جنگ اوکراین بیشتر از آن چیزی که تصور میشد، دارد بر مناسبات روسیه با غرب اثر میگذارد. شورای اروپا عضویت روسیه در این نهاد را موقتاً به حالت تعلیق درآورد و قانونگذاران امریکایی هم قطعنامهای پیشنهاد کردهاند که طرح اخراج روسیه از شورای امنیت سازمان ملل متحد را پیش میکشد. دیمیتری مدودوف، معاون شورای امنیت روسیه در واکنش به نحوه برخورد غرب با حمله روسیه به اوکراین گفته وقت آن شده که سفارتخانههای غربی را در مسکو مهر و موم کنیم.
در حالی که از اولین روز جنگ در اوکراین بحثها درباره قطع سوئیفت روسیه مطرح شده، رئیس یک بانک مرکزی در منطقه یورو که نامش فاش نشده، دیروز به رویترز گفت که تصمیم برای قطع ارتباط روسیه با سیستم پرداخت جهانی معروف به سوئیفت ظرف چند روز آینده اتخاذ خواهد شد. این جزو معدود دفعاتی است که رویترز درباره یک رویداد مالی در مقیاس جهانی از قول یک مقام بانکی به طور ناشناس نقل قول میکند؛ موضوعی که نشان میدهد در سایه جنگ اوکراین، تحولات اقتصادی هم به سمت امنیتی شدن فزاینده میرود. این مقام بانکی ناحیه یورو گفته که «قطع ارتباط روسیه با سوئیفت فقط یک مسئله زمان است، زمانی بسیار کوتاه، چند روز.» او میگوید: «آیا این کافی است؟ خیر. آیا لازم است؟ کاملاً. تحریمها تنها در صورتی معنا پیدا میکند که هزینههایی برای هر دو طرف به همراه داشته باشد و این امر هزینهبر خواهد بود.» قطع سوئیفت برای اقتصادی به مقیاس روسیه که با داشتن حدود ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی (GDP) و ۲ درصد از جمعیت دنیا، ۱۰ درصد انرژی کل جهان را تأمین میکند، میتواند به معنای یک شکاف گسترده در ترتیبات اقتصادی جهانی باشد، به خصوص که بانکهای روسی از چند سال قبل، سیستمهای آزمایشی سوئیفت، متفاوت از سوئیفت فعلی را آزمایش کردهاند. به همین خاطر، دستکم در داخل اروپا دیدگاههای چندان یکدستی درباره خارج کردن روسها از سوئیفت وجود ندارد. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین دیروز گفت که ماریو دراگی، نخستوزیر ایتالیا در گفتوگوی تلفنی با وی از قطع دسترسی روسیه به سیستم پرداخت بینالمللی سوئیفت حمایت کرده است. روز جمعه هم وزیر دفاع انگلیس گفت که لندن قطع دسترسی روسیه به سیستم بانکی سوئیفت را خواستار است و برای متقاعد کردن دیگران رایزنی خواهد کرد، ولی به نوشته اویل پرایس، ایتالیا، مجارستان، اتریش و فرانسه با این تصمیم مخالف هستند، ضمن اینکه اولاف شولتز، صدراعظم آلمان هم بعدازظهر پنج شنبه با وارد کردن تحریم سوئیفت روسیه در فهرست تحریمی اتحادیه اروپا مخالفت و تأکید کرد که این گزینه باید برای بعد باقی بماند. برخی اعضای دیگر اتحادیه اروپا هم از این دیدگاه حمایت نکرده و گفتهاند این اقدام به بانکهای روسی آسیب نمیزند، بلکه شرایط را برای بانکهای اروپایی در بازگرداندن پولهایشان سختتر میکند.
اخراج مسکو از شورای امنیت روی میز
جدای از بحث سوئیفت که میتواند به شکافی جدی در سطح جهانی منجر شود، جنگ در اوکراین در حال شکل دادن به شکافی سیاسی بین روسیه و غرب است که احتمالاً بعد از جنگ سرد بیسابقه است. شورای اروپا روز جمعه در بیانیهای اعلام کرد در راستای اساسنامه شورای اروپا، کمیته وزیران این شورا تصمیم گرفته فدراسیون روسیه را از حق نمایندگی در کمیته وزیران و مجمع پارلمانی با اجرای فوری در نتیجه حمله مسلحانه فدراسیون روسیه به اوکراین به حالت تعلیق درآورد. هرچند در این بیانیه تأکید شده «تعلیق یک اقدام نهایی نیست، بلکه موقتی است و کانالهای ارتباطی را باز میگذارد»، ولی توالی رویدادها چشمانداز چندان نویدبخشی در این باره نشان نمیدهد. نمایندگان کنگره امریکا هم ازقطعنامهای رونمایی کردهاند که قصد دارد روسیه را به دلیل آغاز عملیات نظامی علیه اوکراین از شورای امنیت سازمان ملل متحد اخراج کند. این قطعنامه که نسخهای از آن به رؤیت آکسیوس رسیده، میگوید که سازمان ملل متحد باید «اقدامات آییننامهای» لازم را برای تغییر در بند ۲۳ منشور خود برای خارج کردن روسیه از عضویت دائم این شورا انجام دهد. این طرح را «کلاودیا تنی» عضو جمهوریخواه کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان امریکا ارائه کرده و «نیک استوارت»، رئیس دفتر این قانونگذار ارشد کنگره گفته که خارج کردن روسیه از شورای امنیت هدف بلندپروازانهای است، اما از طریق این طرح میتوان فشارها را بر مسکو افزایش داد. او گفته که این طرح به نوعی برای ارسال پیام به روسیه تدوین شده است. تحت چنین شرایطی، روسها هم به سمت اقدامات متقابل حرکت میکنند. «دیمیتری مدودوف» معاون شورای امنیت روسیه گفته که با توجه به تحریمهای همهجانبهای که کشورهای غربی علیه این کشور اعمال کردهاند، مسکو دیگر نیازی به روابط دیپلماتیک با آنها ندارد و زمان آن رسیده که سفارتخانهها را «مهر و موم» کند. مدودوف گفته روسیه در واکنش به این تحریمها، تمامی داراییهای افراد و شرکتهای غربی در این کشور را ضبط خواهد کرد و ممکن است حتی داراییهای این شرکتها، ملیسازی شوند. وی همچنین به تحریمهای غرب علیه روسیه اشاره کرده و گفته که این ممنوعیتهای فوقالعاده البته چیزی را تغییر نمیدهد. حتی افراد نادان در وزارت خارجه هم این را میفهمند. تصمیم برای انجام عملیات نظامی برای حفاظت از دونباس به طور کامل انجام خواهد شد. مدودوف گفته که عملیات روسیه تا زمانی انجام خواهد شد که تمام نتایجی که رئیسجمهور روسیه در مورد آن صحبت کرد، «نه بیشتر و نه کمتر» به دست آید.
احضار سفیر تلآویو در مسکو
وزارت خارجه روسیه پس از انتقادات وزیر خارجه رژیم صهیونیستی از حمله مسکو به اوکراین، سفیر این رژیم را احضار کرد. به گزارش ایسنا به نقل از روزنامه عبری زبان «یدیعوت آحارنوت» روز پنجشنبه، یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل در صفحه کاربری خود در توئیتر، ضمن محکوم کردن عملیات نظامی روسیه در اوکراین، این اقدام را «نقض جدی نظم بینالمللی» توصیف کرد. وی در عین حال یادآور شد که هنوز راه گفتگو و تلاش بینالمللی برای حل مسالمت آمیز این بحران با وساطت قدرتهای جهانی باز است. میخائیل بوگدانف، معاون وزیر امور خارجه روسیه در جریان نشستی با سفیر تلآویو از او پرسید که «چگونه اسرائیل حمله به نازیها را محکوم میکند.» به نوشته «یدیعوت آحارنوت»، سفیر رژیم صهیونیستی در مسکو گفت: «تلآویو نسبت به این وضعیت و زندگی اتباع اسرائیلی در اوکراین و کارکنان سفارتش در آنجا بسیار نگران است و امیدواریم این تنش پایان یابد و راهکاری دیپلماتیک ایجاد شود.»
