فريدون حسن
رقابتهاي واليبال جام قهرمانان قارهها، مسابقاتي است كه به پيشنهاد و ميزباني ژاپنيها از سال 1993 در تقويم رسمي فدراسيون بينالمللي واليبال گنجانده شد. اين رقابتها از سال 1993 به صورت مرتب و يكسال پس از بازيهاي المپيك در ژاپن برپا ميشود.
تاكنون شش دوره از اين مسابقات برگزار شده كه برزيليها با چهار قهرماني در سالهاي 1997، 2005، 2009 و 2013 پرافتخارترين تيم اين رقابتها لقب گرفتهاند. ايتاليا در اولين دوره يعني سال 1993 قهرمان شد و كوبا هم سال 2001 جام قهرماني را بالاي سر برد.
اما واليبال ايران به عنوان يكي از قدرتهاي واليبال آسيا براي اولينبار در سال 2009 گام به اين مسابقات گذاشت، مسابقاتي كه رويارويي با قدرتهاي برتر دنيا در آن باعث شد تا واليبال از سايه بيرون بيايد و تبديل شود به قدرت بلامنازع امروز واليبال آسيا.
سال 2009 ايران در رقابتهاي قهرماني آسيا فينال را به ژاپن باخت، اما چون ژاپنيها ميزبان جام قهرمانان قارهها بودند، ايران به عنوان نماينده آسيا در مسابقات حاضر شد. زندهياد حسين معدني سرمربي ايران با چهرههايي جوان كه البته امروز از نامآوران واليبال دنيا به حساب ميآيند، عازم ژاپن شد تا تنها با يك پيروزي مقابل مصر روي سكوي پنجم رقابتها قرار گيرد. جدا از كسب نتيجه اين مسابقات چهرههايي چون محمد موسوي، عبدالرضا عليزاده و حمزه زريني را به واليبال آسيا معرفي كرد كه دو نفر اول در دفاع روي تور و پست ليبرو در جمع بهترينهاي دنيا قرار گرفتند و زريني با كسب 73 امتياز به عنوان بهترين مهاجم و زننده سرويس رقابتها معرفي شد.
از سال 2009 تا 2013، چهار سال فرصت لازم بود تا واليبال ايران از تيمي درجه دوم در آسيا به قدرتي نوظهور در واليبال دنيا تبديل شود. حضور خوليو ولاسكو، مربي خوشفكر و تأثيرگذار واليبال جهان در ايران و پوستاندازي و حاكم شدن تفكري جديد در واليبال ايران باعث شد تا ايران به عنوان پديده رقابتهاي ليگ جهاني و قهرمان آسيا در واليبال دنيا سر بلند كند.
هر چند دست ايران از رسيدن به مسابقات المپيك 2012 لندن كوتاه ماند اما تداوم قهرماني در آسيا و حضور پررنگ و قدرتمندانه در ليگ جهاني باعث شد تا ايران به عنوان قهرمان آسيا گام به رقابتهاي سال 2013 قهرمانان قارهها بگذارد. مردان ولاسكو، ايتاليا، امريكا و ژاپن را شكست دادند و برابر برزيل، روسيه تن به شكست دادند و در نهايت با كسب هفت امتياز روي سكوي چهارم رقابتها قرار گرفتند. فرهاد ظريف هم به عنوان بهترين ليبروي رقابتها معرفي شد.
اما نكات جالب اين رقابتها سيستم امتيازدهي مسابقات است، به نوعي كه حتي يك ست برده و حتي امتيازهاي به دست آمده در تعيين معدل تيمها تأثيرگذار است و ميتواند جايگاه آنها را در جدول ردهبندي دستخوش تغيير كند.
به عنوان مثال در سال 2013 كه مليپوشان واليبال ايران بعد از ايتاليا روي سكوي چهارم مسابقات قرار گرفتند، اگر در بازي برابر روسيه يك ست پيروز ميشدند يا حتي به برزيل به جاي 3- يك، 3-2 ميباختند، آن وقت ميتوانستند روي سكوي سوم مسابقات قرار گيرند.
اين مسابقات در بدبينانهترين حالت ميتواند از اين لحاظ براي بازيكنان مليپوش ايران حائز اهميت باشد و آنها را به اين باور برساند كه نبايد به راحتي امتياز از دست داد، نبايد به سادگي سرويس خراب كرد و دست آخر نبايد 3 بر صفر باخت و همه چيز را از دست داد.
تمامي علاقهمندان به واليبال و كارشناسان اين رشته ميدانند كه حتي همين حالا مليپوشان واليبال ايران با اينكه قدرت اول آسيا هستند و در جهان حرفهاي زيادي براي گفتن دارند اما از اين منظر با ضعفهاي زيادي روبهرو هستند كه مسابقات جام قهرمانان قارهها ميتواند تمريني مناسب با حضور قدرتهاي واليبال دنيا براي آنها محسوب شود.
