سعيد احمديان
برگزاري المپياد پايگاههاي استعداديابي بسيج در دو بخش پسران و دختران كه در شهريور ماه به ميزباني زنجان و مشهد برگزار ميشود، بار ديگر اهميت بسيج در توجه به ردههاي پايه كه محملي براي پشتوانهسازي براي آينده ورزش كشورمان است، را نشان ميدهد، اهميتي كه مسئولان ورزش بسيج به خوبي به آن رسيدهاند و در يك دهه گذشته گسترش پايگاههاي استعداديابي اين نيروي مردمي در سراسر كشور در رشتههاي مختلف ورزشي زمينه مناسبي را براي كشف و پرورش نوجوانان و نونهالان مستعد فراهم كرده است. براي آشنايي بيشتر با پايگاههاي استعداديابي در بسيج و مراحل مختلف كشف و پرورش استعدادهاي ورزشي در اين مراكز، گفتوگويي با محسن شريفي مدير مركز مطالعات و استعداديابي ورزش بسيج كشور انجام دادهايم، گفتوگويي كه خواندن آن، اهميت كار بزرگ بسيج در ورزش و استعداديابي كه به تربيت قهرمانان آينده ورزش كشورمان ميانجامد، را بيشتر از قبل مشخص ميكند.
به نظر ميرسد در بسيج كار استعداديابي به صورت علمي و مطابق با دانش روز دنيا پيگيري ميشود و تأسيس مركز مطالعات و استعداديابي ورزش بسيج را ميتوان در همين راستا ارزيابي كرد. درباره اين مركز بيشتر توضيح ميدهيد؟مركز مطالعات و استعداديابي ورزش بسيج را گروهي از كارشناسان و اساتيد نخبه ورزش كشور تشكيل ميدهند و از پتانسيل و تجربه اين اساتيد در مبحث مهم استعداديابي استفاده ميشود. يكي از برنامههاي اصلي اين مركز، انجام كارهاي مطالعاتي و پژوهشي در راستاي اهدافي است كه بسيج در عرصه ورزش در نظر گرفته است. در همين زمينه پروژههاي تحقيقاتي درباره فرايند استعداديابي از ابتدا تا انتها كه شامل مراحلي مانند پيكرسنجي، غربالگري و تستهاي رواني است، صورت ميگيرد. موضوع مهمي كه در اين بخش قابل اشاره است، بوميسازي اين تحقيقات براي اجرايي شدن در پايگاههاي استعداديابي است كه اين امر به تسريع فرايند كشف و پرورش استعدادها كمك ميكند.
با توجه به توضيحاتتان مطالعات و تحقيقات بومي شده در پايگاههاي استعداديابي بسيج اجرايي ميشود، چطور شد كه پايگاههاي استعداديابي در بسيج شكل گرفت و امروز در سطح كشور چه تعداد و در چه رشتههايي اين پايگاهها فعال است؟ضرورت مبحث استعداديابي در ورزش كشور، مسئولان سازمان ورزش بسيج را به اين نتيجه رساند كه براي كمك به تربيت قهرمانان ملي، فعاليت در ردههاي پايه را در برنامه قرار دهند. با توجه به اين احساس نياز، از سال 87 پايگاههاي استعداديابي بسيج در استانهاي مختلف فعاليتش را آغاز كرد و هم اكنون بيش از 200 پايگاه استعداديابي در 12 رشته ورزشي در 31 استان كشور فعال است. فعاليت پايگاهها در هر رشته با توجه به پتانسيل و ظرفيتي كه هر استان در رشتههاي مختلف دارد، پايهريزي شده است. البته برخي از رشتههاي ورزشي با توجه به اولويتهاي سازمان ورزش بسيج، از تعداد پايگاههاي بيشتري در سطح استانها برخوردار هستند. در همين زمينه رشتههايي مانند تيراندازي، تير و كمان، ووشو، جودو، كاراته و تكواندو مورد تأكيد بيشتري از سوي رياست سازمان هستند و اين توقع و انتظار ميرود كه ورزشكاراني بسيجي مستعدي كه در اين پايگاهها رشد ميكنند، در مسابقات داخلي و بينالمللي روي سكو بروند و افتخار كسب كنند.
فرايند كار پايگاههاي استعداديابي بسيج به چه صورت است و اين نوجوانان علاقهمند و مستعد چه فرايندي را براي حضور در اين پايگاهها پشت سر ميگذارند؟فرايند طي شده به دو شكل سيستمي و غيرسيستمي است و نونهالان و نوباوگان 9 تا 12 سال به دو روش استعداديابي ميشوند. در روش سيستمي كه در رشتههايي مانند جودو، كاراته، ووشو و تكواندو صورت ميگيرد، در ردههاي پايينتر فراخوان داده ميشود و نوجوانان و نونهالان پس از پشت سر گذاشتن تستهاي پيكرسنجي، غربالگري و آزمونهاي رواني و مهارتي عضو پايگاههاي استعداديابي ميشوند. جذب در رشتههايي مانند تيراندازي و تير و كمان متفاوت است و نوجوانان مستعد در جريان مسابقات شناسايي ميشوند و در چرخه آموزش پايگاهها قرار ميگيرند.
چه برنامهريزي و تمهيدات آموزشي براي نوجوانان و نونهالان پايگاههاي استعداديابي در نظر گرفته شده تا آنها هم از بعد فني و هم بعد اخلاقي و فرهنگي بتوانند در آينده كه وارد ورزش قهرماني ميشوند، نمونه باشند؟براي اين ورزشكاران، هفتهاي دو جلسه تمرين در نظر گرفته شده و مربيان هم براي بهروز شدن به صورت فصلي در دورههاي بازآموزي مربيگري شركت ميكنند تا بتوانند با آخرين متد روز ورزش دنيا، ورزشكاران را آموزش دهند. براي محك زدن و سنجش پيشرفت ورزشكاران هم، اين نفرات در قالب تيمهاي پايگاههاي استعداديابي در سطح نواحي و استاني مسابقه ميدهند و در نهايت برگزيده اين ورزشكاران در المپياد كشوري حضور پيدا ميكنند. همچنين با حضور كارشناسان فرهنگي، برنامههاي معنوي و اعتقادي هم در نظر گرفته شده و جلسات منظمي هم با حضور والدين ورزشكاران براي در جريان قرار گرفتن خانوادهها از فعاليتها برگزار ميشود.
با ورزشكاراني كه وارد پايگاههاي استعداديابي ميشوند، قرارداد هم بسته ميشود؟قرارداد با فراگيران پايگاهها دو مرحلهاي است، قرارداد اوليه زماني كه يك نوجوان و نونهال وارد پايگاه ميشود، بسته ميشود و وقتي در المپياد استاني اين فراگير در بين نفرات برتر قرار بگيرد، قرارداد نهايي با وي بسته ميشود كه مدت آن سه تا پنج سال است. علاوه بر اين نفرات برتر المپياد كشوري بسيج جذب باشگاه مقاومت ميشوند تا ورزش را به صورت حرفهاي پي بگيرند.
تعامل بسيج با ساير نهادها در زمينه استعداديابي چگونه است و در اين زمينه چه همكاريهاي مشتركي صورت گرفته است؟ خروجي پايگاهها چطور بوده و در اين هفت سال چند ورزشكار توانستهاند به تيمهاي ملي راه پيدا كنند؟در اين زمينه تعامل خوبي با هيئتهاي ورزشي برقرار شده و تفاهمنامهاي نيز با آموزش و پرورش امضا شده تا از ظرفيت ورزش دانشآموزي در اين زمينه بهره برده شود. بر اساس اين تعاملها، در طول هشت سال گذشته، 7 هزار نفر در فراخوان پايگاههاي استعداديابي شركت كردهاند كه از اين تعداد 5هزار نفر شناسايي و در آزمونهاي رواني و مهارتي، غربال شدند كه در نهايت 2 هزار نفر عضو پايگاههاي استعداديابي شدهاند. نزديك به 200 ورزشكار هم در مدتي كه از فعاليت پايگاههاي استعداديابي ميگذرد، به تيمهاي ملي و باشگاههاي ديگر راه پيدا كردهاند كه محصول پايگاهها بودهاند.
به نظر ميرسد فعاليت بسيج در حوزه استعداديابي، گستردهتر از برنامههاي وزارت ورزش و فدراسيونها به عنوان متولي اصلي ورزش است و بسيج به نوعي كمكاري آنها را جبران ميكند!به هر حال استعداديابي، فعاليتي زمانبر و هزينهبر است و كار مطالعاتي ميخواهد و به همين خاطر فدراسيونها و وزارت وارد اين كار نميشوند. فدراسيونها با توجه به اينكه نتيجهگرايي در اولويت برنامههايشان قرار گرفته، بيشتر توجه و توانشان را در بخش قهرماني گذاشتهاند اما بسيج با توجه به رسالتي كه در حوزههاي مختلف دارد، در ورزش در اين زمينه ورود جدي داشته و پاي هزينه و زمان صرف شده براي شناسايي و تربيت قهرمانان آينده ورزش كشور ايستاده است.
همان طور كه ابتداي صحبت اشاره كرديد، كار استعداديابي در بسيج به صورت علمي دنبال ميشود، در پايان صحبتهايتان، درباره فعاليتهاي پژوهشي و عملي در زمينه استعداديابي بيشتر توضيح ميدهيد؟همايشهاي علمي استعداديابي مختلفي را برگزار كردهايم كه مقالات و تحقيقات ارائه شده در اين همايشها در پايگاهها استفاده ميشود. همچنين در نظر داريم 32 مركز تخصصي تندرستي و استعداديابي با هدف شبكه كردن نخبگان علم ورزش در سطح استانها و بهكارگيري آنها در اين مراكز به عنوان كارشناسان تربيت بدني راهاندازي كنيم و علاوه بر اين، مقرر شده مراكز استانها، كليه فعاليتهاي استعداديابي و قهرماني حرفهاي در سطح استان را رصد و عملكرد و نقاط ضعف و قوتشان را براي بالا رفتن بازدهي پايگاهها ارزيابي كنند.
