«خرماکلا» پر از برکت است. مالامال از زندگی. آنها که روستا را رها و در حاشیه شهرها ساکن شده بودند حالا دست از مشاغل کاذب و روزمزدی کشیده و با اشتیاق بازگشتهاند. این روزها در روستای گلخانهای ایران برای همه کار و شغلی یافت میشود و کسی بیکار نمیماند. زمین در این قریه سرسبز حاشیه قائمشهر با مردمان سختکوش، ارزش واقعی خودش را پیدا کرده است. دیگر کسی در خرماکلا زمینش را نمیفروشد، علیالخصوص به بساز وبفروشها برای ویلاسازی. اهالی ترجیح میدهند بهجای ساختمانهای بدقواره و بیهویت، گلخانهای بسازند تا همه از عطر برکت و زندگی استشمام کنند.
جاده که خلوت باشد و یکنفس از تهران برانی، چهار ساعته به اولین روستای گلخانهای کشور میرسی. آدرس دقیقش میشود استان مازندران، شهرستان قائمشهر، بخش مرکزی دهستان بالاتجن، روستای خرماکلا.
خرماکلا به پرتقالش شهره بود تا همین چند سال پیش، و حالا به محصول جدیدش؛ لیموترشهایی که به برند این روستا تبدیل شده و «لایم کوات» قدیم است و «لیموترش خرماکلایی» جدید.
خرماکلا یکهزار و ۲۰۰ نفر جمعیت دارد، اما بدون حتی یک نفر بیکار. نه تنها هیچ جوانی در این روستا بیکار نیست، بلکه روزانه ۶۰۰ نفر از قائمشهر و روستاهای اطراف میآیند برای کار در گلخانههای خرماکلا.
گلخانههای خرماکلا البته فقط محدود و مختص به پرورش لیموترش نیست و در بسیاری از آنها که اغلب توسط خانمها اداره میشود، گل و گیاه پرورش داده میشود. گلخانههای یکهزار متری لیموترش و ۱۵۰ متری گل وگیاه، برکت آورده به زندگی اهالی این روستا و رونق بخشیده است به رزق و سفرهشان.
خرماکلا حالا مفتخر است از بابت کسب عنوان «اولین روستای گلخانهای کشور» و به نوعی، نشانه و مدرک تحقق فرآیند مهاجرت معکوس است.
مبتکر، پیشرو، خوشقلب
ولیالله نادعلیزاده چهار سال پیش به فکر کشت لیموترشی به نام لایمکوات در گلخانه افتاد. این لیمو با این مزیت وارد میدان شد که پوستنازک است و پر بار و هر چهار فصل محصول میدهد. نهال لایمکوات ۲۲ سال پیش از اسپانیا وارد کشور شده بود و در ایران فقط در فضای آزاد کشت میشد.
جوان باغدار خرماکلایی دست به کار شد و با سرمایه شخصیاش اولین گلخانه پرورش لایمکوات را راهاندازی کرد، احداث این گلخانه هزار متری نزدیک به ۶۰۰ میلیون تومان برایش هزینه داشت.
یکسال بعد، که از گلخانه و درآمدش بسیار راضی بود، برخلاف عادت تاریخی همه آدمها که راز و رمز موفقیت خود را پنهان کرده و به انحصار درمیآورند، سخاوتمندانه مردم روستا را تشویق کرد تا آنها هم قدم در راه او بگذارند. جوان خوشقلب و مبتکر خرماکلایی در این مسیر، از هیچ کمک و مساعدت و همفکری دریغ نکرد. نادعلیزاده استدلال میکرد که یک باغدار از باغ پرتقال یک هکتاریاش سالی ۸۰ میلیون تومان عایدی دارد، در حالیکه همین درآمد سالانه را میتواند از یک گلخانه هزار متری لیموترش داشته باشد. مردم خرماکلا راغب بودند به راهاندازی گلخانه و فعالیت در حوزه پرورش لیموترش. اما کمبود نقدینگی و سرمایه باز هم سدی شد در مسیر راهشان.
در این زمان بنیاد برکت وارد میدان شده و چتر حمایتش را باز کرد.
الگوی موفق جهانی
تجمیع امکانات و توان انسانی یک روستا برای تولید یکی دو محصول خاص سالهاست که در دنیا اجرا میشود. چنین الگویی، بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام را بر آن داشت که در روستاهای استان مازندران و به طور مشخص، آبادیهای حومه قائمشهر اقدام به ارائه تسهیلات قرضالحسنه برای راهاندازی گلخانه و تولید محصولات خاص و نشانکردهای مثل لیموترش و گل و گیاه زینتی کند. آنگونه که مدیرعامل این بنیاد میگوید: «تاکنون و در قالب طرح «یک روستا یک محصول» ۱۲۵ گلخانه با تمرکز بر تولید گل وگیاه و مرکبات در خرماکلا راهاندازی شده که تا پایان سالجاری به ۳۰۰ گلخانه خواهد رسید.» محمد ترکمانه، خاطرنشان میکند که هدف غایی بنیاد از ورود به این فرآیند، ایجاد اشتغال در روستاهای کشور و محرومیتزدایی و توانمندسازی اهالی است و در ادامه تأکید دارد راهاندازی این ۳۰۰ گلخانه، اشتغال بیش از یکهزار و ۷۰۰ نفر را در روستای خرماکلا به دنبال دارد.
محصول را روی دست میبرند
حالا خرماکلا ۱۲۵ گلخانه دارد، نیمی برای پرورش لیموترش و نیمی دیگر گل وگیاه زینتی. گلخانههای گل وگیاه را اغلب زنان میگردانند. لیموترش خرماکلاه را این روزها روی دست میبرند. محصول را سر باغ و بدون بستهبندی، کیلویی ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان قیمت میگذارند. عید نوروز که نزدیک شود این قیمت به ۴۵ هزار تومان هم میرسد. چنین عایدیای با لحاظ این نکته حائز اهمیت میشود که گلخانهداران خرماکلایی در ابتدای راه هستند و درختان لیمو پس از گذشت چهار سال به بلوغ کامل و بهرهوری نهایی میرسند و درآمد سالانه یک گلخانه هزار متری در آن زمان به ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون خواهد رسید.
با چنین افق دیدی، گلخانههای خرماکلا در سال ۱۴۰۲ به ثمر واقعی مینشینند و پیشبینی میشود درآمد اهالی این روستا از محصولات گلخانهای به سالی ۴۰ میلیارد تومان هم برسد.
حضور پررنگ زنان در مدیریت گلخانهها
سمانه نخودی زن میانسالی است که دو دختر دانشجو دارد و یک پسر. با مساعدت بنیاد برکت و دریافت تسهیلات اشتغال، گلخانه کوچکی را در زمین پدری کنار خانهاش احداث کرده است. گلخانه او ۱۵۰ مترمربع مساحت دارد، اما ارزش گلهای موجود در همین گلخانه به ظاهر کوچک، حدود ۳۰۰ میلیون تومان است. علاوه بر خانم نخودی، همسر و پسرش هم در گلخانه مشغول به کار هستند. هم اکنون ۲۰ خانم دیگر در این روستا گلخانه دارند و ۵۰ نفر هم درخواست دریافت تسهیلات برای سال آینده دادهاند. درآمد گلخانهها معمولاً فصلی است و اگر گلخانهای بتواند در یک فصل، ۳۰۰ گلدان را برای فروش آماده کند بین ۱۳ تا ۱۴ میلیون تومان درآمد دارد. به گفته خانمها، با صحبتهایی که با تسهیلگران بنیاد برکت داشتهاند، قرار است به زودی تسهیلات جدیدی دریافت کنند و کسب وکارشان را گسترش دهند.
طرحی نو با زالو
تمام کسبوکارهای موجود در خرماکلا فقط به پرورش لیموترش و گل و گیاه محدود نمیشود. رامین علیزاده ۲۶ ساله است و مدرک لیسانس برق الکترونیک دارد که بعد از فارغالتحصیل شدن و کمی تحقیق و مطالعه به سراغ تکثیر و پرورش زالو میرود. سرمایهای مهیا کرده و از بنیاد برکت هم تسهیلات میگیرد و انباری گوشه حیاط خانه پدری را به سالن تکثیر و پرورش زالو تبدیل میکند. حالا، ۳۰۰ میلیون تومان سرمایه دارد. درآمد ماهانهاش هم به طور متوسط ۱۰ میلیون تومان. زالوهایش در طب سنتی و صنعت لوازم آرایشی کاربرد دارند.
