پس از توافق امریکا و کابل برای عقبنشینی نیروهای افغان از مناطق دورافتاده و واگذاری آنها به طالبان، واشنگتن سعی دارد با آتشبس بین طالبان و نیروهای دولتی در عید قربان نقش کلیدی در صلح افغانستان ایفا کرده و با وارد کردن بخشی از طالبان به ساختار دولت، پیروزی مذاکرات صلح را به نام خود ثبت کند.
در شرایطی که گزارشهایی منتشر شده بود که حکومت افغانستان به دنبال آتشبس با طالبان در ایام عید قربان است، امریکاییها پیشدستی کرده و گفتهاند که امریکا به مذاکرهکنندگان طالبان در قطر فشار وارد کرده تا پیشنهاد آتشبس در روزهای عید قربان را بپذیرد. به گزارش خبرگزاری رویترز، بر اساس گفته یک مقام طالبان که خود را یکی از اعضای هیئت چهار نفره در قطر دانسته از این نشست سیگنالهای بسیار مثبتی بیرون آمده و به گفته او این نشست در یک فضای دوستانه برگزار شده است. این مقام طالبان تأکید کرد: «شما نمیتوانید آن را مذاکرات صلح بخوانید. اینها سری نشستهایی برای به جریان انداختن مذاکراتی رسمی و هدفمند هستند. ما توافق کردیم که به زودی دوباره دیدار و جنگ افغانستان را از طریق گفتوگو حل کنیم». او تصریح کرد: «این مذاکرات بدون حضور مقامهای دولت افغانستان و به اصرار طالبان برگزار شده است. این در حالی است که دولت افغانستان و امریکا تلاشهایشان را برای پایان دادن به جنگ ۱۷ ساله در افغانستان بعد از یک آتشبس نادر سه روزه در زمان تعطیلات عید فطر بین دولت و طالبان افزایش دادهاند». یک منبع آگاه دیگر گفت: «امریکا، طالبان را تحت فشار قرار داد تا پیشنهاد آتشبس برای تعطیلات عید قربان را که از ۲۲ اوت آغاز میشود، قبول کند». این منبع خاطرنشان کرد: «انتظار اجرای یک آتشبس طولانیمدت در عید قربان وجود دارد. دو طرف درخصوص ادامه نشستها و مذاکرات توافق کردند و انتظار میرود که یک نشست دیگر پیش از این عید برگزار شود، اما زمان و مکان دقیق آن هنوز روشن نشده است». طالبان در عید فطر با آتشبس سه روزه موافقت کرد بسیاری از عناصر غیرمسلح طالبان در پایتخت و دیگر شهرها به میان سربازان دولتی و مردم غیرنظامی آمده و در جشن عید شرکت کردند و این اتفاق موجب افزایش امیدها برای تمدید آتشبس شده بود، اما طالبان از ترس پیوستن احتمالی نیروهایش به جمع مردم، تمدید آتش بس را رد کرد.
بر اساس گزارش رویترز، «با وجود آنکه طالبان درخواست اشرف غنی، رئیسجمهور افغانستان را برای تمدید آتشبس در عید فطر رد کرد، اما ارتباطات پشت صحنه ادامه یافته و دولت گفته که یک آتشبس دیگر در زمان تعطیلات عید قربان در ماه آینده میلادی مدنظر دارد. با افزایش امید به برگزاری مذاکرات احتمالی رسمی، امریکا قبول کرده مستقیماً این مذاکرات شرکت کند، هرچند که تأکید دارد این فرآیند تحت رهبری دولت افغانستان باشد». امریکاییها که در ۱۷ سال گذشته نتوانستند طالبان را پای میز مذاکره بیاورند، این بار تلاش میکنند ابتکار عمل گفتوگوهای سیاسی را به دست گرفته و با دور زدن دولت افغانستان، سرنوشت آینده صلح را خود تعیین کنند. همچنان که اخیراً دولت امریکا به کابل فشار آورده تا از مناطق دورافتاده عقبنشینی کرده و کنترل آنها را به دست طالبان بدهد. وزارت دفاع افغانستان دیروز با تأیید خبر عقبنشینی نظامیان افغان از برخی مناطق ناامن، اعلام کرد: «نظامیان افغان بر اساس نیاز در مناطق مورد نظر حضور خواهند داشت». تغییر سیاست امریکا از مقابله با طالبان به مذاکره، پس از آن اتخاذ شده است که روسیه و چین سعی داشتند نقش فعالی در گفتوگوهای صلح در افغانستان داشته باشند و همین مسئله نگرانی واشنگتن را در پی داشته است.
شروط طالبان برای مذاکره
درحالی که طالبان سیگنالهای مثبتی برای ازسرگیری مذاکرات صلح ارسال کرده است، اما همچون گذشته برای خود شروطی را تعیین کرده که در صورت موافقت با آنها به میز مذاکرات برمیگردد. روزنامه «امت» پاکستان روز دو شنبه در گزارشی درباره جزئیات مذاکرات طالبان با امریکاییها نوشت: «طالبان برای آغاز مذاکرات با امریکا شرایطی را تعیین کرده است؛ از جمله اینکه در مذاکرات مستقیم با امریکا، هیچ گروه سومی پذیرفته نخواهد شد». همچنین خروج امریکا از افغانستان طی سه سال آینده، شرط دیگری است که طالبان برای مذاکرات با امریکا تعیین کرده است. این مدت حتی برای یک روز هم اضافه نخواهد شد و امریکا باید تمام سلاحهای خود را از افغانستان خارج کرده و به هیچ یک از مخالفان طالبان یا گروههای شبهنظامی دیگر نیز نباید سلاح تحویل دهد. طالبان پیشتر خروج نیروهای امریکایی از افغانستان را شرط اصلی برای بازگشت به میز مذاکرات اعلام کرده بود. شروط طالبان برای خروج سلاحهای امریکایی از خاک افغانستان درحالی است که دونالد ترامپ، در یک سال گذشته هزاران نفر از نیروهای امریکای را به بهانه تأمین امنیت و مبارزه با گروههای افراطی به افغانستان اعزام کرده است. از طرفی، باتوجه به رقابت امریکا با کشورهای روسیه و چین، معلوم نیست که آیا ترامپ واقعاً با شروط درخواستی طالبان موافقت خواهد کرد یا نه.
در ادامه گزارش روزنامه پاکستانی، طالبان شروط دیگری را مطرح کرده است که طی آن «طالبان بخشی از حکومت افغانستان خواهد بود و خواهان به دست آوردن اداره ۱۳ ولایت این کشور است». چند سال پیش، دیوید پترائوس، رئیس سابق سازمان «سیا» سهیم کردن طالبان در ساختار دولت و دادن برخی ایالتها به این گروه را مطرح کرده بود که به دلیل مخالفت دولت افغانستان به جایی نرسید. باتوجه به شرط طالبان برای مذاکره مستقیم با واشنگتن بدون مشارکت دولت افغانستان، به نظر میرسد امریکا به دنبال افزایش نقش خود در مذاکرات صلح است تا با وارد کردن عناصر میانهرو طالبان به ساختار قدرت، پیروزی صلح در افغانستان را به نام خود ثبت کند.
