محمد اسماعیلی
دونالد ترامپ رئيسجمهور امريكا طي بيانيهاي اعلام كرد اين آخرين باري است كه تحريمهاي مرتبط با برنامه هستهاي ايران تعليق ميشوند. ترامپ در ادامه اين بيانيه از همكاري با دولتهاي كليدي اروپايي براي تغيير برجام خبر داده و تأكيد ميكند كه بايد تا 120 روز آينده (موعد تصميم رئيسجمهور در مورد تمديد تعليق تحريمها) به نتيجه برسد.
گزارش روز گذشته فايننشال تايمز نشان ميدهد امريكاييها بر اساس مستندات و ظرفيت هايي كه در كشورهاي عضو اتحاديه اروپا و مهمتر از آن تيم مذاكرهكننده كشورمان مشاهده كردهاند خواهان تحقق چهار شرط مهم طي دوره زماني 120روزه شدهاند تا به واسطه تحقق اين چهار شرط اهداف بر زمين مانده در مواجهه با ايران رنگ تحقق پيدا كند. فايننشال تايمز با طرح اين ادعا كه «مذاكرات فشرده موشكي و منطقه اي! با ايران در حال صورتپذيري است» از سنجش تمام جوانب شروط چهارگانه توسط امريكا سخن به ميان ميآورد.
فايننشال تايمز در گزارش مورد اشاره خود با طرح اين مسئله كه فشار اروپا بر ايران بعد از تعيين ضربالاجل از سوي ترامپ افزايش خواهد يافت، ادعا ميكند كشورهاي عضو اتحاديه اروپا با ايران توافق كردهاند «گفتوگويي فشرده و جدي» درباره برنامه موشكي و مسائل منطقهاي داشته باشند! موضوعی که البته با تکذیب سخنگوی وزارت خارجه کشورمان مواجه شد. اين ادعا در حالي مطرح ميشود كه پيش از سفر محمدجواد ظريف وزير امور خارجه كشورمان به بروكسل در پنج شنبه گذشته (يك روز قبل از اعلام نظر نهايي دونالد ترامپ درباره توافق هستهاي) مورد ترديد جدي قرار گرفت و ابهامات فراواني را به دنبال داشت. از جمله اينكه چرا سفر محمدجواد ظريف به اروپا دقيقاً يك روز قبل از اعلام نظر نهايي دونالد ترامپ صورت ميگيرد در حالي كه طي چند هفته گذشته هيچ برنامه مدون و مشخصي براي برگزاري اين نشست رسانهاي نشده بود.
فايننشال تايمز همچنين تأكيد كرده كه «زيگمار گابريل» وزير خارجه آلمان بعد از ديدار با محمدجواد ظريف، اين موضوع را به ركس تيلرسون همتاي امريكايي خود اطلاع داده است.
توسل به امريكا با تعهدات مالايطاق جديد
روزنامه جوان يك روز قبل از سفر محمدجواد ظريف به اروپا در مطلبي با عنوان «توسل به امريكا با تعهدات مالايطاق جديد» نوشت: «... هدف اصلي وزير امور خارجه كشورمان در اين سفر متقاعد كردن امريكا با پادرمياني اروپا براي حفظ برجام است، به همين دليل است كه ظريف در مسكو ميگويد: «بعيد ميدانم ترامپ هنوز هم اطلاع داشته باشد چه ميخواهد بكند.» اين عبارت نشان ميدهد كه تصور تيم مذاكرهكننده كشورمان آن است كه ميتوان نظر و رأي دونالد ترامپ يك روز مانده به اعلام خروج امريكا از برجام را تغيير داد.»
همچنين پيش از اين نيز تأكيد شده بود كه اصل برگزاري اين نشست داراي ابهامات فراوان است و ميتواند منجر به ارائه تعهدات جديدي توسط ايران به اروپا و امريكا شود تا بلكه دولت امريكا از برجام خارج نشود و اين كشور بار ديگر در مسير حفظ لاشه برجام قدم بردارد.
به راستي اگر ادعای فايننشال تايمز با واقعيت همخواني ندارد چرا بايد محمدجواد ظريف به ديدار «اروپايي»هايي برود كه منافع وسيع و مشترك (حداقل200 ساله) با امريكا داشتهاند و بر اساس متن برجام نفع گسترده اقتصادي- تجاري دارند و بهرغم برگزاري 10 جلسه از كميسيون وزراي امور خارجه ايران و 1+5 نتوانستهاند كمترين مانعي جهت جلوگيري از نقض برجام توسط امريكا و تأمين منافع ايران ايجاد كنند و در مقابل خواهان تكرار برجام در حوزه موشكي، تروريسم و حقوق بشر با ايران هستند.
اگر اروپاييها ارادهاي براي انجام صحيح برجام داشتند تعهدات دهگانه خود در متن برجام كه از قضا ميتوانست بسياري از مشكلات ايران در حوزه بانكي، سرمايهگذاري، تجاري و نفتي را مرتفع ميكرد، اجرايي ميكردند؛ اقدامي كه در هيچ سطحي رعايت نشده و باعث شده كشور همچنان در تبادلات مالي- بانكي و تجاري خود دچار مشكلات گستردهاي باشد.
ولع مذاكره، نمايش ترامپ و لاشه برجام
بر اساس مستنداتي ميتوان اثبات كرد كه تعيين ضربالاجل 120روزه توسط دونالد ترامپ و گماردن چهار شرط براي ايران و اروپا، ناشي از توهم يا عمليات رواني نيست بلكه بر اساس محاسبه دقيق امريكاييها از رفتار اروپا و تيم مذاكره كننده كشورمان طي حداقل پنج سال اخير بوده است، بدين معنا كه ايالات متحده امريكا اطمينان دارد با اعمال فشار و تهديد بياني- بيانيهاي حداقل نيمي از اهداف خود در زمينه شروط چهارگانه را محقق خواهد كرد.
روزنامه جوان يك روز پس از بيانيه دونالد ترامپ و تعيين ضرب الاجل 120روزه در مطلبي با عنوان «ولع مذاكره، نمايش ترامپ و لاشه برجام» نوشت: «پرسش اصلي اين است كه چرا دولت ترامپ همچنان به تكرار شروط اخير علاقه دارد، آيا اصرار مستمر امريكا به دليل دريافت پالسهايي از داخل ايران است كه امريكاييها را همچنان اميدوار نگه داشته تا با برگ «تهديد به خروج امريكا از برجام» ايران را وادار به پذيرش شروط جديد- ولو در حد امضاي يك تفاهمنامه محرمانه - كند؟ كدام رويكرد، جهتگيري يا مواضع اتخاذ شده در داخل كشور، امريكا را تا اين حد اميدوار كرده كه تعهدات جديدي را براي ايران تثبيت كند.»
نبايد فراموش كرد كه عوامل مهمي مانند «احساس رضايت از برجام» و «ابراز اين اظهار در تريبونهاي داخلي و بينالمللي» توسط مسئولان اجرايي كشور يكي از دلايل مهمي است كه امريكا را در مسير طرح اين شروط و پافشاري بر خواستههاي غيرمنطبق با متن برجام قرار داده است؛ رفتاري كه مشابه آن نيز متأسفانه طي دو روز اخير تكرار ميشود و امريكاييها را نسبت به نتيجه بخش بودن شروط چهارگانه اميدوارتر ميكند.
نقش مخرب اروپا سانسور ميشود
اعتماد ايران به كشورهاي اروپا و اتحاديه اروپا در حالي با تعيين شروط چهارگانه و ضرب الاجل 120روزه گستردهتر شده كه رويكرد اروپا در مواجهه با ايران در دوران پسا برجام، حمايت از امريكا و تشديد محدوديتهاي بينالمللي عليه ايران بوده است. اروپاييها در دوران پسا برجام رويكرد ايرانستيزي خود را ارتقا دادهاند كه از آن جمله ميتوان به تلاش آنها براي پيشبرد پروژه ايران هراسي اشاره كرد. اين كشورها با متهم كردن ايران به همکاری در حمله موشكي یمنیها به فرودگاه رياض و درخواست رسمي جهت رسيدگي شوراي امنيت به مسئله ايران از يكسو ايران را به عنوان ناقض صلح و امنيت بينالملل معرفي کردند و از سوي ديگر جهت ايجاد يك فرايند حقوقي ضدايراني در عرصه بينالمللي گام برداشتند.
آنچه در اين ميان مهم مينمايد اين مسئله است كه پيشبيني ميشود روابط وزارت خارجه با كشورهاي اروپايي طي 120روز آينده گستره بيشتري به خود گرفته با اين هدف كه طرف ايراني ملزم به پذيرش شروطي شود كه ترامپ در ضربالاجل 120روزه خواهان تحقق آن شده است.
ما هم امیدواریم این اخرین باری باشد که ترامپ تحریم ها تعلیق می کند
