همزمان با ادامه جنگ در اوکراین، مسئله احتمال استفاده طرفین از تسلیحات شیمیایی به صورت متناوب تکرار میشود. تا همین چند روز پیش روسیه اوکراین و غرب را به داشتن آزمایشگاههای مخفی متهم میکرد و اکنون در واکنش به این اتهامات، مقامات غربی در مورد احتمال توسل روسیه به تسلیحات شیمیایی علیه شهرهای اوکراین هشدار داده و گفتهاند که ممکن است نیروهای روسی برای پاکسازی مناطق شهری این نوع تسلیحات را به کار ببرند. اتهامزنی دو طرف به کاربرد تسلیحات شیمیایی در اوکراین شبیه همان دورانی است که در سوریه میان دولت و گروههای وابسته به غرب ایجاد شده بود و شاید این گونه رد و بدل کردن اتهامات مقدمهای برای کاربرد تسلیحات شیمیایی در صحنه جنگ اوکراین باشد.
تا همین چند هفته پیش در جریان جنگ اوکراین، خبرها درباره خطر وجود تسلیحات شیمیایی در این کشور به همان هشدارهایی محدود بود که مقامات روسی درباره وجود آزمایشگاههای تسلیحات بیولوژیک و شیمیایی امریکا در اوکراین مطرح میکردند، اما طی چند روز گذشته غرب به هشدارهای روسیه واکنش نشان داده و نسبت به احتمال استفاده روسیه از تسلیحات شیمیایی ابراز نگرانی کرده است.
بیشتر هشدارها درباره احتمال استفاده روسیه از تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک در اوکراین از سوی مقامات انگلیسی طی چند روز گذشته عنوان شده است. «بوریس جانسون»، نخستوزیر انگلیس روز جمعه گفت که ممکن است روسیه در حال زمینهسازی برای استفاده از تسلیحات شیمیایی باشد. همزمان در لندن، «کریس فیلیپ»، وزیر فناوری انگلیس در مورد استفاده روسیه از سلاح شیمیایی علیه اوکراین هشدار داد و گفت: اگر روسیه از سلاحهای شیمیایی در اوکراین استفاده کند، باعث بروز یک واکنش چشمگیر از جهانیان خواهد شد. «لیز تراس»، وزیر خارجه انگلیس نیز درباره احتمال کاربرد سلاحهای شیمیایی در اوکراین ابراز نگرانی کرده و این اقدام را در صورت وقوع، «خطای بزرگ» دانست. همچنین وزارت خارجه انگلیس گفت که روسیه تاریخچهای از دروغ درباره کاربرد تسلیحات شیمیایی دارد و همواره در جهت تخریب وجهه سازمان منع تسلیحات شیمیایی تلاش کرده است.
رد و بدل اتهامات از واشنگتن تا مسکو
از سویی سرویس اطلاعات مرکزی امریکا (سیا)، احتمال استفاده روسیه از سلاحهای شیمیایی در اوکراین را بعید ندانست و عنوان کرد که «جنگ روسیه در اوکراین مبتنی بر یک سلسله دروغپردازیها بوده است.» دستگاه اطلاعاتی ارتش امریکا نیز بر این باور است که «مقاومت اوکراین با تسلیحات کنونی، تأثیرگذار و کارآمد است.»
در همین راستا، وزارت خارجه ایالات متحده نیز ادعاهای روسیه مبنی بر فعالیت بیولوژیک امریکا در اوکراین را «دروغهای محض» توصیف و اعلام کرد که پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پرقدرت شده و روسیه در حال ضعیفتر شدن است.
در روزهای اخیر، مقامات روسی از جمله وزیر خارجه و رسانههای آن کشور گفته بودند که دولت اوکراین بدون اطلاع سازمان ملل یا ناظران خارجی و مردم این کشور، همراه با امریکا به تولید و انبار کردن تسلیحات شیمیایی مبادرت کرده بود تا از آن علیه روسیه استفاده کند.
پای سازمان بهداشت جهانی هم به اوکراین باز شد
همزمان با گزارشهایی که روسها درباره وجود آزمایشگاههای شیمیایی و بیولوژیک در اوکراین اعلام کردهاند، سازمان جهانی بهداشت نیز به خبرگزاری رویترز اعلام کرد که به دولت اوکراین توصیه کرده عوامل بیماریزای موجود در آزمایشگاههایش را امحا کند تا از هرگونه «نشت احتمالی» که ممکن است به شیوع همگانی بیماری بینجامد، خودداری شود.
همچنین «استفان دوجاریک»، سخنگوی سازمان ملل عصر چهار شنبه گفت که سازمان ملل هیچ مدرکی مبنی بر تولید سلاحهای کشتار جمعی در اوکراین بهدست نیاورده است. این مقام سازمان ملل در عین حال افزود: سازمان جهانی بهداشت از هرگونه فعالیت مغایر با تعهدات بینالمللی دولت اوکراین از جمله تولید سلاحهای شیمیایی و بیولوژیکی، اطلاعی ندارد.
اینگونه اتهامزنیهای دوجانبه پیشتر در جریان جنگ در سوریه نیز در ارتباط با کاربرد تسلیحات شیمیایی میان روسیه و کشورهای غربی عنوان شده و دو طرف همدیگر را به زمینهسازی برای استفاده از تسلیحات شیمیایی متهم میکردند. در عین حال باید توجه داشت که نه فقط اوکراین، بلکه در گزارش سالهای گذشته مسکو، گرجستان و برخی دیگر از کشورهای آسیای مرکزی نیز به عنوان میزبان آزمایشگاههای شیمیایی و بیولوژیک امریکا عنوان شده بود، هرچند هنوز تحقیقات مستقلی درباره وجود این آزمایشگاههای متعلق به امریکا صورت نگرفته است.
اوکراین بهشت نیروهای نیابتی میشود
با ادامه جنگ در اوکراین، دو طرف درگیر نسبت به حضور نیروهای داوطلب خارجی در این درگیریها ابراز خوشبینی کردهاند و گویی اوکراین در حال تبدیل شدن به میدان نبردهای نیابتی است. «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهور روسیه از طرح اعزام داوطلبان خارجی به جنگ اوکراین استقبال کرد و در جلسه شورای امنیت روسیه گفت: «امکان پیوستن داوطلبان به نیروهای تحت حمایت روسیه در جنگ اوکراین وجود دارد.» خبرگزاری رویترز هم گزارش کرده که سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه گفته ۱۶ هزار داوطلب در خاورمیانه، آماده پیوستن به نیروهای روسیه در جنگ اوکراین هستند.
پیشتر «العربی الجدید» رسانه عرب زبان منطقه از قول تشکیلات موسوم به «سوریها برای حقیقت و عدالت» مدعی شده بود که سرویسهای امنیتی سوریه، از مردان سوری برای جنگ در کنار ارتش روسیه، در اوکراین ثبتنام کردهاند. این رسانه عربزبان، ضمن طرح ادعای فوق، به درگیریهای لیبی و استفاده روسیه و ترکیه از نیروهای مزدور اشاره کرده که یکی در کنار نیروهای حفتر و دیگری در کنار نیروهای وفادار به دولت وفاق جنگیدند. این گزارش، با استناد به منابعی در داخل نیروهای دولت سوریه ادعا کرده که لیستهایی در حال آمادهسازی است تا قبل از آغاز روند اعزام جنگجویان برای تأیید به نیروهای روسی حاضر در سوریه ارائه شود.
در مقابل، سفارت اوکراین در واشنگتن دیسی هم اعلام کرده است که هزاران نفر در امریکا برای پیوستن به نبرد با روسیه داوطلب شدهاند و دیپلماتهای اوکراینی در منطقه جورج تاون پایتخت امریکا، پیشنهاد هزاران نفر را که حاضرند به صورت داوطلبانه برای اوکراین بجنگند، دریافت کردهاند. همچنین «دمیترو کولبا» وزیر امور خارجه اوکراین نیز گفته که از ۲۷ فوریه گذشته (۸اسفندماه) تاکنون بیش از ۲۰هزار داوطلب از ۵۲کشور جهان به منظور جنگیدن در اوکراین علیه روسیه ثبتنام کردهاند. به نوشته رسانههای امریکایی، این جنگجویان داوطلب از کشورهای اروپایی همچون لهستان، دانمارک و لتونی هستند که دولتهایشان تسهیلاتی برای ملحق شدن اتباعشان برای ورود به این جنگ ایجاد کردهاند.
