چند سالی است که روستاهای اردبیل به مانند بسیاری از مناطق دیگر ایران دچار چالش کم آبی شده و ساکنان این مناطق با مشکلات عدیدهای مواجه هستند. جدای از بحث کشاورزی که به خاطر نرسیدن آب، ضربات سنگینی به مشاغل و معیشت روستاییان وارد میکند، نبود آب بهداشتی، سلامت شهروندان را نیز به خطر میاندازد. اما حالا بسیج طرحی را در کل کشور به اجرا در آورده که براساس آن قرار است به ۱۰ هزار روستا آبرسانی شود. به گفته رئیس بسیج سازندگی اردبیل سهم استان ۴۵۴ روستاست که قرار است در یک حرکت جهادی و در مدت ۳۰ ماه ساکنان این مناطق را از آب شرب بهداشتی بهرهمند شوند.
کاهش نزولات آسمانی در اکثر استانهای ایران مشکلات زیادی را به وجود آورده است. اما بحرانی شدن اوضاع کم آبی در برخی نقاط که تا چند دهه قبل به عنوان پر بارشترینها به شمار میآمدند، سازمانها و نهادها را بر آن داشته تا به فکر رساندن این مایه حیات به ساکنان این مناطق باشند.
اجرای ۵۵۷ کیلومتر خط انتقال
اردبیل از جمله استانهایی است که کسی فکرش را هم نمیکرد روزی برسد که روستاهایش با چالش کم آبی مواجه شوند. اما چند سالی است به دلیل کاهش بارندگیها و عدم مسئولیتپذیری در بحث مدیریت مناسب منابع آبی زیرزمینی بسیاری از روستاهای حومه مرکز و شهرهای استان با مشکل جدی کمآبی و بیآبی مواجه هستند به طوری که هماکنون این درد بزرگ، مناطق روستایی را درنوردیده و به سمت مناطق شهری در حال حرکت است.
اتفاق ناگواری که در تابستان امسال و با تشدید مشکل بیآبی در روستاهای اردبیل رخ داد این بود که نه تنها بخش کشاورزی بلکه اهالی بسیاری از این نقاط نیز از بابت آب شرب در مضیقه بودند.
با خراب شدن اوضاع و بیتوجهی برخی متولیان امر، یکبار دیگر بسیج و نیروهای جهادی وارد عمل شده و با برنامهریزی، طرح آبرسانی به روستاهای نیازمند را آغاز کردند.
ناگفته نماند طرح آبرسانی به روستاها یک پروژه عظیم است که بسیج آن را در تمام استانهای کشور به اجرا در آورده و قرار است در عرض چند سال تمام روستاها از آب شرب سالم برخوردار شوند.
بر همین اساس رئیس بسیج سازندگی اردبیل نیز با بیان اینکه همزمان با سراسر کشور طرح آبرسانی به ۴۵۴ روستا در قالب طرح جهادی در استان آغاز شده است، میگوید: «این سازمان با همراهی شرکت آب و فاضلاب استان اجرای این طرح را در قالب قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) پیشبینی کرده تا ساکنان این روستاها بتوانند از آب پایدار بهرهمند شوند.»
علی پیرجاهد اعتبار مصوب برای انجام این طرح را در حدود ۴۷۶ میلیارد تومان اعلام کرده و ادامه داد: «مدت انجام این کار ۳۰ ماه پیشبینی شده و با اجرای آن تا ۹۳ درصد روستاییان اردبیل از آب پایدار و سالم بهرهمند میشوند.»
به گفته این مسئول، برای اجرای این طرح ۵۵۷ کیلومتر خط انتقال و بیش از ۵۳۳ کیلومتر شبکه اجرا میشود تا با احداث مخازن به ظرفیت ۱۶ هزار متر مکعب و ۳۶ ایستگاه پمپاژ و همچنین بهسازی ۳۰ حلقه چاه و چشمه بتوان آب روستا نشینان را تأمین کرد.
پیرجاهد تأکید میکند: «سهم اردبیل از ۱۰ هزار روستای پیشبینی شده در سطح کشور ۴۵۴ روستاست که تلاش خواهیم کرد در یک حرکت جهادی در مدت ۳۰ ماه ساکنان این روستاها را از آب شرب بهداشتی بهرهمند کنیم.»
وی خاطرنشان میکند: «در مشگینشهر نیز که اجرای پایلوت این طرح در روستای نقدی شروع شده ۳۱ پروژه در مجموع اجرایی خواهد شد تا ساکنان عمده روستاهای مشگینشهر بتوانند از این نعمت استفاده کنند.»
پیرجاهد میگوید: «تمام تلاشها در مجموعه بسیج سازندگی بر این است تا طرحهای اجرا شده در بخشهای مختلف موجب رضایت هموطنان شده و بیش از هر زمان دیگر حرکتهای جهادی زمینه عمران و آبادانی بیشتر را فراهم آورد.»
رئیس بسیج سازندگی استان اردبیل ادامه میدهد: «امروز به روحیه انقلابی و جهادی در پیشبرد امور به ویژه رفع مشکلات و نارساییها نیاز داریم و در این باب سعی بر این است تا با هدفگذاری مشخص زمینه تحول همهجانبه فراهم آید.»
اگر چه در کنار اقدامات بسیج، برخی ساز و کارها و برنامههای کوتاه و بلندمدت نیز در دستور کار دولتیها قرار گرفته تا تأمین آب اردبیل کامل باشد، اما باید با واقعبینی به فکر پیجویی چاره اساسی جهت مهار بحران آب در کل ایران بود، چراکه هماکنون این بحران در حال سرایت به مناطق شهری است و با کمی تعلل و سوءمدیریتها که گریبان نهادها و سازمانها را گرفته است، شاید در سالهای آینده بشنویم، کم آبی دیگر فصلی نیست و در تمام فصول مردم از بیآبی رنج میبرند.
کاهش بارشها و نیاز به مدیریت مصرف
حرکت بسیج برای آبرسانی به روستاها و مناطق کمبرخوردار ستودنی است، اما نباید فراموش کنیم که تغییرات آب و هوایی به شدت بر روی بارشها تأثیر گذاشته و این شهروندان هستند که باید با مدیریت مصرف، از هدر رفت آب جلوگیری کنند.
بنابر اعلام اداره هواشناسی اردبیل، میانگین بارش سال آبی امسال استان تا شهریورماه جاری ۲۵۵ میلیمتر بوده که نسبت به سال آبی گذشته ۳۰درصد و نسبت به بلندمدت ۲۵درصد کاهش داشته و در شش ماه نخست ۷۳ درصد از بارشهای یکسال کامل آبی خود را دریافت کرده در حالی که در بلندمدت این مقدار ۹۸ درصد بوده است.
براساس شاخص خشکسالی SPEI دوره ۱۰ ساله و تا پایان مرداد ماه ۱۴۰۰ از کل مساحت استان ۸۳ درصد درگیر درجاتی از خشکسالی خفیف تا بسیار شدید بوده که ۱۴ درصد مساحت استان نیز از نظر خشکسالی وضعیت عادی داشته است و در سهدرصد از مساحت استان درجاتی از ترسالی ضعیف تا متوسط دیده میشود.
لازم به ذکر است شاید پدیده خشکسالی یکی از چند دلیل بحران آب در اردبیل باشد، اما در این بین نمیتوان از مدیریت ضعیف و بیتوجهی و سوءمدیریتها در بحث آب در بخش کشاورزی، بهرهبرداری غلط از منابع زیرزمینی، عدم رسیدگی آب و فاضلاب به بحث مرمت و بازسازی خطوط فرسوده انتقال آب و نگهداری از آنها، بیتوجه به ذخایر سدها، عدم پیگیری حقابه اردبیل از دو رود محلی ارس و قزل اوزن چشمپوشی کرد.
