نويسنده: زينب عامري
با توجه به نزديكي به زمان انتخابات رياست جمهوري دوازدهم بالطبع بايد منتظر آغاز مناظرات انتخاباتي باشيم. مناظره و مباحثه نامزدهاي رياست جمهوري يكي از بهترين طرق شناخت خط مشي فكري و برنامههاي اجرايي آنان است اما همين مناظرات انتخاباتي اگر صحيح برگزار نشود ميتواند بالعكس نتايج زيانباري را موجب شود و مردم را در حصار سردرگمي خود رها كند كه بدون شك نتيجه چنين وضعيتي، يك انتخاب اصلح نخواهد بود. لذا برگزاري يك مناظره انتخاباتي سالم، كم اهميتتر از برگزاري انتخابات نيست. ويژگيهاي يك مناظره انتخاباتي سالم و قابل پذيرش چيست؟سخنان رهبر انقلاب در حل اين مسئله بسيار راهگشاست:
1- در چارچوب شرعيات و اخلاقيات باشد:صحبتها و ادله نامزدها براي نقد رويكرد نامزد مقابل بايد در مسير شرع و اخلاق صورت گيرد. در صورتي كه كانديداها براي شكست رقيب خود پا را از اين دايره فراتر گذارند، دو جبهه را متضرر خواهند ساخت؛ نخست به ميزان قابل توجهي از اعتماد و آراي عمومي نسبت به خود خواهند كاست چراكه مردم به خوبي تشخيص ميدهند نامزدي كه در كلام قائل به اخلاقيات نيست در عمل هم بدان پايبند نخواهد بود و دوم به وجهه انتخابات در كشور لطماتي وارد خواهد شد و بسياري را نسبت بدان دلسرد و دل زده خواهد كرد، لذا رعايت ادب سياسي و اخلاق براي اجراي يك مناظر سالم و اثرگذار بسيار مهم وكليدي است.
2- موجب دشمني و نقار نشود: امام خامنهاي در سخنان خود در زمان انتخابات رياست جمهوري يازدهم فرمودند: «مناظرات ميان آقايان نبايد تاحدي پيش رود كه موحب دشمني و نقار شود...» هدف مناظرات، ارائه برنامههاي نامزدها در قالب بحث و نقد است تا نقاط ضعف فكري و عملكردي آن از نقطه مقابل بررسي شود و مردم ميان نامزدها، خطوط فكري و برنامههاي اجرايي آنان يكي را انتخاب نمايد. اما اگر اين مناظرات به صحنه رقابت و افشاگري كانديداها عليه يكديگر بدل شود نه تنها موجب روشنگري و افزايش اطلاعات و سواد سياسي مردم نميگردد كه برعكس موجي از دشمني و نفاق را جايگزين رقابت ميكند. حقيقت اين است كه در نهايت يك تن از نامزدها به صندلي رياست جمهوري خواهد رسيد و ديگر نامزدها و طرفدارانشان بايد مطيع قانون، رأي مردم و هميار رئيسجمهور منتخب باشند. حال اگربحثهاي پيشا انتخاباتي جنبه افشاگري و تخريب پيدا كند از هدف اصلي خود دور شده و بذر نقار و دشمني را ميكارد كه از وحدت و پذيرش آرا پس از اعلام نتايج خواهد كاست. مانند آنچه در جريان انتخابات رياست جمهوري سال 88 رخ داد.
3- اثبات ادعا نبايد از راه نفي و تخطئه رقيب باشد: نامزدها بايد برنامههاي فكري و اجرايي خود را به طور مطلق اثبات كنند بدون اينكه نيازي به نردبانسازي از رقيب يا اشتباهات دولت قبل داشته باشند. تجربه نشان داده است نامزدي كه روي نقاط ضعف رقيب خود تمركز ميكند و بر اشتباهات دولتهاي قبل بيش از برنامههاي خود تمركز ميكند، اصولاً نه برنامه قابل اتكايي دارد و نه كاري از پيش ميبرد! نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري نيز بايد به جاي تخطئهافكار و برنامههاي رقيب انتخاباتي بر توضيح و شفافسازي برنامههاي آتي خود تمركز نمايند. در آسيبشناسي جريانات 88 اين نكته به خوبي به چشم ميخورد كه نامزدهاي رياستجمهوري علاوه بر بنيادهاي فكري بسيار متفاوت بر تخطئه و تخريب تمركز داشتند نه تشريع و تشريح برنامههاي خود. سران فتنه با استفاده از همين استراتژي و فضا توانستند تا نقطهاي به آشوبها دامن بزنند.
4- مناظرات بايد در كمال آرامش و بدون اغتشاش باشد: اغتشاش و ناآرامي در فضاي مناظرات ميتواند منجر به سردرگمي مردم شود. مناظرات جهت آشنايي هرچه بيشتر مردم با كانديداها و برنامههاي انتخابي آنها در قالب نقد و گفتوگو صورت ميگيرد. اگر اين ميدان به جاي بيان آرا و آشنايي مردم با كانديداها به يك ميدان آشوب و اغتشاش و افشاگري عليه يكديگر بدل شود، نتيجه آن آشفتگي ذهني جامعه و در نهايت دور شدن آنها از انتخابات و حتي فضاي سياسي در جامعه ميگردد، از اين رو سازمان محترم صدا و سيما و همچنين نامزدهاي انتخاباتي بايد اين نكته مهم را مدنظر داشته باشند و در تحقق آن كوشا باشند. جامعه زماني به سمت انتخاب اصلح حركت خواهد كرد كه اطلاعات و برنامههاي نامزدها را در يك فضاي كاملاً آرام و دوستانه بشناسد. مناظرات پيشا انتخاباتي يكي از مهمترين و پر مخاطبترين برنامهها براي شناخت نامزدهاي رياست جمهوري است. بخش زيادي از مردم گزينه انتخابي خود را بر اساس همين برنامهها و خروجي آنها انتخاب ميكنند چراكه رسانه يا فضايي جز همين مناظرات براي شناخت و انتخاب در دست ندارند. از همين رو هم نامزدهاي محترم رياست جمهوري و هم سازمان صدا وسيما بايد همچون سالهاي گذشته در اجراي نكات فوق بسيار حساس و دقيق باشند.
