نويسنده: فرنگيس شريفي باستان
مهر ورزيدن، محبت و عشقورزي بدون چشمداشت و هرگونه توقعي را مهرباني مينامند. مهرباني در خانواده را ميتوان محبت، همراهي و توجه اعضاي خانواده به يكديگر تعريف كرد. مهرباني با خود علامتي از حمايت اجتماعي را به همراه دارد و زماني كه افراد با هم مهربانانه برخورد ميكنند، نوعي احساس حمايت شدن و درك متقابل را تجربه ميكنند.
در واقع اين حمايت از بعد عاطفي ميتواند خود را به صورت ابراز توجه، محبت و همدردي، علاقه و دلسوزي نسبت به يكديگر نشان دهد. براي مثال فردي كه يكي از بستگانش را از دست داده است و ديگران او را تسلي ميدهند، مورد حمايت عاطفي قرار ميگيرد و چيزي كه توسط فرد مورد نظر دريافت ميشود، چيزي نيست جز ادراك مهرباني.
عملكرد احساس مهرباني در خانواده را ميتوان هم در بعد پيشگيرانه و هم بعد مداخلهگرانه در نظر گرفت. در بعد پيشگيرانه، عملكرد مهرباني را ميتوان اينگونه ترسيم كرد: افرادي كه در يك خانواده و به عنوان يك عضو از خانواده، مهرباني را پيشه خود ميكنند، از لحاظ نوع رفتارهاي بهداشتي با خانوادههايي فاقد اين مؤلفه متفاوتند. ظاهراً افرادي كه از ميزان مهرباني بيشتري نسبت به يكديگر برخوردارند، در معرض نظرات ديگران درباره وضعيت سلامتي خود قرار ميگيرند. مثلاً اگر يكي از اعضاي چنين خانوادههايي دچار اضافه وزن شود، اطرافيان به آنها گوشزد ميكنند. اگر تغييري در وضعيت سلامتي آنان رخ دهد، از خانواده خود بازخورد دريافت ميكنند، رفتارهاي حافظ سلامتي مانند ورزش كردن و مسواك زدن آنان توسط اعضاي خانواده مورد تشويق قرار ميگيرد.
در نتيجه اعضاي خانوادههاي داراي سطح مهرباني و محبت بالا در خانواده، سلامتي خود را بهتر از ديگران كنترل و نظارت ميكنند و اين امر سلامتي آنان را افزايش ميدهد. چراكه اعضاي خانواده با ديدي مهربانانه و مهرورزانه به يكديگر مينگرند و همين نوع ديد، منجر به توجه بيشتر، درك بيشتر و سلامتي بيشتر اعضاي خانواده ميشود. همين كه ناراحتي و ضعفي در يكديگر ملاحظه كنند، سريعاً و بدون هرگونه انتقاد، سرزنش و... به او هشدار ميدهند و وي را از آن موضوع مطلع ميكنند و اين باعث ميشود كه فرد زودتر به ضعف خود پي برده و براي آن اقدام كند.
افرادي كه نسبت به يكديگر دلسوزانه و بيتوقع مهر ميورزند، مراقب علائم خطر در يك يك اعضاي خانواده خود هستند و اگر رفتارهاي پرخطر نيز در يكديگر ببينند، سريعاً مداخله ميكنند. براي مثال اگر ببينند يك عضو خانواده به سمت مصرف سيگار رفته، سريعاً با ديده مهرورزانه و حمايتگرانه، با او صحبت ميكنند و در صورت نياز به يك مشاور معرفي ميكنند.
در چنين خانوادههايي با خصوصيت مهرباني، رفتارهاي حافظ سلامتي مثل حفظ رژيم غذايي مناسب، ورزش منظم، خواب مناسب و پيروي از دستورات پزشكي بيشتر ديده ميشوند و اين رفتارها، سلامتي بهتر آنان و بيماري كمتر آنان را توجيه ميكند.
همچنين اعضاي چنين خانوادههايي كمتر از سايرين دچار استرس ميشوند، در حالي كه افرادي كه فاقد حس مهرباني نسبت به يكديگر هستند، كوچكترين مسئله، ناملايمات و مشكلات زندگي را به عنوان استرس گزارش ميكنند و به عبارتي از كاه كوه ميسازند.
