در ميان عوامل بسيار تخريب محيطزيست همچون قاچاق پرندگان كمياب شكاري و گونههاي نادر حيوانات كه به اكو سيستم محيطزيست لطمه ميزند، قاچاق خاك در سالهاي اخير به دليل نبود قوانين بازدارنده سبب شده است خاك با ارزش برخي مناطق جنوب كشور به بهانههاي مختلف به ساير كشور در قالب خامفروشي خاك قاچاق شود. با اين وجود پرونده قاچاق خاك در حال خاك خوردن در دستگاههاي متولي است. اخيراً هم اخبار ناگواري از پديده قاچاق خاك ارزشمند جنوب به كشورهاي عربي رسانهاي شده است.
محيطزيست كشور به اذعان صاحبنظران داراي كاستيهاي بسياري است كه همين امر سبب واردشدن خسارتهاي جبرانناپذيري به محيطزيست و اكوسيستمهاي حساس در كشور شده است. بر اين اساس چندي پيش عضو كميسيون كشاورزي مجلس از وجود موارد زيادي از قاچاق خاك در استانهاي جنوبي خبر داد و با بيان اينكه ميليونها سال زمان براي احياي مجدد منابع خاكي كه فرسايش شده يا آسيب ديدهاند لازم است، عنوان كرد: يكي از مهمترين آسيبها در اين حوزه، قاچاق خاك است، كه در اين زمينه گزارشهاي بسياري به خصوص از قاچاق خاك در استانهاي جنوبي ارائه شده و متأسفانه خاك حاصلخيز در پوشش صادرات سيمان و غيره قاچاق شده و در كشورهاي ديگر مورد بهرهبرداري قرار گرفته است.
احمدعلي كيخا درباره قاچاق و تخريب خاك افزود: در مجلس دهم موضوع لايحه حفاظت خاك هنوز در دستور كار قرار نگرفته اما در مجالس قبل طرحها و لوايحي ارائه و بررسي شد كه متأسفانه هيچگاه به سرانجام نرسيد. در حقيقت يكي از منابع كشور خاك است كه به طور كلي كمتر مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته اين نماينده مجلس بايد از منظر قانوني با قاچاقچيان خاك برخورد شود، چراكه بر اساس اصل ۵۰ قانون اساسي حفاظت محيطزيست، وظيفه عمومي تلقي ميشود و هر فعاليت اقتصادي و غير آن كه با آلودگي محيطزيست يا تخريب غيرقابل جبران آن ملازمه پيدا كند، ممنوع است. بنابراين قاچاق و تخريب خاك بايد مورد توجه قرار گيرد و ممنوع اعلام شود.
به اعتقاد كيخا، عملكرد سازمان حفاظت محيطزيست درباره صيانت و مقابله با قاچاق خاك، بايد صورت مطالبهگري باشد كه به حفاظت از منابع زيستي و طبيعي كشور كمك كند.
اين سخنان در حالي مطرح ميشود كه معاون رئيسجمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به اينكه مسئول و مرجع رسيدگي به قاچاق خاك در جزيره هرمز خارج از مناطق حفاظت شده سازمان حفاظت محيط زيست است، گفت:مستندات قاچاق خاك از جزيره هرمز به سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور و وزارت جهاد كشاورزي ارائه شده است.
رئيس سازمان حفاظت محيطزيست با بيان اينكه قاچاق خاك از مناطق ديگري به جز هرمز هم انجام ميگيرد، گفت: خاك بسيار ارزشمند و قاچاق آن يك تهديد محسوب ميشود، از اين رو لايحه حفاظت از خاك را كه در حال بررسي است، هر چه زودتر به مجلس ارائه خواهيم كرد.
اين سخنان در حالي بيان ميشود كه هنوز هيچ اقدام و تصميمسازي براي جلوگيري در زمينه حفظ خاك و جلوگيري از قاچاق خاك از سوي دستگاه قانونگذاري و دستگاههاي متولي امر صورت نگرفته است و متأسفانه طرحها و لوايح در پوشههاي مجلس و ساير دستگاهها در حال خاك خوردن است وكمتر توجهي به خاك با ارزش صورت نگرفته است.
