نويسنده: محمدرضا هاديلو
با اينکه چند ساليست پيوسته از کم آبي در کشور گفته مي شود اما هنوز علت اصلي آن عنوان نشده. از کاهش بارش ها گرفته تا جانمايي غلط سدها و برداشت هاي بي رويه از آبهاي زير زميني و آبياري هاي سنتي و پوسيدگي لوله ها و مصرفه بي رويه و عدم مديريت صحيح منابع آبي و...
با اين حال مشخص نيست بودجه و اعتباراتي که به اين حوزه اختصاص مي يابد دقيقا صرف چه بخش هايي مي شود. زيرا هيچ بازده اي نداشته و در تغيير شرايط نقشي ندارد.
*اردبيل نيازمند طرح هاي نوين
در حالحاضر بیش از 90 درصد آب مصرفی در استان اردبیل در حوزه کشاورزی است که نیاز است تا به منظور کاهش تقاضا در این حوزه نسبت به اجراسازی طرح 15 گانه تعادل بخشی در منطقه اقدام کرد.
به گفته نماینده مردم اردبیل، نیر، نمین و سرعین در مجلس شورای اسلامی ، تنها بخشی که اردبيل از آن رنج می برد عدم صرفه جویی در مصرف آب در حوزه کشاورزی است که نیاز است تا سازمان جهاد کشاورزی با ارائه برنامه ای با دورنما تا حد قابل قبولی از هدررفت آب در بخش کشاورزی جلوگیری کند.
........ مي گويد: " با اينکه استان اردبیل جزو 5 استان قطب کشاورزی کشور محسوب میشود ولی این استان در اجرای طرح آبیاری نوین جزو 27 استان کشور است و در این زمینه کمکاریهای زیادی توسط سازمان جهاد کشاورزی اردبیل انجام شده است."
نائب رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی ادامه مي دهد: "در حالی که دشت اردبیل با بحران آب مواجه شده است ولی هنوز در حوزه اجرای طرح آبیاری نوین که باید توسط سازمان جهاد کشاورزی و مسئولان آب استان انجام میشد اقدامات قابل توجهی صورت نگرفته است."
*خروج از بحران تا 20 سال آينده
وضعيت آبهاي زير زميني اردبيل به شدت بحراني شده است . بطوريکه دشت اردبیل را دشت ممنوعه اعلام کرده اند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان اردبیل با تاييد اين موضوع مي گويد: "تا انتهای سال 95 ما در این دشت 632 میلیون مترمکعب اضافه برداشت داشتیم در حالی که ما هرسال باید 130 میلیون مترمکعب برداشت آب داشته باشیم که با احتساب اضافه برداشت از این دشت نمیتوان چشمانداز وقوع بحران آب را در فاصلهای دور دید."
اصغر سلیمانزاده یکی از تدابیر دولت را ارائه مصوبات مختلف در راستای کاهش و جلوگیری از وقوع بحران آب در کشور و در مناطق پرخطر در این زمینه دانسته و ادامه مي دهد: "طی سال گذشته میزان رواناب در سطح کشور 30 الی 40 درصد کاهش داشته است که این امر بحران آب را تشدید میکند که در این زمینه یکی از برنامههای وزارت نیرو برای جلوگیری از وقوع بحران آب پیادهسازی طرح 15 گانه تعادلبخشی است."
وی تعدیل پروانهها، جلوگیری از اضافه برداشت، پرکردن چاههای غیرمجاز، استقرار اکیپهای بازرسی در محل منابع، تغییر الگوی کشت در حوزه کشاورزی، اجرای آبیاری تحت فشار، نصب کنتورهای هوشمند و تبلیغات فرهنگی و اطلاعرسانی را از جمله برنامههای پروژه 15 گانه تعادلبخشی برمي شمارد.
بهرحال کارشناسان چشمانداز گذر از بحران آب حاکم در اردبیل را تا 20 سال آینده تخمین زده اند. بر همين اساس بايد تا آخر 5 ساله برنامه ششم برنامههای مدونی برای کاهش مصرف آب و در واقع مدیریت این مهم در استان اجرا شود اما با اين تفاسير نیاز است تا به منظور رفع کامل بحران از منطقه تا 20 سال آینده برنامههای موجود، اعم از طرح 15 گانه و اتمام پروژههای در دست احداث و در نهایت بهرهبرداری از آنها نيز ادامه داشته باشند.