سرویس اقتصادی جوان آنلاین: نگاهی به استراتژی رقیبان نفتی ایران در بازار نفت هندوستان نشان میدهد با فرصتسوزی وزارت نفت طی هشت سال اخیر، شرکتهای وابسته به رقبای بازار نفت ایران بهسرعت جای ایران را گرفتند. یکی از راهکارهای اصلی برای سفتکردن جای پای کشورهای تولیدکننده در بازارها، سرمایهگذاری در پالایشگاهسازی در کشورهای مقصد یا خرید بخشی از سهام واحدهای پالایشی است. در دولت تدبیر و امید، هندیها که ۷ میلیارد یورو به ایران بدهکار بودند، پیشنهادی را مطرح کردند که بر اساس آن، ایران میتوانست با شرایط ویژهای خریدار سهام پالایشگاههای هند شود، ولی دولت تصمیم گرفت به جای یک سرمایهگذاری جذاب و بلندمدت، پول نفت را به روپیه و طی چند سال دریافت کند.
با پاسخ منفی ایران به هند، روسها بلافاصله وارد عمل شده و سهامدار چند پالایشگاه هند شدند تا نفت خود را با یک قرارداد بلندمدت به هندوستان برسانند. روس نفت که توسط یکی از افراد معتمد پوتین اداره میشود بلافاصله به هند رفت و قرارداد ۱۲ میلیارد دلاری را با مقامات دولتی هند امضا کرد. این شرکت با داشتن سهام در سه پالایشگاه کشور آلمان ۱۲درصد ظرفیت پالایش ژرمنها را در اختیار دارد. در بلاروس نیز ۲۱درصد سهام شرکت پالایشی موزیرسکی را به نام خود سند زده و ۴۹ درصد سهام شرکت نایارا انرژی هند، یکی از ۱۰ شرکت بزرگ پالایشی دنیا و دارنده بزرگترین پالایشگاه نفت هند، در ایالت گجرات نیز در اختیار گرفت.
نوبت سعودیها
حالا سعودیها هم همین رویه را در پیش گرفتند و قصد دارند بخشی از بزرگترین سهام پالایشگاه جهان را در هندوستان بخرند؛ پالایشگاه ریلانس.
در همین خصوص منابع آگاه به بلومبرگ گفتهاند، آرامکوی سعودی در حال مذاکره برای خرید بخشی از سهام این پالایشگاه مدرن هستند؛ این شرکت عربستانی در حال خرید ۲۰ درصد از سهام ریلانس به ارزش ۲۰ تا ۲۵ میلیارد است؛ پالایشگاهی که به موکش آمبانی میلیاردر هندی متعلق است و احتمالاً طی هفتههای آینده به قرارداد ختم میشود.
این توافق میتواند اتحادی نزدیکتر بین بزرگترین صادرکننده نفت جهان و یکی از مصرفکنندگان عمده نفت ایجاد کند. روابط و تجارت بین دو کشور در سالهای اخیر افزایش یافته است، زیرا هند به دنبال تقویت امنیت انرژی خود است و عربستان سعودی هم به دنبال مستحکم کردن بازارهای خود. بر همین اساس ریاض و دهلی نو در سال ۲۰۱۹ روابط خود را به «مشارکت استراتژیک» رساندند. منابع هندی میگویند، این مذاکرات از دو سال پیش آغاز شد، اما به دلیل شیوع ویروس کرونا متوقف شده، اما از چند ماه پیش همه چیز دوباره آغاز شده است. بازارهای انرژی طی همین مدت بهبود یافتهاند و قیمت نفت خام امسال حدود ۳۵ درصد افزایش یافته و تقریباً به ۷۰ دلار در هر بشکه رسیده است. در صورت نهاییسازی این معامله، آرامکو نفت بیشتری به هند پمپاژ میکند و این بهترین خبر برای کشوری است که برای بازارسازی استراتژی خود را تغییر داده است.
سعودیها همین استراتژی را هم چند سال پیش با چین در پیش گرفتند و به سرعت توانستند حجم صادرات نفت خود به این کشور را افزایش دهند. عربستان سعودی که بزرگترین صادرکننده نفت جهان است، در دو ماه نخست امسال بزرگترین صادرکننده نفت به چین بود و طبق آمار گمرکی چین، حجم صادراتش با ۲/۱ درصد افزایش به ۸۶/۱ میلیون بشکه در روز رسید.
این تصمیمات در عربستان سعودی از روزی روی میز اجرا قرار گرفت که قدرت بازیگران عرصه نفت، از تولیدکنندگان به مصرف کنندگان رسید که مهمترین عامل آن، سبقت عرضه از تقاضاست. با اشباع شدن بازارها از نفت تولیدی، قیمت نفت دچار افت و خیز فراوانی شد و به همین دلیل، کشورهای تولیدکننده با وضعیتی دچار شدند که چارهای جز کنار آمدن با خواسته مصرفکنندگان ندارند، هرچند که در ظاهر به مخالفت میپردازند. البته به جز عربستان، کشورهای امارات، کویت و عراق نیز به همچنین رویهای روی آوردهاند و همکاریهای خود با کشورهای شرق آسیا را به عنوان اصلیترین بازار نفت جهان با قراردادهای بلندمدت توسعه دادهاند، به ویژه با خرید سهام پالایشگاه یا تعریف پروژههای مشترک.
در این شرایط، متأسفانه طی سالهای اخیر هیج اقدام مثبتی از سوی دولت ایران صورت نگرفت تا در رقابتهای بزرگ نفتی، رقبا با سرعت از ایران سبقت بگیرند.
