سرویس اقتصاد جوان آنلاین: یکی از نقدهای اساسی به لایحه بودجه دولت، افزایش چندبرابری هزینههای دولت بدون توجه به درآمدها بود و همین موضوع نگرانیهایی را بهوجود آورد. دولت معتقد است، میتواند سال آینده روزانه ۳/ ۲ میلیون بشکه نفت بفروشد که بخشی از این میزان، مربوط به پیش فروش نفت است. از مجلس خبر میرسد، این طرح بهطور کامل کنار گذاشته شده است. حسینعلی حاجیدلیگانی، عضو هیئترئیسه مجلس و عضو کمیسیون تلفیق روزجمعه به نوعی این خبر را تأیید کرد و گفت: «اوراق پیشفروش نفت در واقع پیشفروش کردن کالایی است که موجود نیست؛ یعنی کالایی فرضی به فروش میرسد و در نهایت سود آن کالا نیز داده میشود، این همان طرحی بود که آقای رئیسجمهور قصد تصویب آن را در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا داشت که در آنجا با مخالفت روبهرو شد، اما آن را در لایحه آورد و تأکید کرده از ۲۰۰ هزار میلیارد تومانی که برای فروش نفت دیده شده است، هر مقدار محقق نشد در پیشفروش نفت دیده شود، یعنی سود افراد واریز میشود، اما نفتی جابهجا نمیشود. مشخص است که این یک معامله صوری است.» البته او در پاسخ به این پرسش که پیشفروش نفت حذف میشود یا خیر گفته است: «هنوز تصمیمی در کمیسیون تلفیق گرفته نشده است. باید دید منابع پایداری که پیشبینی خواهد شد، چه منابعی است؛ براساس آنچه که بتوانیم منابع جدید ایجاد کنیم از این موارد پرهیز خواهیم کرد.»
فروش نفت در سال آینده
کمیسیون تلفیق معتقد است، صادرات مدنظر دولت شدنی نیست. اعضای این کمیسیون به این جمعبندی رسیدند که دولت بتواند ۵/ ۱ میلیون بشکه نفت صادر کند؛ برای تعیین تکلیف بودجهای هم پیشبینی شده است که منابع حاصل از صادرات تا یک میلیون بشکه در روز ۲۰ درصد آن به صندوق توسعه ملی تخصیص مییابد در صورت فروش بیشتر نفت تا ۵۰۰ هزاربشکه بیشتر، سهم صندوق به ۳۸ درصد افزایش مییابد و درآمد حاصل از فروش بالای ۵/ ۱ میلیون بشکه در روز باید صرف بازپرداخت بدهیهای دولت به صندوق توسعه ملی شود.
مالک شریعتی نیاسر، رئیس کمیته انرژی کمیسیون تلفیق بودجه در این رابطه گفت: «در نهایت جمعبندی کمیسیون بر این شد که دولت روی منابع حاصل از فروش بالاتر از یک میلیون بشکه نفت در روز نمیتواند حساب باز کند، چراکه بیش از آن یا سهم صندوق توسعه ملی است یا سهم باز پرداخت بدهیهای دولت به صندوق توسعه ملی که در سال ۱۴۰۰ سر رسید آن فرا میرسد.» به گفته وی، عملاً دولت میتواند در سال ۱۴۰۰ روی منابع حاصل از صادرات یک میلیون بشکه نفت در روز حساب باز کند. کمیسیون تلفیق راه دولت را برای صادرات نفت تا سقف ۵/ ۱ میلیون بشکه نفت در روز را باز گذاشته که دولت تلاش خود را کند در سال آینده که پنج ماه آن دولت دوازدهم برقرار است و هفت ماه آن را دولت سیزدهم بر سرکار میآید، به طور میانگین بتواند ۵/ ۱ میلیون بشکه در روز نفت صادر کند و مجلس به عنوان مانع صادرات بیشتر دولت تلقی و معرفی نشود.
دولت میتواند بفروشد؟
یکی از پرسشهای مهم درخصوص عدد اعلامی دولت، این است که آیا وزارت نفت میتواند این میزان نفت را به فروش برساند. پاسخ به این پرسش کاملاً روشن است بهطوری که محسن زنگنه، رئیس کمیته اصلاح ساختار بودجه روایت جالبی از حضور وزیر نفت در مجلس را نقل کرده که نشان میدهد، رویکرد دولت روی توافق با امریکا و رفع تحریمها بنا شده است. این نماینده مجلس گفته است: «وزیر نفت در این جلسه، آمار و جداولی ارائه داده که براساس همان آمار، گفتیم نه امکان تولید این مقدار نفت و میعانات گازی وجود دارد و نه امکان صادرات آن، حتی دولت هم به این موضوع اعتماد ندارند، چراکه بلافاصله در تبصره دوم آورده است «اگر» این میزان نفت فروش نرفت، دولت اجازه دارد آن را در داخل پیش فروش کند و اگر این کار هم محقق نشد، میتواند از صندوق برداشت و باز هم اگر این اتفاق رخ نداد، دولت میتواند از بانک مرکزی استقراض کند.» وی ادامه داد: «بنده با آقای زنگنه این موضوع را مطرح کردم، براساس جداولی که خودشان ارائه دادند به چند دلیل امکان تولید و فروش آن مقدار نفت تعیین شده در بودجه وجود ندارد؛ نکته اول اینکه ایشان براساس آمار مدعی هستند در سال ۹۶، حدود ۳ میلیون و ۸۶۷ هزار بشکه تولید نفت خام داشتهایم و تولید میعانات گازی نیز ۶۵۹ هزار بشکه بوده است، یعنی در مجموع ما در سال ۹۶ حدود ۴ میلیون و ۵۲۶ هزار بشکه تولید میکردیم و در پنج ماهه اول سال ۹۷، این میزان تولید نفت و میعانات گازی به ۴ میلیون و ۴۷۰ هزار بشکه رسیده است.» رئیس کمیته اصلاح ساختار بودجه ادامه داد: «گفتم اگر ما همین میزان رشد و افزایش پنج ماهه اول در مصرف داخلی را حساب کنیم و بخواهیم ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه را که در لایحه بودجه مشخص شده به فروش برسانیم، حداقل باید ۵ میلیون بشکه نفت و میعانات گازی در روز تولید کنیم. وزیر نفت در پاسخ گفتند، برای اینکه به این میزان تولید برسیم حداقل نیازمند ۷۰ میلیون دلار سرمایه گذاری هستیم. بنده نیز گفتم پس این موضوع امکانپذیر نیست و ما به هیچ عنوان نمیتوانیم به این میزان تولید برسیم. اصلاً برفرض هم که برسیم، کجا میخواهیم بفروشیم؟» اوج اظهارات وزیر نفت در مجلس به این بخش از روایت زنگنه مربوط میشود، به گفته این نماینده، وزیر نفت لازمه عملیشدن همه این موضوعات را نه کم شدن تحریمها بلکه برداشتهشدن کامل تحریمها میدانست. این روایت به خوبی نشان میدهد دولت حساب ویژهای روی رفع تحریمها باز کرده بود، ولی کمیسیون تلفیق با اصلاح بخش نفتی بودجه، سعی دارد مهمترین سند مالی کشور را براساس واقعیات تنظیم کند، هرچند که هنوز روزهای سختی برای تصویب بودجه در راه است.
