آن طور که از شواهد و قراین مشخص است، یکی از موضوعاتی که هیأت ایرانی در مذاکرات وین بر آنها اصرار کرد، پوشیده ماندن متن پیشنویس توافق به دست آمده برای جلوگیری از جنجال رسانهای بود.
طرفهای مذاکره کننده در ظاهر طی چند روز گذشته به توافق پایبند ماندهاند و پیشنویس یاد شده به بیرون درز نکرده، ولی در مقابل غرب کوشیده خط خبری دیگری را دنبال کند، خطی که توافق وین را نه یک پیشنویس اولیه قابل مذاکره، بلکه یک توافق تمام شده قلمداد میکند.
اینکه هیأتهای مذاکرهکننده آمریکایی و فرانسوی به فاصله 24 ساعت بعد از تمام شدن مذاکرات، موافقت خود را با پیشنویس پیشنهادی اعلام کردند، نشان میدهد که نوعی اصرار عامدانه وجود دارد تا ایران تحت یک شرایط مصنوعی و بدون چون و چرا، توافق وین را قبول کند.
روسها در این بین منطقیتر عمل کردند و سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه دو روز بعد از مذاکرات اعلام کرد که آنچه در وین به دست آمده صرفاً یک پیشنهاد است نه یک توافقنامه. چینیها هم با سکوت در مورد پیشنویس وین، به طور ضمنی بر همین دیدگاه صحه گذاشتند، ولی آمریکا، فرانسه و اتحادیه اروپا طی یکی دو روز گذشته سعی کردهاند که پیشنویس را به عنوان یک سند غیرقابل تغییر جلوه دهند.
برآیند بحثهای داخلی
بررسی برآیند بحثهایی که طی یک هفته بعد از مذاکرات انجام شده نشان میدهد که مقامهای ایرانی چارچوب کلی پیشنویس وین را قبول دارند ولی در جزئیات آن چون و چراهای گاه جدی وجود دارد.
منوچهر متکی روز دوشنبه در حاشیه نمایشگاه مطبوعات سخنانی گفت که بازتاب همین موضوع است. وزیر امور خارجه از وجود دو گزینه برای تأمین سوخت نیروگاه تهران سخن به میان آورده و تأکید کرد: برای تأمین این سوخت ممکن است مثل دفعات گذشته پول بدهیم یا ممکن است بخشی از سوختی که الان در اختیار داریم و در حال حاضر مورد نیاز نیست، تحویل دهیم. متکی هیچ کدام از این دو گزینهها را منتفی ندانست و گفت که بررسی هر دو گزینه همچنان ادامه دارد.
سخنان متکی در واقع بازتاب بحثهایی است که طی چند روز گذشته در داخل مجلس و از طرف کسانی مانند محمدرضا باهنر و علاءالدین بروجردی مطرح شده است که معتقدند:«مذاکراه مستقیم با آمریکا در شرایط کنونی مورد تأیید مقامهای عالیرتبه نظام نیست.» ایران میتواند به جای ارسال اورانیوم غنی شده به خارج، سوخت مورد نیاز خود را برای تأمین نیروگاه تهران خریداری کند.
منابع آگاه در تهران نیز دیدگاه بالا را تأیید میکنند و معتقدند که تهران در پاسخ خود که به احتمال زیاد طی ساعات آینده آن را اعلام خواهد کرد چارچوب کلی توافق را خواهد پذیرفت ولی خواستار تغییراتی در آن خواهد شد.
یک منبع آگاه دیروز به شبکه خبری (العالم) گفت که ایران در 48 ساعت آینده پاسخ خود را که شامل تعدیلات مهمی در پاسخ به پیشنهادات آژانس بینالمللی انرژی اتمی و پیشنویس توافقنامه سوخت رآکتور اتمی تحقیقاتی تهران است، به آژانس ارائه خواهد کرد.
این منبع آگاه تصریح کرد: در پاسخ تهران با چارچوب کلی توافقنامه سوخت رآکتور اتمی تهران موافقت اما تحفظات مهمی نیز در آن لحاظ خواهد شد.
«چین»، نامزد جدید
یکی از بحثهای مطرح در داخل محافل دیپلماتیک، تمایل پکن برای تأمین سوخت مورد نیاز ایران است. این بحث روز دوشنبه از طرف منوچهر متکی وزیر امور خارجه پیش کشیده شده، اگرچه چینیها هنوز به طور رسمی بحث امکان تأمین سوخت ایران را مطرح نکردهاند، ولی اظهارات روز دوشنبه متکی از وجود چنین تمایلی خبر میدهد. وزیر امور خارجه روز دوشنبه با اشاره به گزینه خریداری اورانیوم غنی شده از خارج گفت: چین از تکنولوژی لازم برای تأمین اورانیوم غنی شده برخوردار است و جمهوری اسلامی ایران نیز از مشارکت چین در این زمینه استقبال میکند.
با این حال ما جاوکسو سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز سهشنبه اعلام کرد که کشورش اعلامیه وزارت امور خارجه ایران درباره آمادگی خرید سوخت غنی شده از پکن را تفسیر نمیکند.
دیپلمات چینی اظهار داشت:«ما امیدواریم که همه طرفین پایبند به دیالوگ باشند و در کوتاهترین زمان به توافق در این رابطه دست یابند.»
وی خاطرنشان کرد که همه از پیشنهاد آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران آگاه هستند ولی از مشخص کردن موضع چین در این باره امتناع کرد.
مذاکره 1+5، تماس سولانا
مجموع سیگنالهای ایران درباره توافق وین باعث شد که نمایندگان 1+5 روز دوشنبه یکبار دیگر بر سر ایران با هم رایزنی کنند، خبری که البته تا دیروز منتشر نشده بود.
وزارت امور خارجه آمریکا دیروز اعلام کرد که 1+5 روز دوشنبه درباره لزوم حفظ فشار متحدانه روی ایران در حالی که تهران پیشنهاد سازمان ملل را که هدف آن پایان دادن به بحران برنامه هستهای تهران است سبک و سنگین میکند، صحبت کردند.
یان کلی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت که نمایندگان پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (آمریکا، انگلیس، روسیه، چین، فرانسه) به علاوه آلمان، تلفنی با یکدیگر صحبت کردند و درباره لزوم اتحاد 1+5 در رویکردمان درباره برنامه هستهای ایران بحث و تبادل نظر کردند.
قرار است امروز هم سولانا طی تماسی تلفنی با مقامهای جمهوری اسلامی درباره پیشنویس وین صحبت کند.
سولانا دیروز در پایان نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا که در آن موضوع ایران نیز مورد بحث قرار گرفت، گفت که فردا صبح(چهارشنبه) گفتوگویی(با مقامهای ایرانی) خواهم داشت.
احتمال انتشار پیشنویس
برخی ناظران سیاسی معتقدند این امکان وجود دارد که کشورهای غربی طرف مذاکرات طی روزهای آینده برای افزایش فشارهای سیاسی بر ایران، متن پیشنویس وین را منتشر کنند. همچنین شواهد و قراین و جهتگیری رسانههای غربی طی 24 ساعت گذشته نشان میدهد که فشار کشورهای غربی بر ایران نیز افزایش خواهد یافت. در همین چارچوب رئیس کمیته بانکداری سنای آمریکا اعلام کرد: قانون اعمال تحریمها علیه تأمینکنندگان بنزین ایران به منظور افزایش فشار بر تهران برای دست کشیدن از برنامه هستهای این کشور روز پنجشنبه هفته جاری در سنای آمریکا به رأی گذشته خواهد شد.
