تيره رود به روزگار نامش دچار شد

شايد آن روزي که به دنبال نامي براي اين رود مي گشتند فکر نمي کردند زماني برسد که واژه "تيره" تمام حال و روز رود را فرا بگيرد. اين روزها تيره رود لرستان حال خوبي ندارد و چند وقتيست که مرگ ابزيانش هم دردي مضاعف به دردهايش افزوده و نميداند به فکر تغيير نامش باشد يا منتظر دستي براي ياري.

ديگر از خشکسالي و کمبود آب گفتن ها آنقدر تکراري شده که هيچ گوشي از شنيدنشان حساس نمي شود. حتي مسئولاني که مسئوليت مديريت آبها را بر عهده دارند هم فکر مي کنند هر آنچه رخ مي دهد، اتفاقي معمولي است و خود را موظف به انديشيدن تدبيري براي مديريت وضع موجود نمي دانند.

کافيست سري به لرستان بزنيم. جايي که تیره رود به عنوان یکی از مهم ترین رودهای اين استان و شهرستان دورود، وضعش به نامش گره خوره است. اينجا هم مثل صدها منطقه ديگر به علت برداشت بی رویه و غیر قانونی آب در کنار خشکسالی های پیش آمده، شرایط بدی به وجود آمده است. شرایطی که به کاهش شدید آب این رود منجر شده و مشکلات زیست محیطی فراوانی را در شرق استان لرستان ایجاد کرده است.

تا همين چند سال پيش تیره رود پس از گذر از مزارع کشاورزی وارد شهر دورود می شد و با جریان دایمی اش جذابیت های منحصر بفردی به این شهر می بخشید و به عنوان یکی از سرشاخه های اصلی رود دز مایه حیات بخش زیادی از مناطق غربی کشور بود، حالا تحت تأثیر عملکرد بد انسانی، اسیر مشکلاتی است که حیات خودش نیز به چالش کشیده شده است.

هرچند به صورت کلی فعالیت کشاورزی با برداشت بی رویه آب، فعالیت صنعتی با تخلیه پساب ها و شهرنشینی با تخلیه فاضلاب در رود، سه عامل مهم انسانی هستند که باعث کاهش شدید منابع آب و افزایش آلودگی های زیست محیطی این رود شده اند، بررسی ها نشان می دهد در ماه هاي اخیر، برداشت غیرقانونی و بی رویه آب توسط برخی سودجوها، هزاران قطعه ماهی و ده ها گونه آبزی در این منطقه را از بين برده است.

بحران در کمين لرستان

"مقدار آب تیره رود تحت تأثیر عواملی مثل میزان بارندگی و برداشت آب کاهش می یابد که با بالا رفتن تراکم ماهی ها، از جریان افتادن آب، گرم شدن و در نتیجه کاهش اکسیژن محلول در آب، در نهایت منجر به تلف شدن ماهی ها می شود و مسئول جلوگیری از برداشت های غیرمجاز آب نیز اداره منابع آب است."

اينها بخشي از حرف هاي رئیس اداره محیط زیست شهرستان دورود است که با پذیرش موضوع برداشت های غیرمجاز آب از بستر این رودخانه، مرگ هزاران قطعه ماهی و سایر آبزیان را مي پذيرد.

حالا در میان سهل انگاری مسئولان، انداختن لوله های آب در بستر رودخانه و ایجاد انشعاب های غیرقانونی از این رودخانه که عمدتاً به مصرف کشاورزی می رسد، این رود را از حالت خروشان گذشته خارج و به برکه ای تبدیل کرده است که دیگر جریان آب در آن وجود ندارد؛ اتفاقی که با توجه به گرمای شدید هوا و آلودگی های طبیعی، نه تنها فرایند خشک شدن رودخانه را تسریع داده بلکه به مرگ آبزیان این رود منجر شده است.

بهر حال اگر روزي روزگاري تيره رود با جریان دایمی اش ضمن حيات بخشيدن به مناطق شرقی استان لرستان، زمینه ساز افزایش منابع آب رود دز و آبادانی دامنه های رشته کوه زاگرس شده بود، حالا اسیر مشکلاتی مثل برداشت بی رویه و غیر قانونی آب است که در سرچشمه حیات خود و آبزیان درونش را به چالش کشیده و مقدمه ای برای یک بحران محیط زیستی دیگر در کشور شده است.