قتل از فجيعترين جرائمي است كه به دلايل و با انگيزههاي متفاوت به وقوع ميپيوندد. در بسياري از پروندههاي قتل افكار عمومي تا مدتها از حادثه خشونت رقم خورده، متأثر خواهد شد. وقوع حوادث قتل همچنين هزينههاي بسياري را به جامعه تحميل ميكند كه جبران آن امكانپذير نخواهد بود. قتل علاوه بر خسارتهاي مادي، خسارتهاي معنوي فراواني به وجود ميآورد. از اين رو قتل را بايد خسراني دانست كه در حقيقت غيرقابل جبران است. موضوع قتل، همزمان موضوعي فردي، اجتماعي هم محسوب ميشود. اين موضوع فرد، خانواده و جامعه را با تبعات روحي و رواني مواجه ميكند.
بررسي پروندههاي تشكيل شده در دادسراي امورجنايي نشان ميدهد كه بسياري از اين حوادث بدون برنامهريزي قبلي و به صورت اتفاقي رقم خورده است. عامل اصلي چنين حوادثي هم نداشتن كنترل و مهارت خشم است، از همين روست كه فرد مرتكب بعد از حادثه متوجه اشتباه مرگبار خود ميشود، اما ديگر راه بازگشتي وجود ندارد. پروندههاي تشكيل شده درباره نزاع بر سر چشم در چشم شدن، دعوا بر سر جاي پارك خودرو و حوادثي از اين دست از اين جمله است.
افراد در مواجهه با اين اتفاقها ميتوانند به سادگي و با كنترل و مديريت خشم، مانع از به وجود آمدن اين حوادث شوند، با صبر و بردباري انسان ميتواند سرنوشت خود را به بهترين وجه ممكن رقم بزند و خود را گرفتار مشكلات و مصائب ناخوشايند خشم و غضب نكند.
از همين رو بهتر است در رفت و آمدها و فعاليتهاي اجتماعي واكنش افراد را پيشبيني كنيم. زماني كه ميخواهيم كار جديدي را انجام دهيم، حدس بزنيم كه اين رفتار ما موجب چه واكنش و عكسالعملهايي از سوي اطرافيان خواهد شد. با اين كار بهتر ميتوانيم با انتقادها و ايرادهاي آنها مواجه شويم و كنار بياييم. خود را براي حفظ آرامش آماده كنيم. در حين بحث و گفتوگو، خود را براي هر نوع سؤال و انتقادي آماده كنيم. با اين كار ميتوانيم هنگام ايراد و انتقاد سايرين، آرامش خود را حفظ كنيم و به درستي پاسخ انتقادها آنان را بدهيم. احترام خود را حفظ كنيم. هيچگاه به ديگران بياحترامي نكنيم؛ حتي اگر حق با ما باشد. در پايان هر روز، تعداد مواردي را كه توانستيم خشم خود را مهار كنيم، مرور و سعي كنيم تعداد دفعات آن را كمتر كنيم. براي طغيانهاي عصبي خود عذرخواهي كنيم. اگر خشممان باعث شده كه به كسي بياحترامي كنيم، از او معذرت بخواهيم. لزومي ندارد كه براي عصبانيت خود توضيحي بياوريم بلكه فقط گفتن «من رفتار بدي داشتهام و عذر ميخواهم» كافي است تا همه سوء رفتارها را از بين ببرد.
*رئيس اداره آموزش همگاني معاونت اجتماعي نيروي انتظامي تهران بزرگ
