رئیسجمهور با درخواست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای استمهال و توقف شش ماهه طرح نسخهنویسی الکترونیک مخالفت کرد. ۱۲ آبان ماه بود که بهرام عیناللهی، وزیر بهداشت با ارسال نامهای به رئیسجمهور به موانع نسخهنویسی الکترونیک اشاره کرده و برای تأمین زیرساختهای لازم برای اجرای تکالیف قانونی وزارت بهداشت در این طرح خواستار توقف این طرح و مهلتی شش ماهه برای اجرای نسخهنویسی الکترونیک شد. مدیر عامل سازمان بیمه سلامت ایران هم مانند وزیر بهداشت خواستار تمدید مهلت اجرای تبصره ۱۷ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ شدهبود. بر اساس تبصره ۱۷ قانون بودجه سال ۱۴۰۰، تمامی شرکتهای دارویی و تجهیزات و ملزومات پزشکی و عرضهکنندگان کالاهای سلامتمحور مکلفند در چارچوب ضوابط ابلاغی از سوی سازمان غذا و دارو نسبت به تکمیل و اتصال سامانههای خود به سامانه پایش (کنترل) اصالت و رهگیری دارو اقدام کنند؛ طرحی که علاوه بر کاهش هزینهها و ضابطهمند کردن تجویزها، شفافیت را در نظام سلامت به ارمغان میآورد و حتی پیگیریهای حقوقی روند درمان را در صورت وقوع خطاها و قصور پزشکی آسانتر میکند، اما انگار این شفافیت، منافع برخی را به خطر میاندازد و به همین خاطر هم به دنبال فرار از اجرای طرح نسخهنویسی الکترونیک هستند. روز گذشته، اما رئیسجمهور با درخواست توقف و مهلت شش ماهه برای نسخهنویسی الکترونیکی مخالفت و خطاب به وزیر اعلام کرد که برای اجرای این طرح همکاری کند.
نسخهنویسی الکترونیک بخش مهمی از پرونده الکترونیک سلامت محسوب میشود که علاوه بر حذف دفترچههای بیمه و نسخ کاغذی و صرفهجویی در هزینهها از این طریق، کاهش اشتباهات نسخهخوانی، جلوگیری از خروج داروها از شبکه سلامت و سر درآوردن از بازار آزاد و ثبت و قابل پیگیریبودن دستورات پزشکی و شفافیت و حتی قابلیت پیگرد حقوقی قصورات احتمالی را هم فراهم میکند. ولی شاید همین شفافیتی که در سایه نسخهنویسی الکترونیک حاصل میشود موجب شده تا مقاومتهایی برای تدارک زیرساختها و در نتیجه اجرای این طرح وجود داشتهباشد. این مقاومتها از یک سو موجب سرگردانی مردم و بیمارانی شده که پزشکان هنوز برایشان نسخههای کاغذی میپیچند و مجبورند خدمات سلامت را به صورت آزاد دریافت کنند. ماجرایی که چندی پیش «جوان» در گزارشی میدانی با تیتر «نسخه دستنویس پزشک آزاد حساب میشود!» به آن پرداخت. همین آماده نبودن زیرساختها هم بهانهای به دست وزیر بهداشت و رئیس سازمان بیمه سلامت داد تا در نامهای از رئیسجمهور خواستار توقف شش ماهه اجرای طرح نسخه نویسی الکترونیک شود، اما روز گذشته سید ابراهیم رئیسی با درخواست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای استمهال و توقف شش ماهه طرح نسخهنویسی الکترونیک مخالفت و خطاب به وزیر اعلام کرد که برای اجرای این طرح همکاری کند.
شفافیت، مستندسازی و قابلیت پیگیری حقوقی
علی اعظم سلگی، کارشناس مسئول بهداشت و سلامت در دانشگاه تهران در گفتگو با «جوان» میگوید: «بحث پرونده الکترونیک سلامت و همچنین نسخهنویسی الکترونیک یکی از مباحث مهم در ساختار نظام سلامت است، اما به دو دلیل یکی فراهم نبودن زیرساختها و دیگری لزوم اجرای هم زمان و اتصال مراکز مختلف به این سامانه تاکنون شاهد اجرای کامل این طرح نبودهایم.»
از نگاه این کارشناس نسخهنویسی الکترونیک و پرونده الکترونیک سلامت مزایای فراوانی دارد و بسیاری از مشکلات حوزه درمان و تشخیص را برطرف خواهد کرد و مستنداتی را فراهم خواهد کرد تا در چالشهای پیشرو قابلیت پیگرد قانونی و حقوقی هم وجود داشته باشد. این طرح برای بیمار هم مزایای فروانی دارد و تعداد مراجعات، بیماریهای یک فرد، تجویزها و خلاصه وضعیت سلامت فرد را یکجا گردآوری میکند. همچنین برای نظام سلامت هم میتواند از دادههایی که به صورت متمرکز در یکجا ارائه میشود نیازسنجیها و پژوهشهای کیفی و کمی را انجام دهد. سلگی میافزاید: «احتمال زیادی وجود دارد که نظام درمانی و پزشکی به دلیل شفافیت ساختارها و قابلیت پیگیریهای حقوقی چندان با اجرای این طرح موافق نباشد. در عین حال ممکن است مسائل بودجهای هم در این زمینه تأثیرگذار باشد و باید بپذیریم که یک سرمایهگذاری اولیه برای زیرساختهای فناوری اطلاعات انجام دهیم و این به روزرسانی تکنولوژیهای تأمین سلامت میتواند کمک زیادی کند و کمک کند یک نظام جامع سلامت را پیادهسازی کنیم، اما سالهاست این کار روی زمین ماندهاست.»
این کارشناس همچنین به زیرساختهای فناوری اطلاعات و پرسنلی که باید مسئولیت ثبتدادهها را بر عهده بگیرند، اشاره میکند و آن را از دیگر موانع اجرای این طرح بر میشمرد و میافزاید: «باید زیرساخت پایهای این طرح هم فراهم باشد و بتواند به صورت یکپارچه با اتصال تمام بخشها و بیمارستانها و ساختارهای سلامت چه دولتی و چه خصوصی، داروخانه و آزمایشگاهها به یکدیگر و به صورت آنلاین و آفلاین پاسخگوی کار باشند، در کل منافع این طرح بسیار زیاد است.»
سلگی با اشاره به مخالفت رئیسجمهور با وزیر بهداشت در خصوص توقف شش ماهه این طرح این ماجرا را به عنوان گامی برای کمک و تسریع این طرح دانست و افزود: «همه کارشناسان سلامت به دنبال اجرای این طرح هستند و حالا با این مخالفت رئیسجمهور با توقف طرح، امید میرود زمینههای اجرای آن تسریع شود.»
شائبه نبود اراده در وزارت بهداشت برای تحقق این طرح
داریوش چیوایی، کارشناس حوزه مدیریت سلامت هم معتقد است عملیاتی شدن نسخه الکترونیک در بیمه تأمین اجتماعی نشان میدهد که ظرفیتهای لازم برای تکمیل این پروژه وجود دارد. به گفته وی افزایش کیفیت خدمات، افزایش اثربخشی و کاهش هزینههای درمان از جمله مزایای اجرای این طرح است و موکول کردن این اتفاق به آینده، شائبه نبود اراده در وزارت بهداشت برای تحقق این طرح را تقویت میکند.
این کارشناس حوزه سلامت درباره دلایل عدم همکاری برخی پزشکان در طرح نسخه الکترونیک میگوید: «دلیل اصلی تأخیر در اجرای این طرح مشکل تعارض منافع و قانونگذاری نامناسب است. قانونگذار باید اولاً، همگان را آگاه کند که تحقق پرونده الکترونیک در راستای منافع سیستم سلامت کشور است و ثانیاً، ضمانت اجرایی کافی برای آن در نظر بگیرد تا با متخلفان برخورد جدی صورت بگیرد.»
