پرداخت خمس علاوه بر اينكه در قرآن كريم ذكر شده موضوعي است كه در احاديث فراواني نيز آمده است و معصومين(ع) درباره پرداخت خمس سفارشهاي زيادي داشتهاند. خمس در زمان غيبت امام معصوم از اهميت ويژهاي برخوردار است و بر اساس دستورات الهي هر فرد مسلمان بايد با مراجعه به فقها نسبت به محاسبه اموال خود و پرداخت خمس اقدام كند. در اين ميان قرآن كريم بهعنوان كتاب الهي و آسماني مسلمانان درباره ضرورت پرداخت خمس سفارش كرده است. خداوند در قرآن كريم و در آيه 41 سوره انفال، درباره اهميت خمس ميفرمايد:
وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِن شَيْءٍ فَأَنَّ للَّهِِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىوَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُم بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَالْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
«واى مؤمنان بدانيد كه هرچه به شما غنيمت و فايده رسد، خمس آنخاص خدا و رسول و خويشان او و يتيمان و فقيران و در راه سفرماندگان است. به آنها بدهيد اگر بهخدا و به آنچه بر بنده خود (حضرت محمد(ص) ) در روز فرقان روزي كه دو سپاه روبهرو شدند، خدا نازل فرمود، ايمان آوردهايد و بدانيد كه خدا بر هر چيز قادر و تواناست.» مروري بر احاديث و روايات در باره خمس نشان دهنده آن است همانگونه التزام به پرداخت خمس بركات فراوان فردي و اجتماعي دارد خودداري از پرداخت آن نيز نتايج بدي براي زندگيمان به بار ميآورد.
ترك خمس گناه استعلاوه بر آيه 41 سوره انفال در قرآن كريم، احاديث فراواني درخصوص پرداخت خمس داريم كه البته شايد معروفترين آن حديث امام جواد امام نهم شيعيان باشد كه ميفرمايند: «هركس خمس بدهد من تضمين ميكنم كه مالش كم نميشود.»
اين در حالي است كه امام كاظم(ع) نيز در خصوص اهميت خمس فرمودند:«لقد يسر اللّه على المؤمنين ارزاقهم بخمسه دراهم جعلوا لربّهم واحداً واكلوا اربعة حلالا ثم قال هذا من حديثنا صعب مستصعب لايعمل به ولا يصبر عليها الا ممتحن قلبه للايمان» خمس مالتان را بدهيد تا رزق شما حلال شود. سپس فرمودند: «اين كلام سختى است كه جز افراد با ايمان امتحان شده، تحمل آن را ندارند.»
نپرداختن خمس از سوي افرادي كه استحقاقش را دارند، در كنار شرك و قتل نفس، از بزرگترين گناهان كبيره شمرده شده است. امام صادق(ع) فرمودند: «اكبر الكبائر سبع: الشرك والقتل واكل اموال اليتامى و عقوق الوالدين و قذف المحصنات و الفرار من الزحف وانكار ما انزل اللّه». سپس فرمودند: «اما خوردن مال يتيمان همان حق ماست كه از ما ربوده و خوردند.»
اميرالمؤمنين(ع) فرمودند:«هلك الناس فى بطونهم و فروجهم لانهم لم يؤدوا الينا حقّنا» مردم بهخاطر اينكه حق ما را نمىدهند غذا و آميزش آنان ناپاك شده و سبب هلاكت آنان مىشود.
در بعضى احاديث مىخوانيم:«من استحل منها شيئاً فامسكه فانما ياكل النيران» كسى كه بخشى از خمس را حلال پندارد و آن را نپردازد، گويا آتش مىخورد.
ياران واقعى اهلبيت(ع) آنگونه ايمان داشتند كه نپرداختن خمس را مساوى با حرام خوردن و قبول نشدن نماز و روزه مىدانستند و در سؤال كتبى خود از آن بزرگواران مىپرسيدند كه خمس را چگونه بپردازيم تا جزو حرامخواران و كسانى كه نماز و روزهشان قبول نيست نباشيم.
محروميت تاركان خمس از محبت اهل بيت(ع)
ترككنندگان خمس از محبت و توجه اهل بيت(ع) و شرايط سهل آخرت محروم ميشوند.
در حديثي مىخوانيم: از سختترين شرايطى كه مردم در قيامت دارند وضعيت تاركان خمس است.
در حديثى مىخوانيم: «الدنيا و ما فيها للّه و رسوله و لنا فمن غلب على شيىء منها فليتّق اللّه و ليؤدّ حقّ اللّه و ليتبرّ اخوانه فان لم يفعل ذلك فاللّه و رسوله و نحن براء منه» هر كس بر مال دنيا دست يافت بايد تقوى پيشه كند و حق خدا را بپردازد و به برادران ايمانى خود احسان كند و اگر اينچنين نكرد خدا و رسول و ما اهل بيت از او بيزاريم.
امام رضا(ع) نيز فرمودند: «ان الخمس عوننا... فلا تزووه عنا ولا تحرموا انفسكم دعاءنا ما قدرتم عليه» خمس كمك به ماست آن را از ما دور نكنيد تا از دعاى ما محروم نشويد.
مال خمس نداده را نبايد خريددر روايات مىخوانيم:«لا يعذر عبد اشترى من الخمس شيئاً ان يقول رب اشتريته بمالى حتى يأذن له اهل الخمس» عذر كسى كه از خمس چيزى خريدارى كند پذيرفته نيست، مگر آنكه صاحبان خمس اجازه دهند.
امام باقر(ع) فرمودند: «براى هيچ كس حلال نيست مال خمس ندادهاى را خريدارى كند مگر آنكه حق ما را به ما برساند.
اگر وارثان كسى كه از دنيا رفته بدانند او خمس مال خود را نداده، بايد مثل ساير بدهىها خمس او را بدهند.
ستمگران بر اهل بيت(ع)حضرت امام خمينى(ره) در تحريرالوسيله مىفرمايد: هر كس درهمى از خمس را نپردازد جزء ستمگران بر اهل بيت و كسانى كه حق آن بزرگواران را غصب كردهاند مىشود.
در كتب فقهى و رسالههاى مراجع بزرگوار مسائلى است كه بر همه مقلدان دانستن آنها لازم است و ما چند جمله از كتاب شريف عروةالوثقى را بيان مىكنيم:
تا مقدار خمس را با فقيه جامع الشرايط مصالحه نكرده، تصرف در مال خمس نداده جايز نيست، حتى اگر در نيت خود قصد پرداخت مبلغ را داشته باشد.
استفاده از لباس و مكانى كه خمس آن داده نشده نماز را با مشكل مواجه مىكند، چنانكه در حج، طواف با لباس احرامى كه خمس آن داده نشده، باطل است.
خمس آرامش و بركت ميآورداين احاديث در كنار احاديث و روايات فراوان ديگر با موضوع خمس همه و همه نشان دهنده اهميت تعيين حساب سال، محاسبه اموال و پرداخت خمس است.
به طور حتم پرداخت خمس ميتواند باعث آرامش ذهني افراد شود و آرامشي را در زندگي آنها داشته باشد. خمس جزء واجبات مالي در اسلام است و هر فرد مسلمان بايد با تعيين حساب سال خمسي نسبت به محاسبه اموال در سر سال و پرداخت خمس اقدام كند.
نگاهي به زندگي افرادي كه نسبت به پرداخت خمس اقدام كردهاند نشان ميدهد زندگي آنها از بركت و رشد برخوردار بوده و همواره حساب مالي آنها در زندگي حسابي شفاف و همراه با بركت است. بنابر اين كاملاً مشخص است كه پرداخت خمس در مرحله اول به نفع پرداختكننده است، چراكه باعث آرامش ذهني و بركت در مال براي او ميشود.
سلام
