وحید حاجیپور
افزايش قيمت نفت به 70دلار موجب شده است تا روسيه بهصورت زيرپوستي براي خروج از توافق نفتي بگويد، اما اين ايده با استقبال توليدكنندگان نفت همراه نشده است؛ اوپكيها خواستار پايبندي همه طرفها به توافق اخير خود شدهاند، ولي با اين حال زمزمه خروج چند كشور از اين توافق شنيده ميشود.
توافق اوپك و كشورهاي غيراوپك براي سامان دادن به قيمت نفت از سال گذشته آغاز شد كه منجر به تثبيت ميزان توليد نفت يا همان فريزنفتي شد؛ اين تصميم منجر به افزايش قيمت نفت جهاني شد و بهاي هر بشكه نفت از 25 دلار به 70 دلار در طول دو سال گذشته رسيد.
نكته مهم در اين توافق آن بود كه روسيه بهعنوان كشوري كه پیش از این از اجراي تعهدات خود سر باز زده بود، اين مرتبه بهطور كامل به تعهدات خود عمل كرد و با رهبري اين توافق توانست قدرت خود را يكبار ديگر به منصه ظهور برساند. با وجود اينكه دولت روسيه از توجه به اين توافق و لزوم پايبندي به توافق ميگفت، اما شركتهاي توليدكننده نفت روسيه خواستار پايان اين توافق و توليد بيشتر نفت شدهاند. روز گذشته رئيس شركت نفتي لوكاويل روسيه اعلام كرد: با تثبيت قيمت در ۷۰دلار بايد كشورهاي توليدكننده نفت از توافق اخير كاهش توليد نفت بيرون بيايند.
اوايل روز جمعه قيمت نفت برنت براي قراردادهاي آتي براي مارس 2018 از 70دلار عبور كرد. اين قيمت به حدي جذاب است كه وزير انرژي روسيه را هم وارد گود كرده است. الكساندر نواك گفت: وزيران توليدكنندگان عضو و غيرعضو اوپك درباره امكان خروج آرام از توافق جهاني براي كاهش توليد نفت مذاكره خواهند كرد. هنوز مازاد عرضه بهطور كامل از بازار نفت حذف نشده است، ولي 21 بهمن ماه به مذاكره خواهيم نشست.
دفاع اعراب
در اين ميان كشور عراق كه بهطور ضمني از فريز نفتي انتقاد كرده بود، روز گذشته به امارات متحدهعربي، قطر و عمان ملحق شد و خواستار پايبندي اوپك و متحدانش به توافق كاهش توليد تا پايان سال ميلادي جاري با وجود رشد اخير قيمتها شد.
به گفته لعيبي، وزير نفت عراق، منابعي وجود دارند كه ميگويند بازار رونق گرفته و قيمتها مناسب است، بنابراين بياييد درباره خاتمه دادن فريزنفتي صحبت كنيم. اين قضاوت اشتباه است و ما با چنين مفهومي موافق نيستيم. اين توافق بايد ادامه پيدا كند. بازار اكنون تا حدودي ثابت شده، ولي هنوز با ثبات نيست.
لعيبي همچنين اظهار كرد: ظرفيت توليد نفت اين كشور به ۵ ميليون بشكه در روز نزديك شده، اما اين كشور همچنان به توافق كاهش توليد كاملاً پايبند است.
عراق مكرراً سال گذشته اعلام كرد كه بايد از كاهش توليد معاف شود، زيرا تلاش ميكند اقتصاد جنگزده خود را بازسازي كند. اين كشور در طول سال ۲۰۱۷ نيز در زمينه پايبندي به توافق كاهش توليد از ساير اعضاي اوپك عقبتر بود و تا اكتبر به سهميه توليد تعيين شده براي اين كشور به طور كامل عمل نكرد.
سهيل المزروعي، وزير انرژي امارات متحده عربي نيز گفت: امارات متحده عربي تغيير زيادي در سياست اوپك كه به نوسانات قيمت كوتاهمدت منجر ميشود، نميبيند.
محمدبن صالح السادا، وزير انرژي قطر نيز به خبرگزاري رسمي اين كشور گفت: اوپك تنها بايد به محض اينكه ميزان ذخاير نفت به ميانگين پنج ساله بازگشت، توافق كاهش توليد را مورد بازبيني قرار دهد.
المزروعي، وزير انرژي امارات هفته گذشته با اشاره به افزايش قيمتها گفته بود توليدكنندگان بايد به تغييرات بلندمدت و سه ماهه متمركز شوند. اين در حالي است كه برخي از اعضاي اوپك نگران هستند كه ادامه كاهش توليد، باعث موج جديد افزايش توليد شيل امريكا شود.
عمان، بزرگترين توليدكننده عرب خارج از اوپك كه به توافق كاهش توليد پيوسته است، اعلام كرد: با وجود نگراني نسبت به افزايش توليد شيل، هنوز زود است حتي درباره تعديل ميزان كاهش پيش از پايان سال صحبت شود. محمد الرومهي، وزير نفت اين كشور در مصاحبه با تلويزيون بلومبرگ در ابوظبي گفت: اين براي همه ما كاملاً ديوانگي است كه توليد را ۱۰درصد افزايش داده و درآمدمان را ۴۰درصد از دست دهيم و اين همان چيزي بود كه در سال ۲۰۱۴ اتفاق افتاد.
قیمت بالای نفت، تولید نفت شیل امریکا را فعال میکند
در حال حاضر كشورهاي توليدكننده نفت بر سر دوراهي افزايش قيمت يا تحمل قيمت پايين گير افتادهاند. آنها معتقدند اگر قيمت نفت از يك حدي فراتر رود، در واقع به توليد بيشتر نفت شيل امريكا كمك خواهد شد. نفت شيل معمولاً هزينه توليد بيشتري دارد و در صورتي كه قيمت بالا برود، توليدكنندگان شيل به توليدشان ميافزايند و همين عاملي براي از دست رفتن بازار توليدكنندگان سنتي خواهد بود.
از سوي ديگر قيمت پايين نفت هم باعث فشار بيشتر بر اقتصادهاي متكي به نفت ميشود. اين درحالي است كه اكثر توليدكنندگان نفت داراي كسري بودجه هستند و تحمل اين وضعيت براي آنها دشوار است، بنابراين توليدكنندگان نفت به دنبال قيمت مياني هستند كه كمتر فشار تحمل كنند و بازارشان را هم از دست ندهند.
