دیروز و امروز یک تفرجگاه

فرهنگسرای ملل که در محل ییلاقی قیطریه واقع است، کاخی است به جا مانده از نوادگان سلسله قاجار. در کتاب راهنمای باستان‌شناسی آورده شده است که روی تپه‌های قیطریه آثار مربوط به عصر آهن کشف شده و در همین محل و در شهرکی باستانی به مساحت 15 هزار مترمربع بنای گورهایی با سه هزار سال قدمت وجود دارد.در سال 1384 همزمان با کند وکاوی که توسط اداره باستان‌شناسی بر روی تپه‌های این منطقه صورت گرفت، فیلم مستندی به نام تپه‌های قیطریه اثر پرویز کیمیاوی تهیه شد که هم‌اکنون یک نسخه از آن در سازمان میراث فرهنگی موجود است. قیطریه ملک میرزاعلی اصغرخان اتابک بود و ساختمان کاخ قیطریه که هم‌اکنون از آن تحت عنوان فرهنگسرای امیر کبیر(ملل) یاد می‌شود نیز توسط وی ساخته شد و به قولی آخرین محل اقامت وی قبل از ترور بوده است. پیش از آن بنای مهمی به جز خانه‌های روستایی در قیطریه وجود نداشت. برخی گفته‌اند که این ساختمان خانه میرزا تقی‌خان امیر کبیر بوده و توسط وی ساخته شده، حال آنکه این سخن اشتباه بزرگی است. امیر کبیر هرگز در قیطریه سکونت نداشت بلکه قزل قلعه متعلق به او بوده و زمین‌های قزل قلعه به همین مناسبت از 150 سال قبل به امیرآباد موسوم شده است. اصولاً در ایامی که این بنا ساخته شده سال‌ها از شهادت امیرکبیر می‌گذشته است. جالب توجه اینکه شهرداری این ملک را از خانم ویکتوریا مسعود خریداری کرده است که نام برده از نوادگان مسعود میرزا ظل‌السلطان است. مشخص نیست این نامگذاری به چه دلیلی است ولی هر علتی داشته باشد تنها شاید بتوان آن را بازی تقدیر نامید، چون یکی از دو دختر امیر کبیر همسر ظل‌السطان‌(مسعود میرزا) بود که با چند واسطه نیای ویکتوریا مسعود بوده است.