20 شهريور ماه 1394، سانحه سقوط جرثقيل در محوطه مسجدالحرام در مكه مكرمه موجب جان باختن 111 تن از حجاج از جمله 11 ايراني شد.
هر چند كه اين اولين حادثهاي نبود كه در مكه مكرمه رخ ميداد و در سال 2006 نيز بيش از 360 نفر در اثر فشار جمعيت جان خود را از دست دادند و در سال 1990 تقريباً 2هزار حاجي در يكي از تونلهاي مكه در اثر خفگي جان دادند و حتي فاجعهآميزتر از حادثه سقوط جرثقيل در سال 94، شهادت جمعي از حجاج در مراسم رمي جمرات بود كه به دليل بيكفايتي سعوديها در مديريت جمعيت صورت گرفت.
مقامات رياض پس از اين مدعي شدند در فاجعه منا حدود 770 نفر جان باختند، در حالي كه برخي گزارشها از جانباختن 2 هزار و 426 زائر در اين حادثه خبر دادند و حتي برخي خبرهاي ديگر نيز حكايت از فوت مظلومانه حدود 7 هزار حاجي داشت كه بيش از 460 نفر از جانباختگان ايراني بودند.
در حادثه سقوط جرثقيل چه كسي مقصر بود؟فارغ از شبهات و سؤالات بيجواب، عامدانه بودن حوادث رخ داده در مكه، مهمترين سؤال بعد از سقوط جرثقيل اين بود كه چه كسي مسئول بوده است؟ اما زماني كه پرونده تحقيقات باز شد، اظهارات مقامات سعودي دلايل واهي و مضحكي را به دنبال داشت؛ چراكه علت حادثه سقوط جرثقيل را متكي بر آبوهوا و طوفان و حتي در برخي موارد رعد و برق ميدانستند.
جالب اين است همان زمان «منصور المزروعي» رئيس بخش آبوهواي دانشگاه «ملك عبدالعزيز» گفت: تصاويري كه از اصابت رعد و برق به جرثقيل منتشر شده، واقعي نيست و فتوشاپ است.
«عرفان العلاوي» يكي از مخالفان عمليات توسعه در مسجدالحرام و اطراف آن و البته مؤسس مؤسسه ميراث اسلامي كه مقر آن در مكه است نيز معتقد بود حادثه نتيجه اهمال است و مقامات سعودي به ميراث و سلامت و بهداشت عمومي توجه ندارند.
چندي بعد هم مشخص شد جرثقيل متعلق به شركت بن لادن [متعلق به خانواده اسامه بن لادن، سركرده سابق القاعده] به عنوان مسئول اجراي پروژه بوده است كه بر اساس استانداردهاي لازم نصب نشده و همين امر خطاي انساني را به عنوان عامل اين حادثه جديتر كرد.
همزمان با انتقادهاي تند از عربستان به دليل رعايت نكردن استانداردهاي ايمني به هنگام موسم حج، «سلمان بن عبدالعزيز» يك روز پس از حادثه در طبقه دوم مسجدالحرام مقابل دوربين تلويزيون كشورش حاضر و متعهد شد كه تحقيقات در اين خصوص انجام و نتيجه به مردم اعلام خواهد شد.
اعتراف متهمان پرونده سقوط جرثقيل!به دنبال اين مهم بود كه 14 نفر در ارتباط با اين پرونده به اتهام سهلانگاري، آسيبرساندن به اموال عمومي و ناديده گرفتن دستورالعملهاي ايمني در دادگاه حضور يافتند كه طبق گزارشهاي منابع آگاه اين افراد اعتراف كردند براي استفاده از اين جرثقيل مجوزي نداشتهاند. (مطبوعات دولتي عربستان خود نوشتند كه يك ميلياردر سعودي، دو پاكستاني، يك كانادايي، يك اردني، يك فلسطيني، يك مصري، يك اماراتي و يك فيليپيني در رابطه با اين پرونده به دادگاه رفتهاند، اما دولت عربستان نام اين متهمان را هرگز فاش نكرد)
اين در حالي است كه روزنامه سعودي «عكاظ» نيز گزارش داد كه اقدامات مربوط به ايمني و سلامت اتخاذ شده در خصوص اين جرثقيل هم قديمي بوده و تخلفاتي در اين زمينه ثبت شده است. همچنين مهندس مسئول استفاده از اين جرثقيل اعتراف كرد شماري از كارگراني كه در محل حادثه حضور داشته و از جرثقيل استفاده ميكردهاند، تسلط كافي به كتابچه راهنماي استفاده از آن نداشته يا اصلاً با آن آشنايي نداشتهاند.
اما در حالي كه دفتر پادشاهي عربستان پيشتر اعلام كرده بود، مبلغي را به عنوان غرامت به مجروحان و خانوادههاي شهداي اين حادثه پرداخت خواهد كرد، در تازهترين خبر دادگاه عربستان ۱۳ نفر از متهمان در پرونده حادثه سقوط جرثقيل در مكه را تبرئه و اين پرونده را مختومه اعلام كرد. پرونده تحقيق به همان سرعتي كه باز شد، با همان سرعت هم بسته شد، بدون اينكه به افكار عمومي اطلاعرساني و اعلام شود كه چه كسي مسئول اين حادثه بوده و آيا اصلاً اين حادثه ناشي از اهمالكاري بوده يا اشتباهي در محاسبات رخ داده است؟!
اكنون در حالي كه به تازگي دعوتنامه وزارت حج عربستان به ايران براي حضور در مراسم حج ارسال شده و قرار است اوايل اسفندماه مذاكرات مقامات ايراني با سعوديها تكليف اعزام زائران به حج را مشخص كند، بار ديگر مدعيان خادمالحرمين بدون هيچ توضيحي خود را از اتهامات فاحشي كه اساس آن بر بيكفايتي خلاصه ميشود، تبرئه كردند.
اينگونه است كه شرايط فراهم كردن امن و ايمني براي تأمين جان حجاج از سوي متوليان اصلي مراسم حج همچنان زير سؤال است!
