عنوان: خط قرمز
احمد کاظمزاده
اظهارات اخیر مسؤولان عربستان و همچنین دستگاه تبلیغاتی آن درخصوص متهم کردن ایران به سیاسی کردن حج از ابعاد مختلف قابل تأمل و بررسی است. ناظران سیاسی از این اقدامات به عنوان نشانههایی از سیاست «فرار به جلو» یا «فرافکنی» عربستان ارزیابی میکنند که برای سرپوش گذاشتن بر بدرفتاریهای خود با حجاج ایرانی صورت گرفته است. این برخوردها که در ابتدا با اغماض و مماشات کشورمان همراه بوده تا موجب تنش در روابط دو کشور نشود، اما تکرار و تشدید آن در نهایت صدای اعتراض مسؤولان کشورمان را درآورد و متأسفانه مسؤولان عربستان به جای آنکه اقدامات اعتمادآفرین و اطمینان بخش در این خصوص به عمل آورند، به شیوه قدیمی متوسل شدهاند و در اقدامی پیشدستانه که رنگ و بوی توطئه از آن استشمام میشود، از سیاسی کردن حج توسط ایران سخن گفتهاند. در حالی که اتخاذ چنین رویکردی خود بیانگر سیاسی کردن حج و استفاده از آن برای تسویه حسابهای سیاسی است.
البته عربستان در سالهای گذشته در ایام حج نشستهایی برای حل اختلافات داخلی در فلسطین یا مهار تنشهای مذهبی در عراق برگزار کرد و از آنجا که تصور میشد این اجلاسها و تلاشها در راستای رویکرد امیر عبدالله پادشاه عربستان برای تقویت روابط و همکاری میان کشورهای منطقه قرار دارد، قابل تحسین بود و با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران نیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی همواره راهبرد تقویت روابط و همکاریها را میان کشورهای منطقه در دستور کار خود قرار داده است بنابراین این انتظار وجود داشت که در دوره ملک عبدالله روابط و همکاریها میان ایران و عربستان به عنوان دو کشور اسلامی بزرگ در منطقه بیش از پیش افزایش یابد. اما متأسفانه در سالهای اخیر عملکرد برخلاف این انتظار بوده است و بهرغم اینکه رئیس جمهور ایران علاوه بر دو بار سفر به عربستان با حضور در اجلاس سران شورای همکاری خلیجفارس در دوحه نیز پیشنهادهای 12گانه برای توسعه همهجانبه روابط و همکاریها میان دو سوی آبهای خلیجفارس ارائه کرد، اما عربستان همچنان به رویکرد بدبینانهای که پس از تغییر نظام سیاسی در عراق به تقویت موقعیت شیعیان در منطقه پیدا کرده است، ادامه داده و حاضر نشده است واقعیتهای موجود را در ارتباط با اهداف و سیاستهای منطقهای ایران بپذیرد. عربستان در حالی بازی برد و باخت و حاصل جمع جبری صفر را در قبال ایران در پیش گرفته است که جمهوری اسلامی ایران به استثنای مواردی که جنبه اصولی و آرمانی داشته، در بقیه موارد بازی برد- برد را در پیش گرفته و همواره منافع جمعی و کشورهای اسلامی را مدنظر قرار داده است و اگر بر برگزاری مراسم برائت از مشرکان و مصادیق امروزی آن تأکید دارد، این از الزامات فلسفه حج ناشی میشود و در سالهای گذشته نیز برگزار میشد بدون آنکه با واکنش و حساسیت مسؤولان عربستان مواجه شود. بنابراین اظهارات برخی از مسؤولان عربستان و بهخصوص رویکرد تبلیغاتی رسانههای وابسته به این کشور در روزهای اخیر این ذهنیت را ایجاد کرده است که دولت ریاض قصد اجرای سناریوی جدیدی را در ایام حج دارد که توسل به چنین اقداماتی ضمن اینکه با رویکرد اعلامی ملک عبدالله در تقویت همبستگی میان مسلمانان و کشورهای اسلامی مغایرت دارد، این تصور را نیز در میان مسلمانان ایجاد خواهد کرد که عربستان در راستای فشارهایی که پس از حوادث 11 سپتامبر از سوی آمریکا برای ایجاد تغییرات فرهنگی و آموزشی در این کشور قرار داشته است، اکنون به تهی کردن حج از محتوا و فلسفه وجودی آن روی آورده است.
