اینکه مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی از پیشنهاد فرماندهان ارتش برای تولید آثار سینمایی با مشارکت این بنیاد استقبال کرده، اتفاق مبارکی است که میتوان از آن به عنوان حرکتی برای گرفتن غبار غربت از چهره اقدامات و رشادتهای دلاوران ارتشی در طول سالیان گذشته تعبیر کرد، اما واقعیت این است که استقبال مسئولان طرفین از چنین توافقاتی مادامی که خروجی قابل احصا و اعتنایی نداشته باشد، سودی ندارد، چه اینکه چند سال پیش هم بین سازمان سینمایی و نیروی دریایی ارتش تفاهمنامهای برای تولید آثار سینمایی امضا شد که تاکنون آماری از خروجی عملیاتی آن به رسانهها و افکار عمومی داده نشده است و این نشان میدهد ساخت و تولید آثار دفاع مقدسی اراده و فیلمنامه میخواهد نه تفاهمنامه و گزارشات مرسوم اداری.
روز گذشته خبر حضور امیر دریادار حبیبالله سیاری، رئیس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش و امیر سرتیپ کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در بنیاد سینمایی فارابی منتشر شد که نویدبخش امکان محتمل بروز اتفاقات خوشایندی در عرصه همکایهای سینمایی بین بنیاد فارابی و ارتش است. طبق اعلام روابط عمومی بنیاد سینمایی فارابی، امیر دریادار سیاری، رئیس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش جمهوری اسلامی ایران و امیر سرتیپ حیدری، فرمانده نیروی زمینی با حضور در بنیاد سینمایی فارابی در جریان ساخت پروژههای دفاع مقدس این بنیاد از جمله «دسته دختران» قرار گرفتند.
در این دیدار سیدمهدی جوادی، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی با ارائه گزارشی از روند تولیدات این بنیاد و همچنین حضور آثار بنیاد فارابی در چهلمین جشنواره فیلم فجر ضمن قدردانی از حمایتهای بیچشمداشت و همیاری برادرانه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی در ساخت چند محصول سینمایی از جمله «دسته دختران» و «موقعیت مهدی» لزوم تداوم این همکاریها را تسهیلکننده تولید آثار سینمایی در ژانر دفاع مقدس دانست که ساخت آنها عملاً بدون کمک نهادهای نظامی و صرفاً متکی به بودجههای نهادهای سینمایی غیرممکن است.
همچنین امیر دریادار حبیبالله سیاری، رئیس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز با استقبال از پیشنهاد ساخت آثار سینمایی دریامحور به ویژه آثاری که به بازنمایی رشادتها و جانفشانیهای نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی میپردازند، به نقاط عطفی از خدمات نیروی دریایی ارتش اشاره کرد.
چه خبر از تفاهمنامه ۷ سال پیش؟
معاون هماهنگکننده ارتش همچنین در این دیدار بر آمادگی کامل ارتش از تولید اینگونه آثار سینمایی تأکید کرده و با بنیاد سینمایی فارابی توافق کردهاند برای سال آینده ساخت یک پروژه دریامحور با مشارکت و حمایت مالی و معنوی نیروی دریایی ارتش در دستور کار خود قرار بگیرد، همچنان هیچ خبری از سرنوشت تفاهمنامهای که چند سال پیش با سازمان سینمایی منعقد و امضا شد، نیست.
موضوع امضای تفاهمنامه بین نیروی دریایی ارتش و حجتالله ایوبی، رئیس وقت سازمان سینمایی به هفت سال پیش برمیگردد.
بر اساس این تفاهمنامه که با دلایلی از جمله تبیین نقش و تأثیرات نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی در عرصههای دفاعی، امنیتی، فرهنگی، علم و فناوری، اقتصادی و سیاسی در روز پنجم مهرماه سال ۹۳ به امضای طرفین رسید، قرار شد نیروی دریایی امکانات لازم را برای تولید اثر سینمایی درباره رشادتهای رزمندگان و شهدای دریا در اختیار فیلمسازان علاقهمند قرار دهد و سازمان سینمایی نیز در زمینه تولید فیلمهای سینمایی و محتوای آثار مورد نظر درباره شهدای دریا با نیروی دریایی ارتش همکاری کند.
حالا و با وجود گذشت بیش از هفت سال از امضای این تفاهمنامه، توقع میرفت چندین اثر سینمایی و تلویزیونی به عنوان مولود آن بر پرده سینما و صفحه تلویزیون ظاهر شود و بعد از گذشت سالها از دوران دفاع مقدس زوایای کمتر گفته شده رشادتها و دلاوری نیروهای ارتشی تبیین و تشریح شود تا اندکی از غبار فرونشسته بر اقدامات این قهرمانان ملت کاسته و زدوده شود.
عملکرد قابل تأمل!
اما با توجه به اظهارات مسئولان ارتش و نیز عملکرد مسئولان سینمایی در رابطه با این تفاهمنامه باید گفت که خروجی واقعی و عملیاتی آن با افق ترسیمشده هیچ تناسبی ندارد. اظهارات امیر شاهین تقیخانی، سخنگو و مدیر معاونت فرهنگی و روابطعمومی ارتش شاهد مثالی بر این مدعاست که سال گذشته همزمان با ششمین سالگرد امضای این تفاهمنامه به فارس میگوید: «اگر به صورت انفرادی سوژههای تولیدی را ببینیم، اقدامات سینماگران شایان تقدیر است، اما اگر نگاهی به بیش از چهار دهه تلاش ارتش داشته باشیم، باید در مورد عملکرد جامعه هنری و تناسب بین نقشآفرینی ارتش و آثار تولیدی جامعه هنری تأمل کرد. ما هیچ ادای دینی به شهدایی مانند شهید قرنی که بعد از پیروزی انقلاب مسئولیت ستاد ارتش را داشتند و کشور عزیزمان را از شر توطئهها در امان نگه داشتند، نکردهایم. در دوران دفاع مقدس وقتی صحبت از ۴۸هزار شهید ارتش میکنیم، یعنی به تعداد بسیار سوژه برای پرداختن به قهرمانان ارتش جمهوری اسلامی ایران داریم و از آن غافل شدهایم.»
تفاهمنامهای که قرار بود بر اساس آن سازمان سینمایی در تولید فیلمهای سینمایی و محتوای آثار مورد نظر درباره شهدای دریا با نیروی دریایی ارتش همکاری کند خروجیاش بعد از هفت سال در جملاتی مثل «همکاری و تسهیل در ساخت چند محصول سینمایی» خلاصه میشود؟!
فاصله تولید تا تعارفات اداری
توان تشکیلاتی و قدرت تولیدی بنیاد سینمایی فارابی بسیار بیشتر از این است که با وجود انعقاد تفاهمنامه نهاد بالادستیاش (سازمان سینمایی) خروجی آن پس از سالها ارائه چنین گزارشاتی باشد! واضح است که اگر کسی بخواهد یک کار دفاع مقدسی بسازد، مجبور است از ادوات جنگی استفاده کند و برای تهیه آنها باید یا به ارتش یا به سپاه مراجعه کند. از طرفی همکاری و مساعدت بدون چشمداشت مسئولان این دو نهاد نظامی که تاکنون به ساخت و تولید آثار زیادی کمک کردهاند، امر غیرقابل انکاری است، اما وقتی صحبت از انعقاد تفاهمنامه و قرار و مدار تولید محتوایی ویژه ارتش یا نیروی دریایی میشود، توقعات بسیار بیشتر از ارائه یک گزارش معمولی با تعدادی اعداد و رقم است؛ چه اینکه بحث تولید در سینما و وظایف سازمانی و قانونی بنیاد فارابی و امثالهم در هدایت و حمایت هنرمندانی که توان ساختن آثار آبرومند و قابل دفاع سینمایی با محوریت اقدامات ارتش و نیروهای نظامی را دارند، موضوع غامض و عجیبی نیست، کمااینکه در گذشته نه چندان دور فیلمهای سینمایی مثل عقابها، کانی مانگا، عملیات کرکوک، پایگاه جهنمی، بلمی به سوی ساحل، پرواز از اردوگاه و چندین و چند فیلم سینمایی موفق دیگر متوقف در قرطاسبازی و امضای تفاهمنامههای سازمانی نبودند.
سینما برای به تصویر کشاندن دلاورمردی نیروهای ارتشی و نظامی نیازی به امضای تفاهمنامه و تعارفات اداری ندارد بلکه آنچه مهم است اقدامات عملیاتی مثل تولید فیلمنامههای قوی و نیز فیلمهای سینمایی مخاطبپسند است که اتفاقاً همه اینها در حیطه وظایف دستگاههای سینمایی است و یقیناً تولید اثر با تعارفات اداری صورتنمیگیرد.
