از تصویب قانون حمایت حقوق مؤلفین و مصنفین و هنرمندان بیش از ۵۲ سال میگذرد و به نظر میرسد این قانون نیازمند تغییر و بهروز شدن است.
صداوسیما سالهاست با گلایهها و شکایت خوانندگان مشهور و گمنام درباره پخش بدون مجوز آثارشان از شبکههای رادیو و تلویزیونی مواجه است و تا به حال پاسخ واضحی به این انتقادها نداده است، با وجود این گویا صدای اعتراضها به آن سوی دیوارهای جامجم هم رسیده و مدیران صداوسیما را به فکر چاره انداخته است.
محمدمهدی نراقیان، مدیر دفتر موسیقی سازمان صداوسیما میگوید: «پخش آثار هنرمندان موسیقی در صداوسیما فرصتی است که در اختیار هنرمندان است و از آن استفاده میکنند. از طرفی اگر به لحاظ قانونی بحث کپیرایت آثار موسیقی مشخص شود و مراجع قانونی و مجلس شورای اسلامی، قانونی برای این امر تدوین کنند، از آن استقبال و استفاده خواهیم کرد.»
نراقیان در مورد قوانین موجود در مورد حق مؤلفین و مصنفین میگوید: «با توجه به بررسیها و پیگیریهای ما در حوزه موسیقی، هیچ کدام از این قوانین به پایه و اساس شفافی نمیرسد. مواردی هم بوده که هنرمندان شکایت کردهاند و دوره پیگیری شکایت آنها طولانی شده ولی در قریب به اتفاق این موارد صداوسیما محکوم نشده است. این امر برای من به عنوان مدیر دفتر موسیقی و سرود سازمان خوشحالکننده نیست ولی تا زمانی که پایه و اساس کپیرایت صدا و سیما شفاف و تکلیف سازمان در نحوه پرداخت حق و حقوق هنرمندان مشخص نیست، نمیتوانیم کاری درباره این مشکل انجام دهیم.»
مدیر دفتر موسیقی صداوسیما با بیان اینکه موضوع قانون حق پخش موسیقی را با نمایندگان کمیسیون فرهنگی مجلس مطرح کرده است، میافزاید: «این مشکل را به اعضای کمیسیون فرهنگی و مرکز پژوهش مجلس نیز منتقل کردهایم و الزامات خود و مسئله رایت پخش موسیقی که شبیهش را در حوزه سینمایی داریم، مطرح کردهایم ولی هنوز به ساز و کار درستی نرسیدهایم.»
پخش آثار به نفع هنرمندان است!
در سالهای اخیر، خانواده چند خواننده مشهور که دیگر در قید حیات نیستند از صداوسیما به دلیل پخش بدون مجوز آثار هنرمندان فقید شکایت کردهاند. یکی از نمونههای مشهور این ماجرا، طرح شکایت خانواده مرحوم فرهاد مهراد از صداوسیماست. سال ۱۳۸۷، خانواده مرحوم مهراد، از صداوسیما خواستند در ازای پخش آهنگهای این خواننده، حق پخش پرداخت کند. صداوسیما از این کار سر باز زد و در سال ۹۱، شکایت خانواده مهراد باعث شد دادگاه رأی به ممنوعیت پخش آهنگهای فرهاد از تمامی شبکههای تلویزیونی و رادیویی بدهد. دعوای حقوقی صداوسیما و خانواد مهراد چندین سال به طول انجامید و هیچ گاه نیز به نتیجه قاطعی نینجامید. خوانندههایی مانند فرهاد و چند خواننده دیگر که به عملکرد صداوسیما در دهنکجی به قانون حقوق مؤلفین و مصنفین شکایت دارند، شهرت خود را در فضای خارج از رسانه ملی به دست آوردهاند. مدیر دفتر موسیقی صداوسیما ولی نظر متفاوتی دارد، نراقیان میگوید: «پخش آثار موسیقی در کلان به نفع اهالی موسیقی است، زیرا در مواردی اگر قرار باشد برای پخش برخی از آثار هزینهای پرداخت شود، کسی حاضر به این کار نیست. صداوسیما این آثار را پخش میکند و باعث شناخته شدن هنرمندان و رونق اقتصادی در موسیقی میشود.»
وی ادامه میدهد: «در هر دو حالت، حاضریم هم این مسیر را برای اهالی هنر تسهیل کنیم و هم هر جایی که بحث حقوقی مطرح باشد، آمادهایم مشاوره دهیم تا به یک ساز و کار دقیق و درستی برسیم که در آن قیمتگذاری، نحوه پخش و نحوه گرفتن مجوزها شفاف باشد تا به آنها عمل کنیم.»
از زمان تصویب قانون حمایت از مؤلفین و مصنفین در سال ۱۳۴۸ بیش از ۵۲ سال میگذرد. در این مدت تغییرات زیادی در مسئله انتشار و نوع دسترسی به آثار فرهنگی و هنری ایجاد شده است. به نظر میرسد مجلس اکنون باید دست به کار شود و قانون جدیدی را متناسب با شرایط روز تدوین کند. ارائه قانون جدید بر اساس شرایط روز جامعه کمک بزرگی به احقاق حقوق هنرمندان خواهد کرد.
