مريم رئوفي
زندگي اجتماعي ساز و كارهاي خاص خود را دارد كه هر شهروندي لازم است آن را فراگيرد و قوانين مربوط به آن را رعايت كند. اگر شهروندان تابعيت به قانون را رعايت كنند زندگي در كنار سايرين خوشايند و دلپذير خواهد بود. از نكاتي كه سلامت رواني را در جوامع مختلف تأمين ميكند احساس امنيت رواني در زندگي اجتماعي است و لازمه آن نيز رعايت همهجانبه مردم و شهروندان است. اين مسئله بهخصوص در كلانشهرها بيشتر به چشم ميخورد. يكي از مهمترين ابزارها در زندگي شهروندي استفاده از وسايل نقليه است. در واقع خودرو به عنوان ابزاري براي ايجاد رفاه و آسايش مورد استفاده قرار ميگيرد، اما متأسفانه در بين گروهي از شهروندان عاملي آسيبزننده و مخل آسايش قلمداد ميشود. آمارها نشان ميدهد يكي از مهمترين عوامل مرگ و مير در جامعه ما حوادث رانندگي است، در حالي كه بررسيها نشان داده اين حوادث قابل پيشگيري و كنترل است. بسياري از اين سوانح به دليل بياحتياطي و رعايت نكردن قوانين و مقررات صورت ميگيرد: سرعت غيرمجاز، خوابآلودگي در حين رانندگي، بيتوجهي به علائم رانندگي، رعايت نكردن فاصله، صحبت با تلفن همراه حين رانندگي و قوانيني كه رعايت نميشوند. نكته ديگر اين است كه اكثريت افراد تابع قوانين نيستند و خود را حتي ملزم به رعايت آن نميدانند و دليل آن را نيز رعايت نكردن قانون از سوي ديگران عنوان ميكنند. اين در حالي است كه وقتي از آنها ايراد گرفته ميشود، ميگويند همه اينگونه رفتار ميكنند، خب چرا من رعايت كنم. در حالي كه يكي از ويژگيهاي رعايت مقررات اين است كه افراد يك جامعه يكديگر را به انجام قوانين تشويق كنند.
اشتباهات و سهلانگاريهاي ما
همانطوركه ذكر شد تبعيت از قوانين براي همه افراد يكسان است، اما بخشي از جامعه از اين موضوع به عناوين مختلف ميگريزند. زماني كه جريمه ميشوند به هزاران دليل و بهانه متوسل ميشوند. مشكل بزرگ از اينجا ناشي ميشود كه مردم در هنگام تخلف، بياحتياطي، تصادف و... حاضر به پذيرش اشتباه خود نيستند و ديگران را مقصر ميدانند. در اين راستا كسي به اشتباه خود اعتراف نميكند و مسئوليت رفتارش را نميپذيرد و دوباره همان اشتباه را تكرار ميكند. مشكل ديگر بيتوجهي و رسيدگي نكردن به سلامت خودرو و مراقبت از كارايي آن در رفت و آمد شهري و برونشهري است. بسياري اين رسيدگي نكردن را به مشكلات اقتصادي نسبت ميدهند، در حالي كه صدمات جاني و مالي ناشي از تصادفات در اثر بيتوجهي به سلامت خودرو جبرانناپذير است. مردم ما بايد به اين نكته توجه كنند كه توجه و مراقبت از سلامت لاستيكها، ترمز، موتور و... چقدر ميتواند صرفهجويانهتر از خسارتهاي ناشي از حوادثي از قبيل آسيبهاي جاني و مالي باشد. نكته ديگر بيتوجهي به عوامل محافظتكننده است. اينكه بستن كمربند ايمني را امري تشريفاتي و اضافي ميدانند، در حالي كه بسياري از مرگ و ميرها به رعايت نكردن اين نكته بازميگردد، يا نداشتن چراغ در شب، يا بيتوجهي به فلاشر يا نداشتن وسايل ايمني در جادههاي برفي، همه و همه اينها نشاندهنده سهلانگاري رانندگان و حتي مسافران است.
رعايت نكات ايمني نشانه ترس نيست
احتياط و رعايت نكات ايمني نشانه ترس نيست، بلكه اهميت دادن به جان خود، سرنشينان و رانندگان ديگري است كه ممكن است در مواجهه با خودرو ما آسيب ببينند. مردم ما بايد اين نكته را در نظر داشته باشند كه جاده تنها به آنها تعلق ندارد بلكه محيطي است كه ساير افراد جامعه در آن اشتراك دارند و اين حق آنهاست كه حفاظت شود و نكات ايمني آن مورد رعايت قرار گيرد و رعايت نكردن و بيتوجهي به قوانين مرتبط با آن بيتوجهي به حقوق ساير شهروندان است. اين نكته متأسفانه از چشم شهروندان ما دور ميماند. بسياري از كشورها اين مشكل را حل كردهاند. اول اينكه تابعيت به قانون را براي همه افراد الزامي دانستهاند، دوم اينكه مردم بر اين امر نظارت دارند و خود را ملزم به رعايت ميدانند و سوم كساني كه گواهي رانندگي دريافت ميكنند آموزشهاي لازم را در مورد رعايت قوانين دريافت ميكنند و اين مجوز تنها براي راندن ماشين ارائه نميشود، بلكه رانندگي در جامعهاي كه همه در آن سهيم هستند مهم است.
خودرويي كه امنيت را به خطر مياندازد
نكته ديگر به توليد خودروهايي برميگردد كه نميتوانند سلامت سرنشينان را تأمين كنند و به علت مشكلاتي كه در ساختشان وجود دارد امنيت صاحبان خود را به خطر مياندازند. اين مهم وابسته به نظارت كافي و مقتدرانه دستاندركاران و مسئولان مملكتي است تا سلامت شهروندان را تأمين كنند. نهايتاً ميتوان با دقت و بررسي و نظارت بيشتر و آموزش زندگي شهروندي محيطي سالم و آرام را براي افراد جامعه فراهم آورد چراكه اين حق هر يك از شهروندان است در جامعهاي زندگي كنند كه به سلامت و بهداشت روان آنها اهميت داده ميشود و بيترديد تلاش خود شهروندان در پذيرش اين مسئوليت نيز اهميت بيشتري خواهد داشت.
عجله، خستگي و خوابآلودگي
معمولاً علت اصلي اكثر تصادفات رخ داده عجله، خستگي، خوابآلودگي يا رانندگي با چشمهاي بسته است. آسيبشناسي، ريشهيابي و بررسي اطلاعات در اين خصوص نمايانگر اين است كه خستگي و خوابآلودگي در صدر علل و زمينههاي وقوع و بروز حوادث به ويژه در ايام نوروز بوده است. راننده خوابآلود شايد به خوابي ابدي فرورود، پس اگر هنگام رانندگي در سفر چشمهايتان خسته شد حتماً استراحت كنيد.
با خونسردي از سفرتان لذت ببريد
مشاهدات محققان نشان ميدهد در صورتي كه به نوعي شخص تمايلي به ماندن در شرايطي همچون رانندگيهاي طولانيمدت را نداشته باشد، در بدن وي نوعي هورمون به نام دوپامين شروع به ترشح ميكند. هورمون دوپامين باعث ايجاد حسي از خوشبيني در فرد شده و به نوعي براي او انرژيبخش است. البته بيان اين نكته نيز حائز اهميت است كه چون در اين صورت دوپامين در بدنمان بالا رفته پس ميتوانيم خيلي شاد باشيم و با عجله اقدام به رانندگي با سرعت بالا كنيم. خيلي بايد مراقب اين حالت بود چراكه زنگ خطري بزرگ براي رانندگان است و احتمال تصادف را بالا ميبرد، پس با خونسردي هرچه تمام برانيد و از سفر يا طي مسيرتان نهايت لذت را ببريد.
تلفات جادهاي 300 برابر سوانح هوايي
در چند سال اخير حداكثر تلفات جادهاي سالانه 28 هزار و حداقل آن 16 هزار نفر بوده است. يعني ميانگين 10 ساله آن حدود 22 هزار نفر است. سؤال اين است: چرا نسبت به تلفات جادهاي كه تقريباً 300 برابر تلفات سوانح هوايي در كشور ماست توجهي نميشود؟ چرا راهكاري اساسي براي حل اين معضل مهم پيشنهاد نشده و تدبيري براي آن انديشيده نميشود؟ تا كي بايد شاهد عزيزانمان در قاب مجروحان تصادفات جادهاي، ضربهمغزيشدگان، قطعنخاعشدگان و قطععضوشدگان باشيم؟ به اعتقاد صاحبنظران بايد براي حل معضلات اينچنيني بيشتر
تلاش كرد.
