روزهای گذشته تصویری از حجتالاسلام والمسلمین محسنیاژهای، رئیس قوه قضائیه در شبکههای اجتماعی بازتاب گستردهای یافت. وی برای سفری به مشهد مقدس از قسمت ویژه فرودگاه (تشریفات) استفاده نکرد و همراه با سایر مسافران وارد هواپیما شد. این اتفاق با واکنشهای گستردهای بین مردم خصوصاً در شبکههای اجتماعی مواجه شد. بسیاری این حرکت قاضیالقضات را ستودند و آن را نمونهای از مردمداری مسئولان قلمداد کردند.
این اتفاق از زاویه دیگری هم قابل بحث است. اخیراً حجتالاسلاموالمسلمین محسنیاژهای در دیدار جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از پرهزینه اداره شدن حاکمیت انتقاد و به عنوان نمونه به تشریفات مسئولان اشاره کرده بود که با توجه به مضایقی که برای مردم و همه هست، تشریفات، تشکیلات و حفاظت وی هم باید نسبت به شرایط مردم تغییر کند.
با توجه به کسری بودجه کشور و عدمتأمین درآمدهای عمومی، اصلاح ساختار بودجه از مدتها قبل در دستور کار قوای مجریه و مقننه قرار گرفته است. اشاره چند روز قبل رئیس قوه قضائیه هم در همین راستا بوده است. اقدام عملی وی در عدم استفاده از تشریفات فرودگاهی، گام عملی در راستای کاهش تشریفات مسئولان و به تبع آن صرفهجویی در هزینههای جاری کشور است.
ارتباط مسئولان با مردم، یکی از راههای حل مشکلات
ارتباط مسئولان با مردم و دیدار رودرروی آنها از جهات مختلفی حائز اهمیت است. مهمترین جنبه آن آشنا شدن مسئولان با دردهای جامعه است. اینکه مسئولی رودررو با مردم به درددل آنها گوش دهد، هم در افزایش اعتماد عمومی جامعه تأثیرگذار است و هم مسئول را با دردهای جامعه آشناتر میکند. مضاف بر اینکه این اقدام توسط یکی از مسئولان ارشد نظام انجام شده است. وقتی فردی در حد سران قوا در اجتماعات عمومی مردم حاضر میشود و همانند آنها و بدون تشریفات از وسایل نقلیه عمومی استفاده میکند میتواند این پیام را داشته باشد که هنگامی که تنگناهای مالی و بودجهای در کشور وجود دارد، مسئولان کشور نیز بسیاری از خرجهای معمول را کنار گذاشته و بدون استفاده از تشریفات بین مردم حاضر شدهاند؛ اقدامی که توسط رئیس محترم جمهور هم تکرار شده و سفرهای استانی آقای رئیسی نیز از جمله همین در کنار مردم بودن است.
تقویت اتحاد ملی در گرو همراهی مسئولان و مردم
در یک نظام مردمسالار همراهی و همگامی مسئولان با مردم یکی از جلوههای تقویت اتحاد ملی است. اهداف و آرمانهای نظام جمهوری اسلامی نیز از ابتدا تاکنون همراهی و همگامی مسئولان با مردم بوده است. انتخاب مسئولان از بین مردم آن هم از طریق آرای مردمی و نظارت دائمی مردم بر مسئولان جلوه دیگر این همراهی است که هم در مقدمه و هم در اصول قانون اساسی به آنها اشاره شده است. اینکه یک مسئول بدون تشریفات و در کنار مردم حضور دارد، نشاندهنده ارتباط قوی مسئولان انتصابی با مردم است. در واقع جمهوری اسلامی یعنی مردمی بودن با محور اسلام. حضور مسئولان بین مردم موجب اعتمادسازی بین مردم میشود و دسترسی آسان به مسئولان نیز از نمادهای انقلابی بودن مسئولان است، البته واضح است که مسئول نمیتواند دائم بین مردم باشد، اما در برهههایی باید حتماً در میان مردم حاضر باشد. امیرالمؤمنین (ع) در فرمان بسیار مهم حکومتیشان به مالک اشتر در همین زمینه میفرماید: فَلا اِحتِجابَک عَن رَعِیتِک؛ از مردم در مدتزمان طولانی غایب نباش. گزینش سبک زندگی مردمی، بیتکلف بودن در کردار و گفتار، دوری کردن از منشهای اشرافیگری و از موضع بالا به مردم نگاه کردن از توصیههای امیرالمؤمنین (ع) به مالک اشتر و به همه کارگزاران یک نظام اسلامی است، البته مردمی بودن به ادعا نیست، باید با طبقات مختلف مردم انس گرفته شود. مسئول نظام اسلامی باید در کنار مردم و با مردم باشد و کسب اعتبار او در گرو همین همراهی است.
حضور بین مردم از دیدگاه رهبری
رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز بارها در سخنان خود حضور مسئولان در بین مردم را دارای برکات فراوانی دانستهاند، از جمله در حکم انتصاب ریاست قوه قضائیه این نکته را توصیه کردهاند. رهبر انقلاب اسلامی مردمی بودن را از شاخصههای انقلابی بودن برشمرده و در دیدارهای مختلف با مسئولان گوناگون به این نکته اشاره داشتهاند و یکی از اصول مکتب امام خمینی را حضور مسئولان در جمع مردم قلمداد کردهاند.
رهبری در اولین دیدار با اعضای دولت سیزدهم هم به همین موضوع اشاره فرمودند: «یک توصیه به رئیسجمهور محترم این است که در شعارهای ایشان مسئله مردمی بودن و از مردم شنیدن و در میان مردم بودن تکرار شده، این را از دست ندهند، این چیز بسیار مهمی است. «دولت مردمی» را که شعار ایشان بود، در واقعیت محقق کنند و به معنای واقعی کلمه با مردم، در کنار مردم، در میان مردم باشند.» ایشان همچنین برای مردمی بودن مسئولان میزانی هم معین کردند: رأی سنجشِ مردمی بودن، شاخصهایی دارد. اولین شاخص این است که مسئول کشور، «خودش را دارای شأن و روحیه خدمتگزاری به مردم بداند، نگاه، از بالا نباشد...»، لذا در اندیشه آیتالله خامنهای نیز مردمی بودن مسئولان و همراهی و همگامی آنان با مردم در جایگاه ویژهای قرار داشته و دارد.
جمعبندی اینکه اقدام رئیس دستگاه قضا در عدم استفاده از تشریفات در فرودگاه و همراهی وی با مردم، نمادی است برای همگامی مسئولان با مردم. اقدامی بر اساس آموزههای دینی و مبانی انقلاب اسلامی که به تقویت اتحاد ملی و همگامی مردم با مسئولان نیز منجر خواهد شد و از سویی با کاهش هزینههای اجرایی و تشریفاتی و حفاظتی، هزینه اداره کشور را خصوصاً در ایامی که کشور شاهد کسری بودجه است، کاهش خواهد داد. از طرفی کارگزاران یک حکومت به دلیل شأن و نقش مهمی که در جامعه دارند، همواره زیر نظر مردم یک جامعه هستند، به طوری که هر گونه رفتار، گفتار و کردار آنها در نحوه رفتارشان تأثیرات مثبت و منفی در پی خواهد داشت. این اقدام میتواند فتح بابی بین مسئولان و مردم در جهت کاهش هزینههای غیرضروری باشد.
