سرویس سیاسی جوان آنلاین: به گزارش تسنیم «بقا یا انحلال ارتش» یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در چند ماهه نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود. برخی گروههای سیاسی با برگزاری تظاهراتهای مختلف به دنبال انحلال ارتش بودند، اما امام خمینی، مردم و بعضی از سازمانهای سیاسی بر پاکسازی و بقای ارتش تأکید داشتند.
موضوع «ارتش» در آن روزها به اتفاقاتی همچون غائله گنبد، حوادث کردستان، ناآرامیها در خوزستان و سیستان و بلوچستان و تجاوزهای مرزی عراق پیوند خورده بود.
ستاد ارتش در روز ۲۳ بهمن ۵۷ تحویل نمایندگان دولت موقت داده شد و تا انتخاب فرماندهان نیروها و یگانهای ارتش، معاونان آنان کارها را برعهده گرفتند. همچنین در همان روز سرلشکر قرنی از سوی بازرگان به ریاست ستاد ارتش منصوب شد.
قرنی روز بعد در حالی که مأموران مسلح انتظامی کمیته انقلاب او را همراهی میکردند، به محل ستاد ارتش رفت و در محل کار خود مستقر شد. او در شرایطی به محل کارش رفت که جز حدود ۵۰ نفر از جوانان مسلح هیچکس در محوطه و ساختمانهای ارتش نبود و بیشتر تلفنهای این ساختمانها هم قطع بود.
چه کسانی به دنبال انحلال ارتش بودند؟
از نخستین روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی گروههای مختلف به خصوص گروههای چپ همچون سازمان چریکهای فدایی خلق و سازمان مجاهدین خلق، تجدید سازمان ارتش را عمل ارتجاعی دانستند و خواستار انحلال ارتش شدند.
سازمان چریکهای فدایی خلق در روز ۲۳ بهمن ۵۷ در اعلامیهای اعلام کرد: «ارتش حربه اصلی امپریالیسم و نوکرانش، به نیروی شکوهمند جانبازی تودههای مردم درهم شکست و میرود تا فردا ارتش خلق بنیان گیرد.»
این سازمان در روز ۲۵ بهمن نیز در بیانیهای خواستار نابودی تمام و کمال ارتش ضدخلقی و تشکیل ارتش مردمی شد. فردای آن روز یک راهپیمایی از دانشگاه صنعتی تا محل سکونت امام خمینی انجام شد. راهپیمایان پس از عبور از خیابانهای تهران به خیابان ایران مقابل محل سکونت امام رسیدند، اما امام نمایندگان آنها را به حضور نپذیرفت. در روز ۲۷ بهمن هم گروهی از معلمان که به نظر میرسید وابستگی گروهی به چریکهای فدایی خلق داشته باشند، در سالن آمفیتئاتر دانشگاه تهران خواستار خلع سلاح بازماندگان ارتش و انحلال ارتش و ایجاد ارتش خلقی شدند.
در روز چهارم اسفند گردهمایی دیگری به دعوت این سازمان در دانشگاه تهران برگزار شد که در این گردهمایی گروههای مختلفی از جمله سازمان مجاهدین خلق شرکت داشتند. آنان در این اجتماع هم خواستار انحلال ارتش شدند.
این اقدامات در حالی انجام گرفت که چریکهای فدایی خلق با برپایی غائله در گنبد روبهروی نیروهای ارتش و نیروهای مسلح ایستاده بودند. این غائله منجر به کشته شدن تعداد زیادی از مردم شد. چریکهای فدایی خلق در غائله کردستان نیز که یک هفته پس از پیروزی انقلاب آغاز شده بود، نقش داشتند.
سازمان مجاهدین خلق نیز از جمله گروههایی بود که به دنبال انحلال ارتش بود. این سازمان روز سوم اسفند ۵۷ با انتشار اعلامیهای خواستار انحلال ارتش شد. در این اعلامیه آمده بود: «تا انحلال ارتش ضدخلقی و برپایی ارتش مردمی، این پیروزی از خطر شکست محفوظ نیست، زیرا چنانکه برادران ارتشی بهخوبی میدانند سیستم حاکم بر این ارتش سیستمی ضدخلقی و در جهت حفظ منافع امپریالیسم است.» یکی از رهبران سازمان نیز در مصاحبهای تلویزیونی گفت: «از نظر ما باید ارتش به طور کامل منحل شود و یک ارتش مردمی از تمامی نیروها به وجود بیاید.»
برخی افراد برجسته جبهه ملی از جمله دکتر شایگان نیز خواستار انحلال ارتش شدند. در پی صحبتهای شایگان و سخنان مجری رادیو مبنی بر پوشالی بودن ارتش، عدهای از پرسنل نظامی پادگانهای شیراز اعتراض کردند.
تکاوران نیروی دریایی ارتش در پادگان منجیل هم به این برنامه تلویزیونی اعتراض کردند.
جبهه دموکراتیک ملی ایران (منشعب شده از جبهه ملی) هم که توسط هدایتالله متیندفتری نوه دختری دکتر مصدق تشکیل شده بود، با صدور اعلامیهای خواستار محو بنیادها و نهادهای ضدانقلابی ارتش و احتراز از بازسازی آن، قبول و تأیید حقوق فرهنگی خودمختاری داخلی خلقهای ایران شد.
او در سالروز درگذشت پدربزرگش (دکتر مصدق) نیز با دعوت از عناصر و سازمانهای ملی و انقلابی برای تشکیل جبهه دموکراتیک ملی یک طرح ۱۱ مادهای را عنوان کرد که یکی از آنها محو بنیادها و نهادهای ضدانقلابی ارتش و ایجاد ارتش خلقی بود.
جاما نیز از جمله گروههایی بود که همسو با گروههای چپ حرکت میکرد و به نوعی تأکید بر انحلال ارتش و ایجاد ارتشی جدید داشت.
چه کسانی مخالف انحلال ارتش بودند؟
امام خمینی (ره) اولین نفری بود که از ارتش حمایت و بر لزوم پاکسازی آن تأکید کرد. شاید اولین اقدام امام در این رابطه، علاوه بر سخنانی که پیش از آن در مورد ارتشیها داشت، به حضور نپذیرفتن نمایندگان تظاهرکنندگان خواستار انحلال ارتش باشد.
امام در همان روز در دیداری گفت: «الان قوای انتظامی ملحق شده به ملت و در پناه اسلام واقع شد، چه قوای ارتشی و چه شهربانی و چه ژاندارمری و چه سایر قوایی که ملحق شده به ملت و در پناه اسلام واقع شدند، احدی از مردم حق تعرض به آنها ندارد؛ تعارض به آنها تعرض به دولت اسلامی است؛ تعرض به دولت اسلامی تعارض به خداست.» این سخنان امام خمینی (ره) در واقع اولین حمایت رسمی ایشان از نیروهای ارتش بود.
امام در پیام نوروزی سال ۵۸ نیز عنوان کردند: «ارتش را تضعیف نکنید. ما احتیاج به ارتش داریم. ملت احتیاج به ارتش دارد. ارتش باید از طرف ملت حمایت بشود...»
امام خمینی در ادامه در روز ۱۷ فروردین در جمع پرسنل نظامی و اهالی قم در خصوص توطئههای دشمنان گفت: «.. الان همینهایی که به اسم فدایی خلق و نمیدانم چه توی مردم افتادهاند، همینها مانع میشوند از اینکه برای این خلق یک زندگی درست بشود، برای اینکه اینها شلوغ میخواهند بکنند و دستور دارند از بالاترها که من بیشترش اعتقادم هست که از امریکاست.»
بهرغم اینکه برخی گروههای سیاسی تلاش داشتند تا ارتش را منحل کنند، اما با حمایت امام خمینی (ره) و مردم ارتش به بقای خود ادامه داد.
امام در روز ۲۶ فروردین به صورت قاطع از ارتش حمایت کرد و در جمع پرسنل پادگان فرحآباد که به ملاقات ایشان آمده بودند، گفتند: «من اعلام میکنم که اگر کسی با ارتش ما مخالفت امروز بکند، با اسلام مخالفت کرده است؛ با پیغمبر اسلام مخالفت کرده است. امروز ارتش، ارتش طاغوتی نیست؛ ارتش محمدی است.»
در همین راستا در روز ۲۸ فروردین نام نیروهای مسلح از ارتش ملی - اسلام به «ارتش جمهوری اسلامی ایران» تغییر یافت. ستاد کل ارتش جمهوری اسلامی ایران با انتشار اطلاعیها اعلام کرد: «.. ارتش به عنوان جزء ناگسستنی این ملت، با تعیین نام «ارتش جمهوری اسلامی ایران» به ایفای رسالت عظیم خویش در پاسداری از دستاوردهای انقلاب اسلامی در محدوده وظایف خود خواهد پرداخت.» امام نیز در همان روز پیامی منتشر کرد و روز ۲۹ فروردین را روز ارتش اعلام کرد. در آن پیام پنج بندی امام آمده بود: «روز چهارشنبه ۲۹ فروردین روز ارتش اعلام میشود. ارتش محترم در این روز در شهرستانهای بزرگ با ساز و برگ به رژه بپردازند و پشتیبانی خود را از جمهوری اسلامی و ملت بزرگ ایران و حضور خود را برای فداکاری در راه استقلال و حفظ مرزهای کشور اعلام نمایند.»
