آمار منتشرشده از میزان هدررفت آب در سال گذشته به قدری شوکآور بود که ذهن هر مخاطبی ناخودآگاه به دنبال پرسش چرایی این میزان هدر رفت میرود. براساس آمار آب مصرفی ۳۳ میلیون نفر در سال گذشته هدر رفته است. به گفته مدیرکل دفتر برنامهریزی آبفای کشور دلایل عمده هدر رفت آب، نشت از انشعابات مشترکان است که در این سالها به آن پرداخته نشده است.
انتشار خبری تحت عنوان هدر رفت آب مورد نیاز برای ۱۷ میلیون نفر در سال به دلیل نشت از زیرساختهای انتقال آب آن هم در این اوضاع نامناسب بارندگی در کشور افکار عمومی را با شوک قابل ملاحظهای همراه کرد. بررسی جزئیات دقیق از میزان هدر رفت آب بیانگر این مسئله است که حجم آب معادل مصرف ۱۷ میلیون نفر تنها مرتبط با هدر رفت واقعی آب در شبکه آب و فاضلاب کشور است و با در نظرگرفتن هدر رفت ظاهری شامل مصارف غیرمجاز، خطای مدیریت دادهها و سیستمها و دقت کم تجهیزات اندازهگیری، میزان کل هدر رفت آب کشور به ۲ میلیارد و ۳۸۸ میلیون متر مکعب معادل ۵/۲۸ درصد از کل آب تأمین شده در سال ۹۹ میرسد.
به گزارش فارس، به استناد مستندات ارائه شده از سوی شرکت آب و فاضلاب کشور، در سال ۱۳۹۹ میزان ۸ میلیارد و ۳۷۹ میلیون متر مکعب آب شرب تصفیه شده شامل ۱/۳۹ درصد از منابع سطحی و ۹/۶۰ درصد از منابع زیر زمینی تأمین شده است که از این میزان بیش از یک میلیارد و ۱۳۱ میلیون متر مکعب در قالب هدر رفت ظاهری به دست مصرفکننده نهایی نمیرسد. علاوه بر این، میزان آب نشت شده در کل شبکه آب و فاصلاب کشور تحت عنوان هدر رفت واقعی در سال ۹۹ به یک میلیارد و ۲۵۷ میلیون متر مکعب میرسد. از این میان ۱۳۵ میلیون متر مکعب از هدر رفت واقعی متعلق به نشت از خطوط انتقال، ۵۰۹ میلیون متر مکعب نشت از شبکه توزیع، ۵۷۶ میلیون متر مکعب نشت از انشعابات مشترکین، ۲۴ میلیون متر مکعب نشت از مخازن و در نهایت ۱۳ میلیون متر مکعب ناشی از سرریز مخازن است.
میزان کل هدررفت آب ثبت شده در سال ۱۳۹۹ تنها به میزان هدر رفت واقعی ختم نشده و با در نظرگرفتن کل هدر رفت آب و همچنین در نظر گرفتن میزان سرانه آب مصرفی هر نفر در کشور معادل ۲۰۰ لیتر در روز، در سال ۹۹ معادل مصرف سالانه بیش از ۷/۳۲ میلیون نفر آب شرب بهداشتی به هدر رفته است. به عبارت دیگر در شرایطی که آمار هدر رفت واقعی آب کنترل شود، زمینه تأمین نیاز آب برای نزدیک به ۴۰ درصد جامعه مهیا خواهد شد.
چرا آب مورد نیاز ۴۰ درصد جامعه هدر میرود؟
این آمار به قدری شوکآور است که ذهن هر مخاطبی ناخودآگاه به دنبال پرسش چرایی این میزان هدر رفت میرود. در همین راستا، مرتضی برفی، مدیرکل دفتر برنامهریزی و بودجه شرکت آبفای کشور در بیان دلایل عمده هدر رفت آب گفت: «بیشترین تأثیر در هدر رفت آب مرتبط با نشت از انشعابات مشترکان است. همچنین دقت کم تجهیزات اندازهگیری مصارف غیرمجاز نیز جزو دلایل اصلی هدر رفت آب در کشور به حساب میآید، بنابراین رفع فرسودگی شبکه، افزایش دقت تجهیزات اندازهگیری با نصب ابزارآلات نوین و تلاش برای قطع انشعابات غیر مجاز از جمله اقدامات مدنظر آبفا برای کاهش هدر رفت آب به حساب میآید.»
یارانه پنهان آب هر متر مکعب ۲۰ هزار تومان
با توجه به احاطه مسئولان به دلایل هدر رفت آب سؤال دوم پیش آمده در این موضوع آن است که چرا کاری برای کاهشی این آمار نمیشود؟
در پاسخ به این سؤال باید به بازخوانی یک زخم قدیمی مراجعه کنیم. نظام تأمین انرژی کشور از ابتدا تاکنون به دلیل وفور منابع بر اساس تعرفهگذاری یارانهای بنا شده است. بر همین اساس میزان هزینه تمام شده برای تولید و توزیع انرژی در کشور بسیار کمتر از قیمت فروش این منابع است و این مابهالتفاوت از منابع دولتی در قالب یارانه پنهان انرژی به مردم پرداخت میشود. برهمین اساس نظام اقتصادی تصفیه و توزیع آب در کشور نیز مشابه نظام اقتصاد انرژی از سیاستهای یارانهای پیروی میکند. همین مسئله سبب شده تا هزینه توسعه زیرساخت تولید و توزیع آب، هیچ قرابتی با هزینه فروش آب به مشترکان خانگی نداشته باشد.
اختلاف قابل توجه قیمت تمام شده و قیمت فروش به معنای ضرردهی تمام و کمال یک شرکت دولتی است. این ضرر سنگین و قابل توجه که به طور سادهسازی شده سالانه ۵/۸ هزار میلیارد تومان برآورد میشود، اصلیترین متهم، فرسودگی زیرساخت شبکه آب شرب کشور و به دنبال آن هدر رفت آب است.
به عبارت دیگر هزینه ۵/۸ هزار میلیارد تومانی که در هر سال باید صرف نوسازی و توسعه شبکه آبرسانی کشور شود، در قالب یارانه پنهان آب نصیب مشترکان میشود.
