مصطفی خدابخشی
نابینایی عبارت است از کاهش بینایی به حدی که مانع اشتغال فرد با اتکای خود میشود، یا فرد را برای زندگی وابسته به دیگران یا وسایل کمکی میکند. نابینایی در اثر بعضی بیماریها در انسان پدیدار میشود. در جهان چیزی بالغ بر 40میلیون انسان وجود دارند که با نابینایی دست و پنجه نرم میکنند و با انواع مختلف آن درگیر هستند. نابینایی درجههای بسیار متفاوتی دارد، برخی هرگز نور را نمیبینند، بعضی دیگر فقط میتوانند نور را از تاریکی تشخیص دهند. در میان نابینایان عدهای هم هستند که از دید ناچیزی برخوردارند. از این تعداد نابینایان که در جهان زیست میکند، فقط درصد اندکی کور مادرزاد هستند. کور متولد شدن، پدیدهای است که هنوز علل آن را به طور کامل دانشمندان تشخیص ندادهاند. بسیاری از افراد ادعا میکنند دید چشمانشان کم شده است.کاهش دید، 20 درصد میانسالان را تحت تأثیر قرار میدهد. کاهش دید معادل نابینایی کامل نیست. نابینایی به این معنی است که دقت بینایی فرد با اصلاح عدسی، بهتر از 2/20 نبوده یا میدان بینایی او بسیار محدود شده و به کمتر از 20درجه رسیده است. هرکس ممکن است به کاهش دید مبتلا شود، چون بیماریها و صدمات مختلفی میتوانند باعث کاهش دید شوند به دلیل آنکه بیماریهایی مثل تخریب ماکولای چشم، آب سیاه و آب مروارید در افراد مسن بیشتر دیده میشود، بنابراین کاهش دید و نابینایی در افراد بالای 45سال شیوع بیشتری دارد. نابینایی در افراد مبتلا به دیابت، قابل پیشگیری میباشد. نابینایی پس از تولد، بیشتر بر اثر بیماریهای چشمی رخ میدهد؛ گاهی هم یک بیماری عمومی، مانند بیماری قند یا مننژیت، ممکن است عامل کوری باشد. حادثه و انفجار، دو عامل دیگر برای نابینا ساختن چشم هستند. در کشورهایی که مردم به دلیل بالا بودن سطح زندگی و داشتن مراقبتهای خوب پزشکی عمر طولانی میکنند، پیری مسائلی برای چشم پدید میآورد.
افراد نابینا و کمبینا با مشکلات و معضلات بسیاری دست و پنجه نرم میکنند اگر یک فرد نابینا در یک جامعه نابینا زندگی کند مشکلی نخواهد داشت و حال که در محیط بینا زندگی میکند نابینایی او باعث میشود که به طور کامل او در تمامی فعالیتهای اجتماعی شرکت نکند و زمانی هم که انتظارات محیط زیاد باشد، استثنایی بودن او بیشتر مشخص میشود و امروزه تلاش تمامی دستاندرکاران امر تعلیم و تربیت در این است که نه تنها از طرف محیط و اجتماع فشاری بر نابینایان وارد نشود، بلکه با ایجاد تسهیلات و امکانات لازم و ضروری محدودیت طبیعی او را به حداقل برسانند.
در این میان افراد بسیاری هستند که وقت خود را وقف مناسبسازی شرایط زندگی نابینایان میکنند. یاسمین مؤیدی یکی از این افراد است که توانسته با ابداع روشی مناسب روحیه ورزشی را در بین نابینایان تقویت کند تا جایی که هر نابینا میتواند به یک مربی ورزشی تبدیل شود و افراد بینا را ورزش دهد.
یاسمین مؤیدی با 40سال سابقه در فعالیتهای نیکوکارانه فعالیتهای بسیاری را در زمینه کمک به افراد نیازمند بهویژه نابینایان انجام داده است. مؤیدی از آنجایی که گرایشات ورزشی داشته اقدام به راهاندازی دهها باشگاه ورزشی در مناطق محروم کرده است تا افرادی که به طور عادی قادر به ورزش کردن نیستند از این شرایط برخوردار شوند.
وی انجمن دولت ایران و فرانسه را 12 سال پیش در شهر پاریس راهاندازی کرد و از طریق آن ارتباط مؤثری را مابین تشکلات انساندوستانه و ورزشی برقرار کرده است.
وی، در حال حاضر رئیس انجمن دوستی ایران و بلژیک میباشد، ولی به گفته خودش هر جا که نیاز به کمک احساس نماید در آنجا حضور فعال دارد.
ابداع ورزشی برای نابینایان
مؤیدی با ابداع روش مبتنی بر خط بریل توانسته نابینایان را به سمت ورزش و کارآفرینی سوق دهد. وی دراین باره میگوید: این روش، این امکان را فراهم میکند که یک فرد نابینا در کنار دیگر افراد جامعه بتواند ورزش کند و کار آفرینی داشته باشد. ما با این روش، حیات مناسبتر را برای نابینایان به ارمغان آوردهایم و در حقیقت بهتر زندگی کردن و نواندیشی را در بین نابینایان رواج دادهایم. از آنجایی که این روش بر مبنای خط نابینایی است، بنا به احترام به مبتکر خط نابینایی که 180 سال قبل امکان خواندن و نوشتن را برای نابینایان فراهم آورد، ما نیز نام روش ابداعی خود را برایتونیک گذاشتیم.
از آن جایی که در زمان ابداع این سبک، هنوز قانون ثبت مالکیت معنوی در ایران وجود نداشت؛ مجبور شدم این روش را در فرانسه به ثبت برسانم. وقتی این روش در فرانسه به ثبت رسید، رئیسجمهور فرانسه ظرف ده روز به بنده تبریک گفتند.
وی در ادامه گفت: بعد از این موضوع با 200 تن از بزرگان کشور نامهنگاری کردم مبنی بر اینکه برایتونیک، یک ابتکار ایرانی است و مناسب است تا همه دست به دست هم بدهیم تا از این طریق، نام ایران و ایرانی را بیش از پیش در دنیا جلوهگر کنیم. چرا که خط نابینایی در جهان مشترک است و همه ملتها میتوانند از 6 نقطه خط نابینایی را به گویش و نوشتار خودشان منطبق کنند. پتانسیلهای این روش میتواند عامل صلح و دوستی بین انسانها باشد.
وی در ادامه افزود: آقای میرابوطالبی به عنوان سفیر ایران در فرانسه از این طرح بسیار استقبال کردند و من امیدوارم با هماهنگی و پشت گرمیهای مسؤولان، این روش را در یونسکو مطرح کنیم و در دنیا بار دیگر ایران را بر فراز باورها بنشانیم.
مؤیدی به رایزنیهای خود با وزارتخانههای مختلف اشاره کرد و گفت: در ابتدا ملاقاتی با وزیر کار و امور اجتماعی داشتم که خوشبختانه ایشان از این طرح استقبال خوبی داشتند چرا که بخشی از این روش کارآفرینی میکند، خصوصاً برای نابینایانی که دارای تحصیلات بالا میباشند. نابینایان با این روش میتوانند مهارتآموزی کرده و از این طریق امرار معاش کنند و زندگی مناسبتری را برای خود رقم بزنند. من امیدوارم بتوانیم از این مرکز شعباتی را در تمام دنیا دایر کنیم تا از این طریق کانالی برای انتقال دانش و تجربه فراهم آید و زمینهها برای ورود گردشگر آموزشی فراهم شود تا بتوانند این سبک را آموزش ببینند.
مؤیدی اذعان داشت:در این راه، حمایتهای خانوادگی بیش از همه مرا ترغیب به این کار کرد و با تمام گرفتاریهایم، مرا پذیرفتند.
تاریخچهای از ورزش نابینایان
ورزش نابینایــــان و کمبینایان در ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی رسماً فعالیت خود را آغاز کرد و در این زمان با تشکیل سمیناری در تهران، اهمیت آغاز بهکار رشتههای مختلف ورزشی نابینایان، احساس و در راستای راهاندازی و ترویج و توسعه آن پیگیریهای لازم آغاز شد. با تأسیس فدراسیون ورزشهای جانبازان و معلولین در کشور، ورزش نابینایان و کمبینایان نیز تحت پوشش این فدراسیون قرار گرفت.
به خاطر شرایط خاص نابینایان و کمبینایان و قابلیتهای ورزشی این عزیزان که در رشتههای مختلف از خود بروز دادند، لازم بود امکانات ویژهای برای این قشر از جامعه کشورمان مهیا شود. در اولین اقداماتی که در جهت ارتقای سطح فعالیت ورزشی نابینایان و کمبینایان صورت گرفت، میتوان به پیشنهاد کمیته ورزش نابینایان کشور به هیأت رئیسه فدراسیون ورزشهای جانبازان و معلولین و ریاست وقت سازمان مبنی بر ضرورت دارا بودن استقلال عمل بیشتر این کمیته اشاره کرد، زیرا آمار جذب نابینایان و کم بینایان ورزشکار رو به افزایش مینمود و پیش بینیهای لازم برای گسترش سطح فعالیت و اختیار عمل بیشتر این کمیته ورزشی لازم به نظر میرسید، لذا موضوع در شورای عالی تربیت بدنی سازمان، مطرح و موافقت شد که در اولین مرحله کمیتة ورزشهای نابینایان و کمبینایان فدراسیون به سطح نایب رئیسی فدراسیون در امور نابینایان ارتقا یابد و کماکان در تشکیلات ورزشی جانبازان و معلولین کشور به فعالیت خود ادامه دهد. از آن پس، ورزش نابینایان و کمبینایان در ابتدای بزرگراه آزمونهای پیش رو و اثبات لیاقت خود در حفظ جایگاه بدست آمده و دسترسی به امکانات بیشتر قرار گرفت که به حول و قوه الهی و با پیگیریهای لازم، موضوع تشکیل هیأتهای ورزشی نابینایان نیز مطرح که مورد تصویب سازمان تربیتبدنی قرارگرفت و به ادارات کل تربیت بدنی استانها ابلاغ و به مورد اجرا گذارده شد.
در این زمان، ورزش نابینایان و کمبینایان، جایگاههای بایسته خود را در مراکز استانها بدست آورد و هدایت این تشکیلات نوپا در دستور کار بخش امور ورزشی نابینایان و کمبینایان کشور قرارگرفت. با تثبیت هرچه بهتر موقعیت ورزش نابینایان و کمبینایان، موضوع آموزش رشتههای مختلف ورزشی به منظور ارتقای سطح آگاهی مربیان در اولویت قرار گرفت و در پی آن برنامههای مندرج در تقویم ورزشی سالانه مربوطه افزایش یافت و در دهه اخیر با برگزاری مستمر مسابقات در رشتههای گلبال، دوومیدانی، وزنهبرداری، شنا، کشـتی، جودو، شودان و شطرنج، قابلیتهای ورزشی این عزیزان با رشد قابل توجهی مواجه و در سطح داخلی و همچنین برون مرزی نمایان شد و ورزشکاران غیور(جانبازان و معلول) نابینا و کم بینای کشورمان موفق شدند در برخی از رشتهها مانند وزنهبرداری قدرت و توانایی خود را به رخ جهانیان کشیده و با حضور شایسته در مسابقات قهرمانی جهان طی سنوات اخیر فاتح بلامنازع سکوی نخست قهرمانی در این رشته شوند.
گستردگی سطح فعالیتهای ورزشی این عزیزان و افتخارات غرورآفرین ایشان در میادین پرشور ورزشی داخلی و خارجی موجبات جلب نظر و تحسین مسوولان سازمان جهانی ورزشهای نابینایان و کمبینایان موسوم به IBSA را فراهم کرد و بنابراین در سال 1387 و به دنبال بذل هماهنگی و پیگیریهای لازم ریاست فدراسیون ورزشهای جانبازان و معلولان و بخش امور ورزشی نابینایان و کم بینایان در جلب حمایت ریاست IBSA و همچنین موافقت معاونت محترم رئیسجمهور و رئیس سازمان تربیت بدنی، منجر به تأسیس فدراسیون ورزشهای نابینایان و کمبینایان جمهوری اسلامی ایران شد. هادیزاده، رئیس فدراسیون ورزشهای نابینایان در مورد جایگاه ورزش در بین نابینایان کشور در گفتوگو با «جوان» گفت: دو دسته آمار برای ورزشکاران نابینای کشور در دست است که این آمارها حاکی از آن است که در سال گذشته 3200 ورزشکار نابینا و کم بینا در مسابقات قهرمانی کشور شرکت کردهاند که این حضور با توجه به میزان اعتبارات اختصاص یافته بسیار چشمگیر است.
وی در ادامه افزود: ورزشکاران نابینا، از مشکلات خاصی رنج میبرند که همه آنها به هزینههای بالای مربوط به ورزش آنها برمیگردد. اما واقعیت این است که در چهار سال گذشته رشد 200 درصدی در هزینههای اختصاص یافته، صورت گرفته که این خود میتواند مشکلات نابینایان در زمینه اعتبارات را بسیار کاهش دهد ولی ما همچنان نیازمند سرمایهگذاریهای بیشتر هستیم.در همین راستا دولت کمکهای شایانی را به ما کرده و بودجه 300 میلیون تومانی این فدراسیون را به 800 میلیون تومان ارتقا داده است. هادیزاده در ادامه گفت: برای پیشرفت ورزش همیشه باید سرمایهگذاری شود و در کنار این سرمایهگذاریها میتوان ابداعات جدید را به کار بست تا از طریق آن شاهد حضور نابینایان در عرصههای بینالمللی باشیم. ورزش نابینایان نیازمند تحول است و این تحول جز در گروی صرف هزینه و اندیشههای خلاق نیست و ما از این دست طرحها استقبال میکنیم تا از این طریق شاهد حضور نابینایان در سطح جامعه باشیم.
طرحهایی به مانند برایتونیک میتواند گزینهای مناسب برای حضور مؤثر نابینایان در بازار کار باشد تا از این طریق دیگر نابینایی نیازمند کمکهای مالی دیگر افراد جامعه نباشد. ورزش خود گزینهای است بسیار مناسب که از طریق آن، هم میتوان روح این افراد را تقویت کرد و هم بازوانی که تا به امروز استفاده چندان از آنها نمیشد به کار گرفته شوند.
