چند روز پیش بود که رئیس انجمن متخصصان میکروبیولوژی و بیماریهای عفونی ایران از افزایش تقاضا برای تزریق واکسن HPV در بین جوانان کشور خبر داد. خبری که در خوشبینانهترین حالت میتوانست نشانی از تقاضای القایی برای تزریق آنی واکسن در پی برنامه تبلیغاتی ماه عسل باشد. اما حال وزارت بهداشت در گزارش آخرین آمار ابتلا به ایدز، آمار و ارقامهایی ارائه داده است که از تغییر جدی الگوی انتقال این بیماری در موج سوم حکایت دارد و نشان میدهد اگر تا چند سال پیش راه انتقال این ویروس از طریق سرنگ آلوده و تزریق مشترک در میان افراد معتاد بود، حالا روابط جنسی ۴۷ درصد سهم انتقال این بیماری را به گردن گرفته است. در چنین شرایطی است که میتوان به قول دکتر مردانی نتیجه گرفت، «جوانانی که در خارج از حریم خانواده رفتارهای جنسی محافظت نشده دارند، برای جلوگیری از ابتلا به بیماری زگیل تناسلی متقاضی این واکسن هستند تا در برابر این بیماری واکسینه شوند.»، اما نکته قابل تأمل در این است که بنا به تأکید متخصصان این واکسن ایمنی کامل نمیدهد و درمانگر هم نیست.
صحبتهای چند روز پیش مسعود مردانی رئیس انجمن متخصصان میکروبیولوژی و بیماریهای عفونی ایران درباره افزایش تقاضا برای تزریق واکسن HPV در بین جوانان نشان میدهد، برنامه تبلیغاتی این واکسن حساب شدهتر از چیزی بود که تصورش را بکنیم. مردانی معتقد است، مهمترین علت تقاضا برای تزریق واکسن HPV، معرفیکردن غیرکارشناسانه بیماری زگیل تناسلی در یک برنامه تلویزیونی و برخی رسانهها بود و پس از آن، مراجعات برای استفاده از این واکسن به مراکز درمانی افزایش یافته است. اما آماری که روزگذشته وزارت بهداشت درباره راهکارهای تغییر الگوی ابتلا به ایدز منتشر کرد، نشان از آن دارد که افزایش تقاضای جوانان برای تزریق واکسن HPV به عنوان یکی از بیماریهایی که از طریق رفتارهای پرخطر جنسی منتقل میشود، تنها نمیتواند القایی باشد؛ چراکه تغییر الگوی انتقال ایدز در کشور حکایت از افزایش روابط جنسی پرخطر دارد؛ روابطی که میتواند ایدز، زگیل تناسلی و ۳۰ بیماری مقاربتی را انتقال دهد.
مهمترین راهکار پیشگیری
ویروس پاپیلومای انسانی یا Human papilloma virus ویروسی است که از طریق تماس پوستی یا جنسی منتقل میشود و موجب ایجاد زگیل در ناحیه دستگاه تناسلی، مقعد و اطراف آن میشود و اگر این ویروس از نوع سرطانزا باشد، میتواند موجب بروز بیماری سرطان دهانه رحم در زنان شود. HPV هم مانند HIV یکی از بیماریهایی است که از طریق روابط جنسی و تماس خونی منتقل میشود. دکتر محمدرضا ناظر در گفتوگو با «جوان» درباره راهکار پیشگیری از این بیماری و میزان شیوع احتمالی آن میگوید: به طور کلی بیماریهای مقاربتی چه موج سوم ایدز باشد که از طریق روابط جنسی رو به گسترش است و چه بیماری همچون زگیل تناسلی شیوع پیدا کرده و بروز دقیق آن نامشخص است. وی تأکید میکند، با فرض اثربخشی کامل واکسن برای این بیماری باید برای پیشگیری از ۳۰ نوع بیماری مقاربتی دیگر چه کنیم؟ ناظر، بیماریهایی همچون ایدز، هپاتیت C، سفلیس، گنوره، اچ اس وی و بسیاری از بیماریهای مقاربتی دیگر را از زگیل تناسلی خطرناکتر توصیف میکند و میافزاید: روش اصلی برای کنترل و پیشگیری از بیماریهای مقاربتی همچون زگیل تناسلی، واکسن نیست و تزریق واکسن ممکن است این ذهنیت را ایجاد کند که فرد ایمنی پیدا کرده و میتواند هر نوعی که خواست زندگی و رفتار کند. به همین خاطر در هیچ جای دنیا این توصیه را نمیکنند. در تمام کشورهای دنیا تعهد به خانواده و رعایت اصول اخلاقی را مهمترین راهکار پیشگیری از این بیماریها میدانند و آن را در قوانین خود نیز لحاظ کردهاند. به طور نمونه برای افرادی که با همسرشان به کشوری وارد میشوند، تسهیلاتی را در نظر میگیرند.
دکتر سهیلا آسوده متخصص ژنتیک هم در گفتوگو با «جوان» تأکید میکند: واکسن HPV ایمنی کامل ایجاد نمیکند و خطر ۳۰ بیماری مقاربتی دیگر همچنان افراد دارای رفتارهای جنسی پرخطر را تهدید میکند.
۵۱ درصد مبتلایان به ایدز ۲۱ تا ۳۵ ساله هستند
گزارش اخیر وزارت بهداشت، درباره میزان شیوع ایدز و تغییر الگوی انتقال آن اصلاح سبک زندگی و بازگشت به اصول اخلاقی و مذهبی برای کنترل بیماریهای مقاربتی را گوشزد میکند.
براساس آخرین آمار تا پایان سال ۱۳۹۶ در مجموع ۳۷ هزار و ۶۵۰ فرد مبتلا به HIV در کشور شناسایی شدهاند که ۵۱ درصد آنان در گروه سنی ۲۱ تا ۳۵ سال هستند. براساس اعلام مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، علل ابتلا به HIV در بین کل مواردی که از سال ۱۳۶۵ تاکنون در کشور به ثبت رسیده است به ترتیب، تزریق با وسایل مشترک در مصرفکنندگان مواد (۷ /۶۱ درصد)، رابطه جنسی (۳/ ۲۰ درصد) و انتقال از مادر به کودک (۵ /۱ رصد) بوده و راه انتقال در ۳ /۱۶ درصد از این گروه نامشخص مانده است، اما در سال ۱۳۹۶، راه احتمالی انتقال در ۳۳ درصد موارد اعتیاد تزریقی، ۴۷ درصد روابط جنسی (۲۴ درصد زن و ۲۳ درصد مرد)، ۲ درصد مادر به کودک و در ۱۸ درصد راه احتمالی ابتلا، بیان نشده است. همچنین از کل زنان مبتلا از طریق روابط جنسی در سال ۱۳۹۶، حدود ۴۵ درصد موارد همسر فرد مبتلا به HIV و ۲۹ درصد نیز همسر فرد دارای رفتار پرخطر بوده است.
در سال ۱۳۹۶ راه احتمالی انتقال ۴۶ درصد از مردان شناسایی شده اعتیاد تزریقی و ۳۴ درصد از این افراد ارتباط جنسی گزارش شده است.