جوان آنلاین: مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی تحلیلی از بازار ارز، به بررسی اقدامات دولت و نیز ارائه راهکارهایی پرداخته است. در این گزارش به عوامل جهش ارزی سال گذشته، اقدامات دولت و ارائه پیشنهاد پرداخته شده است. این گزارش بیان میکند علل افزایش نرخ ارز را باید در دو دسته عوامل زمینهای و تشدیدکننده پیگیری کرد. مهمترین عوامل زمینهای که در طول سالیان گذشته ایجاد شده و کشور را از ناحیه نظام ارزی آسیبپذیر کرده است، عبارتند از: رشد افسارگسیخته نقدینگی، محدودیتهای بانکهای ایرانی در ارتباط با بانکهای بینالمللی و به تبع نقل و انتقال وجوه و جایگزینشدن صرافیها، وابستگی مسیرهای انتقال وجوه ارزی کشور به برخی نقاط خاص مانند دبی در امارات متحده عربی، وابستگی به ارزهای واسط مانند دلار و یورو، وابستگی به پیامرسان متمرکز سوئیفت، واردات مدیریتنشده (قاچاق) و...؛ اما عواملی که منجر به تشدید افزایش نرخ ارز شدند، عبارتند از: افزایش شدید خروج سرمایه بهواسطه نااطمینانی در فضای اقتصادی کشور و اظهارنظرهای مقامات آمریکایی مبنیبر خروج از برجام و نیز ایجاد محدودیتهای جدید در مسیرهای نقل و انتقال ارزی کشور در دبی، ترکیه و چین که به محدودشدن مسیرهای تنفس ارزی کشور منجر شده است.
پیشنهادهای عاجل و فوری بهمنظور مقاومسازی نظام ارزی کشور:
1- به رسمیت شمردن بازار آزاد تحت نظارت و مدیریت بانک مرکزی
پیشنهاد میشود دولت بهجای اصرار بر تکنرخی کردن ارز در این مقطع تلاش خود را معطوف به ساماندهی عرضه و تقاضای ارز و اجرای پیمانسپاری ارزی با هدف بازگشت کلیه درآمدهای ارزی کشور به چرخه اقتصاد و جلوگیری از خروج سرمایه و تامین مالی قاچاق کند.
2- تلاشهای سیاسی و دیپلماتیک جهت تسهیل نقل و انتقالات ارزی
بخش عمدهای از تجارت کشور با چند کشور معدود شامل چین، امارات، کره، ترکیه و هند است و به تبع آن نقش این کشورها در نقل و انتقالات ارزی قابل توجه است.
پیشنهادهایی بهمنظور مقاومسازی نظام ارزی کشور در میانمدت و بلندمدت:
1- تغییر در اکوسیستم انتقال ارزی و نظام تجاری کشور
باید بخش قابل توجهی از انتقالات ارزی را به کشورهای همسو مانند روسیه، چین، عمان و... منتقل کنیم.
2- انعقاد پیمانهای پولی با طرفهای تجاری
در فرآیند اجرای پیمان ضروری است از استفاده از «ریال» برای افتتاح حسابها یا تسویه و نیز از پیامرسانهای متمرکز مانند سوئیفت اجتناب شود.
3- طراحی پیامرسان مالی غیرمتمرکز بهعنوان جایگزین پیامرسانهای مالی متمرکز مانند سوئیفت
برای کاهش اشراف وزارت خزانهداری آمریکا بر تراکنشهای بانکی ضرورت دارد از سامانههای موازی سوئیفت استفاده کنیم.
4- ساماندهی قاچاق و واردات به مناطق آزاد
باید با تدابیر ارزی این مناطق را به اهداف اصلی آنها که صادرات است، برگرداند. برای این منظور اقدامات زیر پیشنهاد میشود:
- ساماندهی بندرها و کنترل ورود و خروج کالاها
- ساماندهی مناطق آزاد مبتنیبر کارکرد توسعه صادرات
- احیای مالیات بر ارزش افزوده در مناطق آزاد
5- ممانعت از افزایش ناگهانی سرعت گردش پول
منوط کردن جابهجایی مبالغ کلان در سپردههای بانکی به مشخص شدن محل مصرف
6- ارائه پیشنهادهای جذاب سرمایهگذاری برای مدیریت تقاضای تبدیل دارایی و تقاضای سفتهبازی
حتیالمقدور باید نقدینگی موجود در اقتصاد به نفع بخش واقعی اقتصاد جمعآوری شود.
7- ساماندهی سفرهای سیاحتی خارجی و برنامهریزی برای جذب توریست
8- تلاش برای مدیریت متمرکز ارز گردشگری
9- توسعه استخراج (ماینینگ) رمزارزها
