از روز تصويب قطعنامه 2231 تاكنون ايالاتمتحده امريكا شش بار به طور رسمي- و بارها به طور غيررسمي- مدعي شده جمهوري اسلامي ايران نسبت به مفاد اين قطعنامه بياهميت است و محتواي آن را نقض كرده و با برگزاري جلسه اضطراري شوراي امنيت تلاش كرده ضمن صدور يك قطعنامه جديد، تحريمها و محدوديتهاي بيشتري را عليه كشورمان وضع كند، به عنوان نمونه مقامات امريكايي بلافاصله پس از رويدادهايي مانند«پرتاب موشكهاي ايران در ماه مارس2016»، «استفاده روسيه از پايگاه هوايي همدان» جهت هدف قرار دادن مواضع تروريستها با بمبافكنهاي توپولف 22 و جنگندههاي سوخو 34، «تست موشك عماد» و «حضور سردار سليماني در حلب سوريه»ايران را به نقض قطعنامه 2231 متهم كردند و در آخرين نمونه از ادعاهاي امريكاييها روز سهشنبه براي چندمين بار متوالي شوراي امنيت سازمان ملل تشكيل جلسه اضطراري داد.
حال پرسش اساسي اين است كه چرا امريكاييها ادعاي نقض قطعنامه2231 توسط ايران را با اين آگاهي كه احتمال وتو كردن قطعنامه جديد توسط روسيه و چين وجود دارد، يك بار ديگر از مسير تكراري گذشته - تشكيل جلسه اضطراري شوراي امنيت- امتحان میکنند در حالي كه نتيجه اين جلسه همانند جلسات گذشته از قبل قابل تخمين خواهد بود؟ هدف اصلي ايالاتمتحده از تكرار ادعاهايي مبني بر نقض قطعنامه2231 توسط ايران چيست؟ براي پاسخ به اين پرسش و پرسشهاي مشابه بايد به نكاتي اشاره كرد:
1- نبايد طرح ادعاهاي مكرر اينچنيني توسط اهداف ايالاتمتحده را محدود به اصل و متن قطعنامه2231 كرد، به گونهاي كه تلاش متراكم آنها فراتر از مفاد اين قطعنامه و ناظر به «تخطئه گفتمان انقلاب اسلامي» و معرفي كردن ايران به عنوان «ناقض صلح، ثبات و امنيت جامعه بينالملل» است. به بيان بهتر هر چند قرار گرفتن ايران ذيل فصل هفتم شوراي امنيت «موقتاً تعليق» شده اما ايالاتمتحده با بهكارگيري چنين رويكردي تلاش ميكند ايران را همچنان ذيل چنين فصلي نگه دارد، به همين دليل است كه مقامات رسمي دولت قبل و جديد امريكا آزمايش موشكي ايران و حتي اقدامات قانوني ايران در تنگه هرمز را خلاف«صلح، ثبات و امنيت بينالمللي»عنوان و رويه و رويكردهاي كشورمان را برهم زننده امنيت پايدار منطقه غرب آسيا تفسير ميكنند. ادبيات به كار گرفته شده توسط مقامات امريكا درباره نقض قطعنامه 2231همان ادبيات ماده39 منشور سازمان ملل است. ماده39فصل هفتم شوراي امنيت بيان ميكند: «شوراي امنيت وجود هرگونه تهديد عليه صلح – نقض صلح – يا عمل تجاوز را احراز و توصيههايي خواهد نمود يا تصميم خواهد گرفت كه براي حفظ يا اعاده صلح و امنيت بينالمللي به چه اقداماتي طبق مواد 41 و 42 بايد مبادرت شود.»
در ماده 41«متوقف ساختن تمام يا قسمتي از روابط اقتصادي و. . . قطع روابط سياسي»پيشبيني ميشود و در ماده42« در صورت عدمكارساز بودن اقدامات پيشبيني شده در ماده 41 حمله نظامي به وسيله نيروهاي هوايي – دريايي يا زميني به اقدامي كه براي حفظ يا اعاده صلح و امنيت بينالمللي ضروري است، مبادرت ميشود»، بنابراين هدف نهايي و درازمدت امريكاييها اثبات نقض قطعنامه2231 از سوي ايران - اگر چه همين مسئله هم مورد اهميت است- نيست و قرار گرفتن ايران ذيل فصل هفتم شوراي امنيت اولويتدارتر از ساير اهداف مورد نظر امريكاييهاست.
2- ادعاي امريكاييها مبني بر نقض قطعنامه2231 از بند 3 از بيانيه مستقل ضميمه قطعنامه ايران مستفاد ميشود، آنجايي كه ايران به مدت هشت سال حتي اجازه تست و شليك آزمايش موشكهاي بالستيك و راهبردي خود كه بخش مهمي از قدرت بازدارندگي كنوني كشور را تأمين ميكند، نخواهد داشت كه «اصل تفسير يك جانبه و موسع»از اين بند و بند 5 پيوستB اين قطعنامه به صورت شفاف در نوع موضعگيري امريكاييها مبرهن است. تفسير موسع از متن برجام و قطعنامه 2231چند كاركرد مشخص ميتواند داشته باشد:
الف- «ايجاد رويه بر اساس ماده 38 اساسنامه ديوان بينالمللي دادگستري» از ديگر اهداف امريكاييهاست كه بر اساس اين ماده «عرف از منابع حقوق بينالملل»است، به اين معنا كه «رفتار و مواضع» كنوني امريكاييها در صورت استمرار تبديل به «رويه» شده و رويه «عرف» بينالملل را ميسازد و به عنوان يك «قاعده بينالملل» درآمده و نظام سلطه به وسيله همين قواعد الزامآور دستساز، جمهوري اسلامي ايران را تحت فشار قرار داده و حتي ميتواند تحريمهاي بيشتري را عليه ايران- طبق ماده 41و42 منشور- اعمال كند.
ب- مقامات ايالاتمتحده تصور ميكنند با تفسير موسع و ابزاري قدرتمند– شوراي امنيت- كه در اختيار دارند ميتوانند «مذاكره»بر سر پروندههاي مورد مناقشه- موشك و تروريسم- را به ايران تحميل كنند، آن هم در شرايطي كه بارها مقامات ارشد كشورمان انجام گفتوگوهايي مشابه پرونده هستهاي را رد كردهاند.
3- هدف ديگر امريكاييها از استمرار ادعاهاي تكراري مبني بر نقض قطعنامه2231 توسط ايران، تهديد كشورمان به حمله نظامي و رجزخوانيهاي پياپي و استمرار اينگونه رويهها تلاشي است جهت نگه داشتن ايران زير سايه سنگين جنگ و از سوي ديگر جلوگيري از سرمايهگذاريهاي خارجي در ايران و عاديسازي روابط بانكي با كشورمان.
4- بر پايه آنچه «تيم تصميمگير در دولت امريكا» در دستور كار قرار داده تلاش اصلي آن است كه با اقدامات مهمي نظير«نقض برجام بهواسطه قانون آيسا»، «ايجاد محدوديت جدي براي شهروندان ايراني براي سفر به امريكا»و«طرح ادعاي نقض قطعنامه 2231 در جلسه شوراي امنيت»ميزان و سطح«اراده»طرف ايراني را براي پاسخ «قاطع»، «هموزن»و«همسطح» بسنجد و چنانچه طرف ايراني تا قبل از ثبات دولت ترامپ پاسخ مناسبي به ادعاهاي امريكا ندهد، قطعاً رويه و رويكرد دولت جديد امريكا به سمتي هدايت خواهد شد كه هم برجام به صورت متوالي«نقض» و هم مقدمهسازي براي صدور قطعنامه تحريمي طبق ماده 39، 41و42 منشور شكل بيروني به خود خواهد گرفت.
