اواسط هفته گذشته بود كه خبر استفاده روسيه از پايگاه هوايي همدان كه طي آن بمبافكنهاي راهبردي دوربرد توپولف 22 و جنگندههاي سوخو34 از اين پايگاه مواضع تروريستها را مورد هدف قرار دادند در فضاي رسانهاي و مجازي دست به دست چرخيد و واكنشهاي متفاوتي را نيز با خود به همراه داشت. برخي از افراد و رسانههاي داخلي آن را نقض قانون اساسي برشمرده و عدهاي ديگر آن را در جهت منافع ملي عنوان كردند.
در بيرون مرزهاي كشور نيز مقامات و رسانههاي مختلف، واكنشي متفاوت نسبت به اين رويداد ابراز كردند كه مهمترين آن واكنشي است كه دولت ايالات متحده امريكا نسبت به اين مسئله ابراز داشت و همكاريهاي مشترك ايران - روسيه را اقدامي خلاف قطعنامه2231 عنوان كردند و حتي آن را نقض اين قطعنامه دانستند.
برخي از رسانههاي غربي نيز افزايش همكاريهاي مشترك ميان ايران- روسيه را تهديدكننده منافع امريكا دانسته و از دولت امريكا خواستهاند تا در مقابل چنين اتفاقي رويكرد سخت و قاطع را اتخاذ نمايد. به عنوان نمونه نشنال پست در گزارشي به قلم «الي لِيك» نوشت: «جان كري وزير امور خارجه امريكا، تمام سال گذشته را صرف مذاكره با روسيه كرد تا با همكاري واشنگتن- مسكو راهحلي براي پايان دادن به بحران داخلي سوريه بيابند. كري در جريان مذاكرات با سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه، فريب همتاي خود را خورد و سياستمداري احمق به نظر آمد. اين مذاكرات و همكاريهاي كري با لاوروف هيچ سودي با خود به همراه نداشت. تحقير شدن جان كري مقابل روسيه زماني آشكار شد كه مقامات روس روز سهشنبه اعلام كردند جنگندههاي خود را از پايگاه «نوژه» در همدان ايران به پرواز درآورده و مواضع تروريستها را در سوريه هدف بمباران قرار دادهاند.»
نشنال پست اين نوع همكاري را جديدترين تحقير امريكاييها ميداند و مينويسد: «اين جديدترين مورد از تحقير و سرافكندگي جانكري در عرصه بينالمللي به حساب ميآيد. به محض آنكه توافق هستهاي ايران ژوئيه گذشته به امضا رسيد، تهران- مسكو همكاريهاي وسيعي را در حفظ دولت بشار اسد، رئيسجمهور سوريه، آغاز كردند. هر دو كشور خواستار پابرجا ماندن دولت اسد هستند و در حالي كه جان كري براي برگزاري مذاكرات صلح ژنو مشغول رايزني است، روسيه پايگاههاي هوايي در سوريه مستقر ميكند و با بهرهگيري از همكاريهاي ايران بر شدت بمباران مواضع نيروهاي شورشي در سوريه افزوده است.»
يا اينديپندنت از قول رابرت فيسك تحليلگر مينويسد: «شيعيان در مسير پيروزي قرار گرفتهاند. دو مسئله اثبات اين مدعاست: نخست، تصوير امضاي توافق هستهاي با ايران در سال گذشته و دوم، تصوير اخير وزارت دفاع روسيه درباره استفاده بمبافكنهاي «توپولوف 22- ام3» از پايگاه هوايي ايران در همدان براي بمباران دشمنان ايران، دولت اسد و حزبالله لبنان.»
اما شايد يكي از مهمترين تحليلها را خبرگزاري امريكايي «يونايتد پرس اينترنشنال» نوشت كه در آن افزايش همكاري ميان ايران- روسيه را به معناي پايان ماه عسل تهران- واشنگتن دانسته و نوشته است: «روسيه پيش از برگزاري گفتوگوها درخصوص استفاده از پايگاه هوايي شهيد نوژه، از ايجاد يك پايگاه سياسي و انعقاد چندين قرارداد تجاري و اجتماعي با ايران اطمينان حاصل كرده بود. تفاهم نظامي- سياسي اخير ميان دو كشور حركتي طبيعي است كه نشاندهنده عزم تهران و مسكو براي تبديل شدن به بازيگران اصلي نه تنها در حل بحران داخلي سوريه، بلكه در تعيين معادلات منطقه خاورميانه است.» اين رسانه در ادامه ايالات متحده را بزرگترين بازنده چنين شرايطي ميداند و ميافزايد:«مطمئناً در شرايط جديد ايجاد شده، امريكا بزرگترين بازنده است. پرواز بمبافكنهاي روسيه از پايگاهي در ايران نشان ميدهد روابط ميان مسكو و واشنگتن براي كرملين از بالاترين اولويت برخوردار نيست. حتي در صورتي كه تصور كنيم روسيه براي روابطش با امريكا اهميت ويژهاي قائل است، تفاهم اخير اين كشور با ايران نشان ميدهد كرملين براي بهبود روابط با واشنگتن حاضر به قرباني كردن موفقيتها و موقعيتهاي راهبردي نيست. تفاهم اخير ميان ايران و روسيه به منزله پايان ماهعسل در روابط تهران- واشنگتن است. اين تفاهم بيانگر بياعتمادي عميق ايران به امريكا و ظرفيت اين كشور براي تأثيرگذاري بر متحد نزديكش، عربستان سعودي است. امريكا ممكن است «حق وتوي» خود را عليه توسعه روابط سياسي و نظامي ديگر كشورها با ايران از دست بدهد.»
توسعه روابط با روسيه پاياني بر اهداف حزبي
«پايان ماه عسل تهران- واشنگتن» دقيقاً همان موضوعي است كه علت اصلي نگراني طيف غربگراي داخلي از ارتقاي همكاريها ميان ايران و روسيه به ويژه در بحث استفاده از پايگاه هوايي همدان است، به بيان بهتر جوسازي و پروپاگانداي رسانهاي- مجازي جريان غربگراي داخلي بر سر استفاده روسيه از حريم هوايي كشورمان نه منافع ملي و دفاع از حريم هوايي و تماميت كشور و حتي قانون اساسي است بلكه منافع حزبي و جناحي است كه حاضرند براي حراست از آن منافع عامه جامعه را با خطر روبهرو سازند. خوشبينان مذاكره با امريكا، توسعه روابط ميان تهران- مسكو را به منزله كاهش روابط ميان تهران- واشنگتن دانستهاند آن هم در شرايطي كه شخصيتها و رسانههاي وابسته به اين جناح تلاش ميكنند تا تئوري«مذاكره با امريكا پايان بخش مشكلات كشور»را همچنان زنده نگه داشته و مذاكره بر سر ساير موارد چالش برانگيز ميان ايران و امريكا را حلال وضع موجود عنوان كنند. به همين دليل است كه با اغماض نسبت به موارد نقض صريح برجام برخورد كرده وهمچنان درصدد تطهير رفتار امريكاييها برميآيند. استفاده روسيه از پايگاه هوايي همدان نيز به همين دليل نقض قانون اساسي معرفي شده و طي آن از رويكرد مسئولان ارشد كشور در اينباره انتقاد كرده و توسعه روابط با مسكو را خلاف منافع ملي تعريف ميكردند. جهتگيري امروز جريان غربگراي داخلي درباره مسئله استفاده روسيه از پايگاه هوايي همدان دقيقاً همان رويكردي است كه طي ماهها و حتي ساليان گذشته در قبال پيشبرد سناريوي«نزديكي به امريكا مناسبتر از فدا شدن در راه منافع منطقهاي روسيه است» از سوي عناصر و رسانههاي پرشمار اين جريان دنبال شده و موازي با آن تلاش شده تا از مقامات روسيه، شخصيتهايي به مراتب شيطانتر از امريكاييها نزد افكار عمومي داخل بسازند.
خان طومان تلاشي براي روسيه هراسي
حادثه تلخ خان طومان نيز از جمله مصاديق ديگري است كه جريان غربگراي داخلي طي آن تلاش كرد روسيه را همپيماني نامطمئن براي جمهوري اسلامي ايران معرفي كند كه براي دستيابي به اهداف خود حاضر است خون دهها تن از جوانان اين سرزمين را در يك برنامه مشترك نظامي ذبح نمايد، بدون آنكه توجيه منطقي براي آن داشته باشد. «روسيه هراسي» جريان غربگرا در حالي است كه يكي از شعارهاي اصيل نظام جمهوري اسلامي ايران پس از پيروزي انقلاب اسلامي شعار «نه شرقي، نه غربي جمهوري اسلامي» بوده و بر اساس مباني گفتمان انقلاب اسلامي، نظام جمهوري اسلامي ايران در پيشبرد اهداف جهانشمولي منافع خود را فداي توسعه روابط با روسيه يا امريكا نخواهد كرد و بر اساس چارچوب و ضوابطي كه در مباني سياست خارجه مندرج است عمل خواهد كرد؛ همانگونه كه عمليات رواني- رسانهاي گسترده اين طيف در طول سه سال اخير در جهت توسعه روابط تهران- واشنگتن به بنبست رسيده و برخلاف تلاش اين طيف براي عاديسازي روابط و تغيير باورهاي عمومي نسبت به غرب، جامعه ايراني همچنان امريكا را دشمن نخست خود دانسته و از اصول اساسي و مسلم نظام جمهوري اسلامي ايران دست نميكشد.
