محمدرضا سوري
ارزش بالاي توليد موادغذايي سالم وارگانيك كه در
تمامي مراحل كاشت ،داشت وبرداشت ازهيچگونه كود وسموم شيميايي درتوليد آنها استفاده
نمي شود ازجمله مواردي است كه سبب شده تا روزبه روز برمصرف كنندگان اينگونه
توليدات افزوده شود. دراين ميان برخي ازاستانهاي كشورنيزكه درتوليد
اينگونه موادغذايي از سابقه خوبي برخوردارند موفق شدند تا گام هاي خوبي دراين زمينه
بردارند كه به عنوان نمونه مي توان از استان زنجان نام برد، موضوعي كه موجب شد تا مدیرکل دفتر محیط زیست و سلامت غذای وزارت جهاد کشاورزی اعلام كند:«با توجه به وضعيت توليدات محصولات
ارگانيك دربرخي استانهاي كشور، زنجان به عنوان پايلوت توليدات ارگانيك دراين زمينه
انتخاب شده است.»
*****
آب وهواي مناسب دركنارحاصلخيزي زمينهاي كشاورزي
وباغي ازجمله عوامل مهمي است كه موجب شده تا استان زنجان به عنوان مهمترين قطب
توليدات محصولات كشاورزي به شمار رود.دركنار اين مهم استفاده بسياراندك از انواع كود وسموم شيميايي
دراين توليدات ازجمله مسائل مهمي است كه ارزش سلامت اينگونه توليدات را دوچندان
كرده است.
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان
زنجان دراين خصوص مي گويد:«هم اكنون 13 درصد محصولات کشاورزی این استان در قالب
محصولات سالم تولید می شوند که در آنها میزان سموم و مواد شیمیایی استفاده شده در
حد مجاز است.»
اکبر کرامتی با اشاره به اينكه میزان سلامت محصولات کشاورزی در سه رده طبیعی،
سالم و ارگانیک دسته بندی می شوند مي افزايد:« محصولات طبیعی شامل تولیداتی است که
بدون دسترسی به امکانات و سموم و مواد شمیایی تولید می شوند،پس از آن نوبت به محصولات سالم مي رسد كه حداکثر مجاز انواع سموم و مواد شیمیایی در
آنها به کار رفته است،ودر رده آخر نوبت به محصولات ارگانیک
مي رسد که در آنها ازهیچ نوع مواد سمی و شیمیایی استفاده نشده است.»
افزايش توليدات
كشاورزي در زنجان
رونق كشاورزي در كنار بكارگيري آموزشهاي
كارشناسان جهاد كشاورزي وحمايت هاي مورد نياز ازتوليدكنندگان سبب شده تاهرساله
برميزان توليدات درزنجان افزوده شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان
دراين رابطه مي گويد:«با توجه به اقدامات خوبي كه درچند ساله گذشته روي داده است
،بخش کشاورزیاستان زنجان با افزایش بهره وری مواجه بوده است و طی سال گذشته
نسبت به سال۹۴ بیش از ۴۰ درصد افزایش تولید محصولات کشاورزی
را در استان زنجان داشتیم.»
حسین جعفری مي افزايد:«دركناراين مهم
سعي شده تا امكانات مورد نياز كشاورزان دراختيار آنها قرارداده شود وازطرفي ميزان
آب وكود وسوم مصرفي به شدت كنترل شود.»
وي ادامه مي دهد:« دربررسی میزان سلامت محصولات کشاورزی ،استان از نظر آلودگی به نیترات،
عناصر سنگین و سموم شیمیایی به مدت دو سال به این نتیجه رسیدیم که محصولات کشاورزی
استان زنجان در مقایسه با سایر استانها ازسلامت بالاتري برخوردار بوده وبه عبارتی
این محصولات میتوانند با تولیدات سایر مناطق کشور رقابت کنند.»
توليد90نوع محصولات باغي وكشاورزي
شرايط ويژه ومناسب كشاورزي در زنجان سبب شده تا
اين استان در زمينه توليدات با كيفيت محصولات كشاورزي خصوصا باغي حرفهاي بسياري
براي گفتن داشته باشد، موضوعي كه موجب شده هم اكنون 90 نوع انواع مخصول كشاورزي
وباغي دراين استان توليد شود.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی
استان زنجان با اشاره به اينكه درسال زراعی 95- 96، 400 هزار تن انواع محصولات باغی در این استان تولید و روانه بازار شد مي گويد:« عمده تولید محصولات باغی این استان زیتون، انگور و سیب درختی است،كه دراين ميان زیتون با19 هزار هکتار، انگوربا16 هزار و سیب نیزبا 9 هزار هکتار اززمین های زیر کشت استان را به خود
اختصاص داده است .»
وي ادامه مي دهد:« علاوه بر تولید این
محصولات شاخص، محصولات باغی دیگري مانند،خرمالو، فندق، گردو، گلابی، انار، زردآلو،
هلو، انجیر و دیگر میوه ها در این استان تولید می شود».
به گفته وي ، سالانه 40 هزار تن زيتون تولید و روانه بازارهای داخلی و خارجی می شود و50درصد
تولیدات انگور این استان به صورت تازه خوری و مابقي نیز به صورت فرآوری و کشمش به بازاراستان های
همجوار زنجان وكشورترکیه صادرمی شود.
همچنين دراستان زنجان 500 هزار تن سيب در شهرستان زنجان، 22 هزار تن
درسلطانیه، 17 هزار تن در خدابنده و 11 هزار تن نیز در ماهنشان تولید می شود، كه
بخشی از این تولیدات به صورت تازه خوری مصرف و بخشی دیگر نیز در سردخانه ها به
منظور تامین میوه شب عید استان نگهداری می شود.
استان زنجان با 883هزار هکتار اراضی قابل
کشاورزی4/77 درصد زمینهای کشاورزی کل کشور را داراست، دركنار اين مهم،از آنجا که
مساحت اراضی آبی کشاورزی استان زنجان 168هزار هکتار یعنی2 درصد اراضی کشور می باشد
می توان ادعا کرد این استان همواره بعنوان قطب کشاورزی در کشور مطرح است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی زنجان دراين خصوص می
گوید: «هم اکنون به همت کشاورزان استان 90 نوع محصول زراعی و باغی در این استان
تولید وضمن تامین نیاز داخل مازاد آن به دیگرمناطق کشورهم عرضه می شود.»
كرامتي مي افزايد:« گندم ،جو،
نباتات علوفه ای ، سیب زمینی ، گوجه فرنگی ، پیاز، انواع لوبیا ، محصولات جالیزی ،
صیفی جات،دانه های روغنی وگياهان روغني و تولید حدود 20 هزار تن سیر خشک دارای
مزیت نسبی مناسب برای سرمایه گذاری می باشد.»
وي ادامه مي دهد:« برخورداری از قابلیت های تولید برخی محصولات
زراعی و باغی خاص ازجمله گیاهان دارویی همچنین استفاده از شیوه های نوین باغداری،
درسالهای اخیرمیزان تولید را به 2برابرافزایش داده وسبب افزایش عملکرد، کاهش
نیروی کاردر واحد سطح وافزایش ارزش افزوده شده است.»
اهميت محصولات
ارگانيك
نیاز بشربه مواد غذایی اعم از تولیدات و محصولات
کشاورزی و دامی از ابتدا تا کنون سبب شده تا کشاورزی از اهمیت ویژه ای برخودار
شود. جوامع مختلف انسانی در تمامي نقاط
جهان همواره درپی استفاده از زمین های زراعی بیشتر براي تولید بیشتر محصولات
کشاورزی و یا به کارگیری روش های مختلف به منظور افزایش تولید در واحد سطح می
باشند.
از آنجا كه درتوليد محصولات سالم سموم و کودهای
شیمیایی جایی نداشته و کنترل آفات، بیماری ها و علف های هرز بایستی از طریق کاربرد
روش های غیر شیمیایی مانند روش مبارزه بیولوژیک (استفاده از حشرات، قارچ ها،
باکتری ها و سایر موجودات مفید جهت از بین بردن آفات، عوامل بیماری زا و علف های
هرز) روش های مکانیکی و زراعی مانند وجین علف های هرز، برقراری تناوب و آیش، شخم
های زمستانه، هرس اندام های آلوده و بیمار در مواقع معین سال، استفاده از روغن
هایی که کاربرد زمستانه دارند، استفاده از گیاهان تثبیت کننده ازت خاک، انتخاب و
کاشت ارقام مقاوم و پر محصول تر از بین ارقام بومی و سنتی و سایر روش ها و
اقداماتی که انجام آن ها مستلزم استفاده از مواد شیمیایی مضر نباشد انجام می شود.لذا
اين مهم موجب شده تا تولید محصولات ارگانیک که به عنوان محصولات سالم و بی ضرر
برای مصرف کننده دردستور كار قرار بگيرد .
اهميت اين موضوع درزمينه سلامت انشانها به حدي
است كه بيشتر كشورهاي جهان درچند سال اخير با توليد اينگونه محصولات سعي كرده تا
بازارهاي تازه مواد غذايي را به تصاحب خود درآورند .
درحالي كه كشاورزي وباغداري درايران تا چند دهه
قبل با اين روش اقدام به توليد مي كرد ، اما برخي سياستهاي غلط موجب شد تا استفاده
ازانواع سموم وكودهاي شيميايي در بين توليد كنندگان محصولات كشاوري رونق بگيرد، با
اين وجود سياستهاي جديد جهاد كشاورزي سبب شد تا دوباره كشت محصولات ارگانيك در
برخي از مناطق كشور ازجمله استانهاي خراسان شماي وزنحان دوباره رونق بگيرد.
يكي از كارشناسان كشاورزي دراين خصوص مي گويد:« استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی و سموم دفع
آفات در کشور و باقی ماندن این ترکیبات در محصولات سبب شده است تا اصلی ترین
راهبرد برای توسعه کشاورزی در کشور در وهله اول، افزایش سطح سلامت جامعه با اولویت
قرار گرفتن تولید محصول سالم و در وهله بعد، تولید محصول ارگانیک باشد.»
مهدي ابوالحسني مي افزايد:« طبق برنامه
پنجم توسعه در تحت پوشش قرار گرفتن حداقل ۲۵ درصد سطح تولید
به محصولات سلامت تا پایان برنامه پنجم و نیز، ماده ۲۹
قانون افزایش بهره وری در بخش کشاورزی، مبنی بر کنترل کیفی، بازرسی و صدور گواهی
کیفیت برای محصولات کشاورزی و تعریف استانداردها و معیارهای فرآیند تولید تا عرضه ازجمله
دلايلي است كه موجب شده تا توليد محصولات ارگانيك به صورت ويژه در دستور كار قرار
بگيرد.
وي ادامه مي دهد:«هدف نهایی اجرای
برنامه تولید سالم در کشور، سوق دادن داوطلبانه کشاورزان به سمت تولید محصول سالم
درکشور با استفاده ازامکانات غیردولتی است، به نحوی که برنامه به طور داوطلبانه
ادامه یافته وکشاورزان به این باور میرسند که به منظور ایجاد اطمینانخاطر درمصرفکنندگان
باید به تولید محصول سالم روی آورده و به عرضه آن در بازار بپردازد.»
به گفته وي ازآنجا كه يكي ازشرايط
صادرات محصولات باغي و كشاورزي به كشورهاي جهان استفاده حداقلي از كود وسموم
شيميايي است ، لذا نياز است كه اين مهم به شدت مورد توجه قرار بگيرد .
زنجان پایلوت
محصولات سالم کشاورزی
شرايط مناسب كشاورزي دركنار استفاده حداقلي ازانواع
سموم وكودهاي شيمبايي موجب شد تا سرانجام استان زنجان بتواند به عنوان پايلوت
محصولات سالم كشاورزي دركشور انتخاب شد موضوعي كه مي تواند استانهاي ديگرار نيز
تشويق كرده تا بتوانند دراين راه قدم هاي مثبت وخوبي را بردارند.
مدیرکل دفتر محیط زیست و سلامت غذای
وزارت جهادکشاورزی با اشاره به اينكه طبق برنامه ريزي ها به زودي تمام محصولات
كشاورزي وباغي بايد به صورت ارگنيك توليد شود مي گويد:«درحال حاضر اقدامات خوبي
درسطح استانها انجام شده است كه مي تواند درآينده راه را براي توليدات بيشتر
محصولات ارگانيك هموارتر كند.»
سعید سعادت كه درآیین افتتاحیه
اولین رویداد استارتآپی محصولات کشاورزی با محوریت محصولات سالم (مکس) درزنجان مي
افزايد : «پيشرفتهاي مناسب كشاورزان باغداران زنجاني در زمينه توليدات محصولات
سالم وارگانيك موجب شد تا زنجان بهعنوان
پایلوت محصولات سالم کشاورزی درکشورانتخاب شود.»
وي با
یادآوری اینکه زنجان جزواستانهایی است که در زمینه سالمسازی محصولات کشاورزی
اقدامات شایانی را انجام داده است، ادامه مي دهد: «با توجه به اقداماتی که در این
زمینه انجام شده ، زنجان بهعنوان پایلوت محصولات سالم کشاورزی درکشورانتخاب شده
است كه اميد مي رود گام هاي خوبي دراين زمينه برداشت شود.»
