در حالي كه جشنواره جهاني فيلم فجر در ايران در حال برگزاري است نگاه و سطح دغدغه مديران نهاد خانه سينما و طيف تماماً غربگراي اين نهاد به حضور يك فيلمساز در جشنواره كن معطوف شده است.
نامه خانه سينما به رئيسجمهورو رئیس قوه قضائیه درباره جعفر پناهي نشان ميدهد جشنوارههاي هنري تمدن غرب تا چه اندازه در نظر گردانندگان و مديران اين نهاد از اصالت و جايگاه خاص برخوردار هستند. درباره مسئله جعفر پناهي بار ديگر جمهوري اسلامي در جايگاه متهم و ظالم قرار گرفته و رسانههاي رسمي داخل نيز از اينكه نشان دهند جاي شاكي و متهم عوض شده ناتوانند، البته رسانههاي رسمي پيش از اينكه اين جابه جايي صورت بگيرد جنگ نرم را واگذار كرده و منتظر ميمانند تا نهاد رسمي خانه سينما هم براي تكميل اين مظلوم نمايي وارد عمل شود. سطح دغدغه هم مثل هميشه روشن است تا خداي نكرده غربيها ما را كشوري قرون وسطايي جا نيندازند. واضح است كه مانند هميشه محور دنيا همان ديدگاهي است كه رسانههاي غرب ارائه ميدهند. اينكه آنها چه بگويند از نان شب برخي مديران ايراني هم مهمتر است. سطح دغدغه را ببينيد، خانه سينما به رئيسجمهور و رئیس قوه قضائیه نامه نوشته تا مقدمات حضور جعفر پناهي را در جشنواره كن فراهم كند. حالا اگر پناهي به جشنواره كن نرود چه اتفاقي ميافتد؟ نهايت اينكه ما در چشم عدهاي متهم ميشويم به اينكه چه آدمهاي بدي هستيم كه اجازه نميدهيم فيلمساز مظلوم كشورمان از كشور خارج شود.
بيخيال اليور استون
در حالي كه جشنواره جهاني فجر اين روزها ميزبان اليور استون فيلمساز ضد سياستهاي امريكاست، آن سوتر و در فرانسه مديران جشنواره سينمايي كن همه تلاش خود را ميكنند تا جعفر پناهي، فيلمساز ممنوع الكار و ممنوع الخروج ايراني در زمان برگزاري اين رويداد در آنجا حاضر باشد. اروپاييها ظاهراً قرار است امسال براي جعفر پناهي فيلمساز نورچشميشان سنگ تمام بگذارند. اگر جشنواره فيلم برلين چند سال پيش براي جعفر پناهي صندلي خالي قرار ميداد اين بار جشنواره فيلم كن فيلم او را در بخش مسابقه اين رويداد قرار داده و همين مسئله باعث شده خانه سينما هم دست به كار شود و براي حضور وي در كن دست به نامهنگاري بزند. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي اخيراً در جريان بازديد از جشنواره جهاني فيلم فجر در پاسخ به سؤالي درباره تعامل با جشنوارههاي خارجي و حضور جعفر پناهي در جشنواره كن به اين اشاره كرده كه: نگاه تعامل حداكثري با سينماي جهان وجود دارد و جشنواره جهاني فيلم فجر هم با همين نگاه حركت كرده و ميكند و ما با همين رويكرد برنامههاي خود را ترسيم و تنظيم كرده ايم و درباره حضور جهاني هم اين پيگيري صورت ميگيرد، البته يكسري قوانين وجود دارد كه بايد رعايت شود.
عباس صالحي درحالي از تعامل حداكثري سخن گفته كه به نحوه اين تعاملات و احياناً ميزان تأثيرگذاري يا تأثيرپذيري نگاه و رويكرد و جهانبيني سينمايي ايران اشارهاي نكرده و صرف تعامل براي تعامل كردن را مثبت ارزيابي كرده هر چند واضح است كه در تعاملات سينمايي ايران با جشنوارههاي خارجي همواره به دليل ضعف نگاه و رويكرد راهبردي در عرصه فرهنگ غلبه با جشنوارههاي غربي بوده است و وضعيت انفعال درباره اين جشنوارهها در نگاه و عملكرد مديران دولتي فرهنگ و سينماي جمهوري اسلامي مسئلهاي تازه نيست.
جعفر پناهي؛ قطب عالم سينما!
اين انفعال درحال حاضر به شكل ديگري رخ نمايانده است. جعفر پناهي كه به انحای مختلف و با فيلمهايش همواره تصويري دروغين، اغراق شده، قرون وسطايي و غيرمنصفانه از ايران ترسيم كرده، قرار است در يكي از بزرگترين رويدادهاي هنري تمدن غرب مورد تقدير و تكريم قرار بگيرد و خانه سينما هم كه جشنواره كن را معبد آمال هنر در جهان ميداند درصدد برآمده كاري كند جعفر پناهي حتماً در كن حاضر شود تا احياناً و اگر جايزهاي به او داده شد كه ظاهراً قرار است داده شود، خدايي ناكرده بزم هنري اين رويداد هنري تمدن غرب به هم نخورد و مثلاً آبروي ايران به باد فنا نرود كه بت سينماي ايران ممنوع الخروج شد و قطعاً كسي به اين اشاره نخواهد كرد كه او ممنوع الفعاليت هم بوده و در اين شرايط چگونه برخلاف حكم و قانون كشورش اقدام به ساخت فيلم كرده و كسي هم به او نگفته بالاي چشمش ابروست.
فجر مهمتر است يا كن؟
در متن نامه همايون اسعديان رئيس هيئت مديره خانه سينما خطاب به صادق آملي لاريجاني آمده است: «احتراماً همانگونه كه مستحضر هستيد سينماي كشورمان به عنوان پرچمدار فرهنگ جمهوري اسلامي قارهها را درنورديده و جايگاهي جهاني و مؤثر در عرصه هنر بينالمللي يافته است و روزي نيست كه از جشنوارهها و مجامع معتبر بينالمللي جايزهاي به موزه جوايز هنر هفتم ميهنمان اضافه نشود. اخيراً فيلم «سه رخ» ساخته جعفر پناهي در بخش اصلي جشنواره فيلم كن پذيرفته شده و رسم مألوف جشنوارهها بر اين است كه كارگردانان آثار، به هنگام نمايش فيلمهايشان در هر رويداد سينمايي حضور داشته باشند و عدم حضورشان به دلايل سياسي و ممنوعيتهاي قضايي، تصويري نامطلوب از كشور متبوعشان ايجاد خواهد كرد، با عنايت به عرايض فوق استدعا دارد به لحاظ مصالح ملي و ارائه تصويري واقعي از فضاي فرهنگ ميهن اسلامي، مقرر فرماييد نسبت به صدور مجوز حضور ايشان در جشنواره مذكور مساعدت مقتضي مبذول شود.» سطح استدلال را ببينيد، به رسم مألوف كارگردانها در جشنوارههاي معتبر شركت ميكنند و ممنوعيت قضايي چهرهاي نامطلوب از ايران ارائه ميدهد. معناي اين عبارت اين است كه قانون و حكم قضايي را براي كسي كه قرار است در جشنواره معتبر جهاني حاضر شود با اين استدلال كه عدم حضورش تصويري نامطلوب ايجاد ميكند، ملغي كنند. لابد مصلحت ايجاب ميكند. وزير ارشاد دو روز پيش درباره موضع رسمي وزارت ارشاد اسلامي در مورد حضور اصغر فرهادي و جعفر پناهي در كن گفت: در اين دو مورد هنوز به موضع رسمي نرسيدهايم. او درباره نگارش نامههاي سينماگران به رئيسجمهور و رئیس قوه قضائیه گفت: اهالي سينما حق دارند طرف خطابشان افراد مختلف باشد در برخي موارد حس آنها ميتواند اين باشد كه با رئيسجمهورو رئیس قوه قضائیه نامه نگاري كنند. تا اعلام رسمي وزارت فرهنگ درباره موضوع مهم و حياتي حضور جعفر پناهي در جشنواره كن بايد منتظر ماند و ديد كه چه تصميمي گرفته خواهد شد. اين روزها جشنواره جهاني فجر هم در ايران در حال برگزاري است ولي خانه سينما بيش از آنكه حواسش متمركز بر اين رويداد باشد به فكر جشنواره كن و حضور جعفر پناهي در آنجاست. اين حد از وادادگي و نگاه به بيرون را كجاي دلمان بگذاريم. احتمالاً يكي از امضاكنندگان نامه خانه سينما نيز جناب سيدرضا ميركريمي دبير جشنواره فيلم فجر است. طبيعي است كه او هم بيشتر از اينكه نگاهش به جشنواره فجر باشد به جشنواره كن چشم دوخته است. اين روزها اين سؤال مهم مطرح است كه براي مديران سينمايي، جشنواره فجر مهمتر است يا جشنواره كن؟
