وحید حاجیپور
شركت ملي نفت در حالي قرارداد جديدي در حوزه الانجي با يك شركت خارجي بسته است كه جزئيات اين قرارداد نشان ميدهد گاز ايران با قيمتي ارزان به شركت خارجي واگذار ميشود.
به گزارش «جوان» هفته گذشته بود كه نخستين قرارداد فروش گاز طبيعي جهت توليد گاز مايعشده (LNG) صادراتي، بين شركت ملي نفت ايران و شركت IFLNG تحت مالكيت شركت پالايش گاز خارك و شركت نروژي Hemla امضا شد. اين شركت با استفاده از شناور Carribean FLNG كه متعلق به شركت نروژی Exmar بوده و تحت قرارداد اجاره در اختيار شركت IFLNG به عنوان نماينده انحصاري شركت Exmar قرار ميگيرد، توانايي توليد ۵۰۰ هزار تن LNG در سال را دارد. طبق اين قرارداد 20 ساله، روزانه 3/2 ميليون مترمكعب گاز شيرين از پالايشگاه هفتم پارسجنوبي در اختيار اين شركت خارجي قرار ميگيرد و اين شركت با تبديل آن به الانجي، محمولههاي خود را به فروش ميرساند. نكته مهم در اين باره قيمت هر متر مكعب گاز طبيعي است كه شركت ملي نفت آن را حدود هفت سنت قرار داده است.
براي آنكه بدانيم اين قيمت تا چه حد ارزان است بايد بدانيم كه قيمت فعلي صادرات گاز به تركيه حدود 17 سنت، پتروشيميها 5/8 سنت و گاز سي ان جي 11 سنت است. به بيان سادهتر ارزانترين گاز در اختيار اين شركت نروژی قرار گرفته است تا اين شركت در سال بيش از 180ميليون تن الانجي توليد كرده و به فروش برساند. هدفگذاري وزارت نفت براي صادرات گاز از طريق الانجي تا چهار سال آينده 18ميليارد مترمكعب در سال است.
چرا ۷ سنت؟
قرار است اين شركت نروژی با استفاده از يك شناور، FLNG گاز ايران را مايعسازي كرده و صادر كند. اين شركت همانطور كه اشاره شد گاز ايران را حدود هفت سنت ميخرد و نكته قابل تأملش آنجاست كه اين گاز، گاز پالايش شده و شيرين است كه ديگر نيازي به پالايش ندارد. اين امتياز مهمي براي شركت نروژی است كه البته با بخشنامه اخير وزير نفت خوشبختتر از هر شركت ديگري شده است.
وزير نفت در دوراني كه بحث خوراك پتروشيميها داغ بود گفته بود هزينه استخراج و پالايش هر متر مكعب گاز طبيعي بيش از ۱۰ سنت بود که براي نخستين بار پرده از هزينههاي گازي برداشت و اندكي بعد اعلام كرد اين هزينه ۱۴ سنت است اما در نهايت ناباوري با هديه يارانهاي شيرين به اين شركت نروژی، همه توجهات را به خود جلب كرد.
وزارت نفت طي دو سال گذشته دو ابلاغيه درباره قيمتگذاري گاز براي تحويل به واحدهاي كوچك الانجي را اعلام كرده است كه در دستور العمل نخست، قيمت هر متر مكعب گاز طبيعي حداقل 13 سنت بود كه اين رقم در بخشنامه دوم به هفت سنت كاهش يافت و از طرفي ديگر هزينه حمل و نقل هم بر عهده شركت ملي نفت ايران گذاشته شده است.
اين به آن معناست كه رانت بزرگي در اختيار اين شركت نروژی قرار گرفته است، زيرا بر اساس گزارشهاي بينالمللي هزينه حمل الانجي از خاورميانه به شرق آسيا معادل 5/1 دلار بر هر ميليون بيتي يو است. اين در حالي است كه در سه ماه اخير متوسط قيمت الانجي بازار ژاپن- كره ( طبق گزارش platss ) برابر هفت دلار بر هر ميليون بيتي يو بوده است كه با محاسبه از طريق فرمول اول قيمت گاز تحويلي بابت الانجي حدود هفت سنت خواهد شد.
از طرف ديگر گزارشهاي متعددي در چند سال اخير از جمله گزارش اخير مركز پژوهشهاي مجلس تحت عنوان مقايسه خط لوله و الانجي نشان دادهاند كه بازارهاي محتمل صادرات الانجي ايران از جمله شرق آسيا و اروپا بهخصوص در قيمتهاي پايين نفت بازارهاي اقتصادي نيستند، بنابراين اين موضوع شايد دليل اين تخفيف بزرگ وزارت نفت به اين شركت نروژي را روشن كند چرا كه با وجود اين تخفيف 50 درصد خواهد بود كه صادرات گاز ايران به صورت الانجي به اين بازارها اقتصادي ميشود.
بر اساس گزارش مركز پژوهشهاي مجلس، در قيمت فعلي نفت سود خالص حاصل از صادرات گاز به بازارهاي صادراتي بين صفر تا 10 سنت در هر متر مكعب است كه اين موضوع در فواصل بالاي 3 هزار كيلومتر مصداق دارد و همچنين سود خالص صادرات گاز در بهترين حالت يعني در زماني كه قيمت نفت به 100 دلار در هر بشكه برسد در بازارهاي منطقه حدود 35 سنت در هر متر مكعب خواهد بود.
