محمد بابایی
داستان محاصره ديرالزور يكي از تاريكترين و دردناكترين فصلهاي جنگ چندجانبه سوريه است و پايان آن ميتواند آغازگر روزهاي روشني براي اين كشور باشد. شهر ديرالزور كه درست در لبه غربي رود فرات قرار دارد به عنوان قلب شرقي سوريه عمل ميكند و استان ديرالزور دروازه ورود به غرب عراق شناخته ميشود. نزديك به سه سال قبل داعش بر اكثر مناطق اين استان از جمله خود شهر ديرالزور مسلط شد اما بخشهايي از شهر (70 الي 100 هزار غيرنظامي) به همراه يك مركز نظامي ( 5 الي 10 هزار نيرو) به رغم اينكه به صورت كامل تحت محاصره قرار گرفتند اما تسليم نشدند تا يكي از حماسيترين داستانهاي اين جنگ شش ساله را رقم بزنند. دولت سوريه با استفاده از پرتاب هوايي نيازهاي اوليه نظاميان و غيرنظاميان را فراهم ميآورد.
در طول سه سال گذشته تلاشهاي گسترده داعش براي تسلط كامل بر شهر به دربسته خورد حتي حملاتي كه امريكا عليه خطوط دفاعي ارتش سوريه در ديرالزور انجام داد، باعث نشد مدافعان شهر دست از مقاومت بردارند. امريكاييها حداقل دو بار حملاتي عليه نيروهاي ارتش انجام دادند و هر دو بار مدعي شدند كه اشتباهي بوده و قصدشان داعش بوده است اما كسي ادعاي آنها را با توجه به نقشههايي كه در سر ميپرورانند، باور نكرد. امريكا در واقع قصد داشت با تسلط بر شمال شرقي (رقه)، مركز شرقي (ديرالزور) و جنوب شرقي (تنف) شكافي بزرگ در امتداد مرزهاي غربي عراق ايجاد كند و بدين طريق مانع از اتصال جغرافيايي محور مقاومت در يك گستره بزرگتر شود كه از شرق ايران شروع ميشود و در سواحل مديترانه واقع در غرب سوريه پايان مييابد. جلوگيري از شكلگيري اين پديده كه امريكاييها با نيت فرقهگرايانه آن را «هلال شيعي» يا «امپراطوري شيعي» مينامند باعث شده حتي بعضي مقامات سابق امريكايي از ايجاد يك كشور جديد سني در مركز اين هلال با پايتختي ديرالزور حرف بزنند.
امريكاييها تلاشهاي خود را براي رسيدن به طرح به كار گرفتند، اما با هوشياري و جسارت مقاومت ناكام ماندند. پيشروي نيروهايي كه در تنف بودند به سمت ديرالزور علناً با پيشروي نيروهاي مقاومت در 60 كيلومتري شمال تنف به بنبست خورد. از سوي ديگر امريكا در شمال شرقي براي متحد كردن كردها و اعراب جهت اعزام آنها به سمت ديرالزور با چالش مواجه شده است.
در واقع نبود يك نيروي زميني مؤثر و قدرتمند بود كه باعث شد مقامات امريكايي در مقابل واقعيت تسليم شوند و چند روز قبل اعلام كنند در صورتي كه دولت سوريه بخواهد ديرالزور را آزاد كند، «امريكا مشكلي ندارد». اما اين مواضع امريكاييها ناشي از رضايت آنها از شكست داعش به دست ارتش سوريه و متحدانش نبود بلكه ناشي از ناتواني امريكا در رسيدن به ديرالزور بود. حالا با رسيدن نيروهاي مقاومت به اين شهر نه تنها روزهاي تاريك محاصره از بين رفته بلكه رؤياي امريكا براي ايجاد شكاف در مرز عراق و سوريه دچار ضربه مهلكي شده است. با تسلط سوريه بر ديرالزور علناً شرق كشور به جز شمال شرقي تحت حاكميت مركزي قرار خواهد گرفت و مقاومت اجازه شكاف در جفرافيايي خود را نخواهد داد. اين پيروزي بزرگي براي بشار اسد خواهد بود كه در طول شش سال گذشته هيچگاه حاضر نشد دست از ديرالزور بردارد و در اوج نبردهاي سرنوشتساز در غرب كشور، يكي از مهمترين فرماندهان خود يعني ژنرال «حسام ظهرالدين» را به شرق فرستاد تا جلوي سقوط آخرين سنگر شرقي سوريه را بگيرد.
