
باقي ماندن در برجام با كيفيت و شرايط موجود به نفع ايران نيست و ميتواند دامنه پيامدهاي حقوقي حاصل از برجام را بسيار فراخ و گستردهتر كرده و در نهايت منتهي به «معرفي ايران به عنوان ناقض صلح و امنيت بینالملل»شود.
اينكه تصور شود امريكا به خروج از برجام بسنده كرده، اشتباه است چرا كه ايالات متحده با هماهنگي اروپا در تلاش است تا شش قطعنامه گذشته را احيا و تعليق ايران ذيل فصل هفتم را ملغي كند. حال اين پرسش مطرح است كه راهكاري جهت مقابله با احياي شش قطعنامه گذشته وجود دارد؟طرف ايراني جهت خنثي كردن پروژه مشترك امريكا-اروپا بايد مجموعه اقداماتي را انجام دهد؛
- در قالب سخنراني و پس از آن با بيانيه اي رسمي خبر از «خروج مشروط»ايران از توافق هستهاي دهد.
- براي اخذ تضمين عيني، مكتوب با قابليت اجرا از اروپا ضربالاجل کوتاهمدت تعيين كند.
- با توجه به اينكه ماهيت شش قطعنامه ضدايراني شوراي امنيت به استناد ، الف-گزارشهاي یازدهگانه سازمان انرژي اتمي ، ب- بسته شدن پرونده PMD، ج- اعترافات پيوسته و مستمر مقامات ارشد كشورهاي غربي از روز امضاي اجراي برجام به اين سو، رنگ باخته است چرا كه ماهيت و محور اصلي قطعنامههاي ششگانه شوراي امنيت غيرصلح آميز بودن فعاليتهاي هستهاي ايران و تلاش كشورمان براي ساخت بمب هستهاي بوده است و در شرايط موجود چنين ادعايي فاقد اعتبار ميباشد. بنابراين طرف ايراني ميتواند در قالب طرح شكايت از مراجع قضايي پيش بيني شده در حقوق بینالملل و با طرح موضوع در قالب نامهنگاری با رئيس سازمان انرژي اتمي ، رئيس سازمان ملل ، میتواند در جهت خنثي سازي احياي مكانيسم ماشه و به روزرساني شش قطعنامه توسط اروپا-امريكا گام بردارد.
در همين راستا، طرف ايراني طبق مفاد كنوانسيون معاهدات وين، خروج امريكا از برجام را بايد به منزله«خاتمه»توافق هستهاي تفسير كند و براي آنكه تفسير خود را عموميت بخشد بايد آن را«علني»و بر اساس«رويه سازي حقوقي»در عرصه بینالمللی دنبال كند.
به بيان بهتر ايالات متحده امريكا بر اساس حفرههاي حقوقي موجود در برجام كه مهمترین آن«فقدان ضمانت اجرا»و «عدم برآورد هزينه براي نقض يا خروج از توافق براي كشورهاي غربي است»توانسته بدون پرداخت هزينه از برجام خارج شود و در مقابل ايراني كه براي هر نوع اقدامش «تعيين خسارت» پیشبینی شده در برجام باقي بماند؛ اين بدان معناست كه طبق گفتههاي عباس عراقچي در گفتوگوي ويژه خبري ، اروپا امروز هم ميتواند پرونده ايران را به استناد ماده 37 برجام به شوراي امنيت ارجاع و شش قطعنامه گذشته را عليه ايران احيا نمايد. اينكه متن برجام بهگونهای تنظيم شده كه حتي با خروج امريكا از برجام، كشورهاي غربي ميتوانند شش قطعنامه گذشته را احيا كنند در حالي است كه راهكار مقابله طرف ايراني با رويكرد مورد اشاره «خروج مشروط»ايران از برجام است.
به اين معنا كه رئيس دستگاه ديپلماسي در سخنراني و در بيانيهاي رسمي به صورت متقن و مستند به مفاد كنوانسيون معاهدات 1969 ، خروج امريكا از برجام را «خاتمه يافتن»توافق تفسير و خبر از خروج مشروط ايران از اين توافق به ميان بياورد و شرط بازگشت ايران به آن را «اخذ تعهدات عيني و قابل اجرا» از سوي اروپا جهت اجراي تعهدات دهگانه بر زمين مانده اين كشور در پيوست 2برجام و همچنين «بيانيه رسمي كميسيون مشترك برجام» مبني بر نقض اساسي برجام از سوي امريكا ذكر كنند. اروپا همانطور كه از جلسه اخير كميسيون مشترك برجام پيداست علاقهاي به اجراي تعهدات گذشته برزمين مانده ندارد ، حاضر به ارائه تضمينهاي متقن ، عيني و با قابليت اجرايي شدن نيست و تلاش ميكند با نگه داشتن ايران در برجام زمينه احياي شش قطعنامه گذشته را بسترسازي كنند. چرا كه بر اساس علم حقوق ، باقي ماندن ايران در برجام به منزله پذيرش «مفاد»و «سازوكارحل وفصل اختلافي» است كه در برجام پيشبيني شده است كه يكي از مهمترین خروجي اين فرايند «مكانيسم ماشه» يا همان بازگشت تحريمهاي گذشته و به روز رساني شش قطعنامه گذشته ميباشد؛عباس عراقچي هفته اخير كمترين هزينه باقي ماندن ايران در برجام را اینگونه بيان ميكند: « اگر از برجام خارج شويم همه چيز به حالت قبل برميگردد؛ اين روشن است و چيز عجيب و غريبي نيست. اگر ما از برجام خارج شويم... تحريمهاي شوراي امنيت هم برميگردد.»
حال چرا دستگاه سياست خارجه بايد در توافقي بماند كه طرف مقابل(امريكا) بدون پرداخت كمترين هزينه حقوقي-سياسي از آن خارج شده و ايران با باقي ماندن در آن ريسك بزرگي مانند مكانيسم ماشه را پذيرفته است آنهم با این توجيه كه از اروپا تضمینهای لازم را براي ادامه برجام اخذ كند.
اين در حالي است كه ابتداییترین انتظار براي سنجش ميزان اراده اروپا براي ارائه تضمين به طرف ايراني جلسه جمعه كميسيون مشترك برجام است؛طبق پيوست 2 برجام، مسئول سياست خارجه اتحاديه اروپا پس از پايان جلسه فوقالذکر موظف بوده، در بیانیه پاياني مشخصاً امريكا را به عنوان ناقض برجام معرفي و بر اجراي كامل تعهدات توسط ايران در طول سه سال گذشته تصريح كند ، اين در حالي است كه جلسه اخیر کمیسیون مشترك برجام به همان كيفيت جلسات گذشته برگزار شد و كمترين دستاوردی براي طرف ايراني به همراه نداشت و نتوانست اروپا را ملزم به «حداقل واكنش» در مقابل امريكاييها كند به اين دليل عمده كه اروپا اساساً ارادهاي براي انجام تعهدات دهگانه و ارائه تضمينهاي كافي به ايران ندارد. بر همين اساس اصل اظهار خوشبینی عباس عراقچي بعد از كميسيون برجام مبني بر اينكه به حفظ برجام با حضور اروپاييها اميدوارتر شدهاند، محل بحث و تأمل است.
این بدبختی ها همه بر میگردد به تیم مزاکره کننده...الان هم نمیشود حرکتی انجام داد مگر تعویض فوری این حضرات ...