از 300 صنعت دستي ثبت شده در جهان 176 رشته متعلق به اصفهان است، اما در حال نابود شدن!

دست صنايع دستي زير گيوتين سوئ مديريت

صنایع دستی آیینه تمام نمای صنعت و نمایشگر ذوق و هنر مردم هر کشور در گذر تاریخ است . اصفهان از ديرباز مهد صنعت و هنر ايران بوده و امروزه نيز بزرگترين و معروفترين شهر هنرى ايران به شمار مى‏رود. بازار این شهر، یکی از قدیمی ترین و بزرگترین بازار در شرق میانه است. جایی که می شود زرگران، مسگران و صنعتگران را در محل کار تماشا کرد و در تمام روز از طریق مغازه ها که به فروش ظروف مسی و برنزی دست ساز، ظروف مینا و عتیقه، پارچه و بسیاری کالاهای دیگر هستند را در یک مجموعه تاریخی شاهد بود . اصفهان كه در دوران صفویه و سلجوقیه، اوج شكوفایی صنایع دستی را به خود دید، از همان زمان كانون صنایع دستی ایران نام گرفت؛ لقبی كه همچنان آن را یدك می‌كشد، بی‌آن‌كه دیگر رنگ واقعیت داشته باشد. امروزه از میان 270 نوع صنایع دستی اصفهان كه در گذشته تولید می‌شد، تنها تولید 20 نوع آن ادامه پیدا كرده است و میدان امام اصفهان هم كه روزی مهد هنر و معماری و مركز صنایع دستی كشور بود و جایی كه در آن هنرمندان بسیاری از سراسر نقاط كشور و حتی جهان گرد هم آمده و با دست‌هایشان صنایعی خلق می كردند ، امروز روزهای ركود و بی‌رونقی را پشت سر می‌گذارند.

امروز دست‌های هنرمندان صنایع دستی اصفهان هم خالی‌تر از همیشه است، به طوری كه به گفته خودشان، هنرمندان طراز اول صنایع دستی اصفهان دست از این كار شسته‌اند و انگیزه‌ای برای ادامه كار ندارند و حتی بعضی از روی ناچاری مسافرکشی می کنند.

اكنون بعضی از اين مغازه‌های میدان خمینی(ره) اصفهان در حال تغيير و تبديل به مكان‌هايي ديگر هستند كه ارزش هنرهاي چند صد ساله اين مرز و بوم را ندارند، چرا كه با آمدن برخي صنايع دستي از كشورهايي همچون هند، پاكستان و چين جايي براي فروش صنايع دستي ايراني،آن‌هم در خانه خود نگذاشته‌اند.

در حال حاضر کمتر ايراني پيدا مي‌شود که در خانه اش از صنايع‌دستي استفاده کند. امروزه ظروف پيرکس و کريستال جاي سفال را گرفته و روميزي‌هاي آنچناني جايگزين خاتم‌کاري اصفهان شده است. ديگر ردپايي از صنايع دستي در خانه‌ها ديده نمي‌شود. فرش دستباف از خانه‌ها رخت بر بسته و فرش ماشيني با اقتدار جاي آن را گرفته است و خلاصه آنکه ردپايي از ذوق و سليقه ايراني در چهارديواري يک خانواده ايراني ديده نمي‌شود.

صنایع دستی یکی از محورهای توسعه است

استاندار اصفهان حوزه صنایع دستی را محور اصلی توسعه بلندمدت این استان دانست و گفت : جامعه صنایع دستی و هنرهای دستی ایران نیمی از صنایع دستی دنیا و اصفهان یک سوم آن را در خود جای داده است.

رسول زرگرپور با اشاره به کسب عنوان های شاخص ایران و اصفهان در عرصه جهانی و انتخاب اصفهان بعنوان "شهر جهانی صنایع دستی" افزود: از مجموع 196 رشته شناخته شده صنایع دستی استان، 12 رشته در معرض فراموشی قرار دارد.

استاندار اصفهان درباره ضرورت توجه به صنایع دستی در حال فراموشی گفت: صنایع‌دستی نقش ویژه‌ای در تحقق اقتصاد مقاومتی دارد در برنامه توسعه بلندمدت استان، محور گردشگری، صنایع‌دستی و میراث فرهنگی از مهم‌ترین محورها است که می‌توان با سرمایه‌گذاری در بخش صنایع‌دستی شاهد توسعه و ارتقای این هنر ارزشمند باشیم.

رییس کمیسیون فرهنگی – اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر اصفهان در این باره در گفتگو با "جوان" گفت: اصفهان از جمله شهرهای معدود جهان است که در دوره های مختلف تاریخ داشته های ارزشمندی همچون صنایع دستی دارا بوده است.

اصغر آذربایجانی افزود: ظرفیت صنایع دستی اصفهان در این بخش به قدری است که از سوی یونسکو، اصفهان به عنوان پایتخت جهانی صنایع دستی انتخاب می شود و به واسطه همین ظرفیت ها که از مجموع بیش از 300 صنایع دستی ثبت شده در جهان نزدیک به 176 رشته صنایع دستی مربوط به اصفهان است ،باعث می شود اصفهان در ردیف شهرهای خلاق صنایع دستی قرار بگیرد.

وی صنایع دستی را یک سرمایه مادی و معنوی با ارزش برای اصفهان دانست که از گذشتگان به یادگار مانده و ما نیز باید میراث دار خوبی برای صنایع دستی شهرمان باشیم .

رییس کمیسیون فرهنگی – اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اینکه برای شهر اصفهان می توان به واسطه صنایع دستی در حوزه اقتصاد شهری برنامه ریزی کرد، ادامه داد: یکی از آسیب های جدی از دوره های گذشته این بوده که در اصفهان توسعه ی صنعت در اولویت قرار گرفته بود و به همین دلیل در حال حاضر اصفهان با مشکلات متعدد زیست محیطی مواجه شده است ، اگر در همان زمان برنامه ریزی ، نگاه و رویکرد صحیحی نسبت به اصفهان بود قطعاً توسعه صنایع دستی می توانست به عنوان مهمترین رکن توسعه اقتصادی و فرهنگی قرار گیرد

وی تاکید کرد: صنایع دستی اصفهان علاوه بر اینکه اقتصاد شهری را به جریان می اندازد پر از تمدن و هویت تاریخی است .

آذربایجانی با بیان اینکه صنایع دستی برخاسته از هویت و تمدن قوی ایرانی – اسلامی است که در گونه ها مختلف صنایع دستی محصولات خود را عرضه می کند و می تواند تجسم ببخشد ، اظهارکرد: رویکرد خوبی می توان برای آینده شهر متصور بود اگر نگاه درستی به صنایع دستی داشته باشیم زیرا صنایع دستی یکی از ظرفیت های توسعه اصفهان در ابعاد اقتصادی، فرهنگی، هویتی و تمدنی است و حتی می توانیم در حوزه شعار سال در این راستا توسعه درون زا داشته باشیم .

رییس کمیسیون فرهنگی – اجتماعی و ورزشی شورای اسلامی شهر اصفهان اضافه کرد: مشکل عمده ی صاحبان حرفه های مختلف صنایع دستی ، موضوع نگاه حمایتی حاکمیتی و ایجاد بسترهای لازم برای بازاریابی و ارایه آن در عرصه رقابت اقتصادی است که اگر این بسترها به خوبی فراهم شود توسعه صنایع دستی در بخش های آموزش و توسعه ی ابعاد مختلف صنایع دستی می تواند به خوبی اتفاق بیفتد.

آذربایجانی تاکید کرد: باید در رابطه با اینکه ما مواجه هستیم با موضوع "اقتصاد مقاومتی و اقدام و عمل" ، عزم جدی همه ی کسانی که درست اندرکار این حوزه ها هستند را در ابعاد مختلف برای ارتقای فرهنگ و توسعه اقتصادی شهر و کشور بهره لازم را ببریم.

خطر نابودی صنایع دستی در حاشیه

بر اساس آمار بیش از 299 رشته صنایع دستی در ایران به ثبت رسیده که از این تعداد 196 رشته متعلق به اصفهان است و بیش از 40 هزار هنرمند در سراسر استان مشغول به خلق این آثار هنرمندانه هستند اما مشکلات اقتصادی و نبود بازار فروش سبب ایجاد تهدیداتی جدی برای این صنایع به شمار می‌رود، مشکلی که هنرمندان را به دست کشیدن از خلق این آثار وادار می‌کند.

در حال حاضر بیش از 10 رشته صنایع دستی در این استان رو به فراموشی است که باید در راستای احیا و رونق اقتصادی و بازار فروش این محصولات، راهکارهای عملیاتی تدوین و البته اجرایی شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان در گفتگو با"جوان" گفت: در قرن 19 به دلیل رشد صنایع ماشینی در دنیای غرب و ورود آن به بازارهای ایران، سبب شد که صنایع‌دستی ایران با تمام ارزش‌های خود نتوانند از نظر اقتصادی با کالاهای وارداتی رقابت کنند و به همین دلیل بسیاری از این هنرها در حاشیه قرار گرفتند و از بین رفتند.

فریدون الهیاری افزود: یکی از کارهای مهمی که در راستای احیای هنرهای فراموش شده در دست اجرا است، تدوین فرهنگ‌نامه و دانش‌نامه صنایع‌دستی است و هنرها و صناعات دستی مختلف را در ادوار مختلف تاریخ را ثبت می‌کند.

وی با بیان اینکه حفظ و حراست از صنایع‌دستی و هنرهای سنتی رسالت بزرگی است، ادامه داد: تحقق اقتصاد مقاومتی در حوزه صنایع‌دستی می‌تواند با ارزش‌افزوده‌ای که ایجاد می‌کند در توسعه اقتصادی کشور تأثیرگذار باشد زیرا صنایع‌دستی بخشی از فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی است که باید برای حفظ آن‌ها گام‌های بلندی را برداریم.

امروز واردات محصولات صنایع دستی مشابه چینی که محصولات ماشینی هستند ، جایگزین صنعت هنرمندان ما شده اند و با توجه به نرخ های متفاوت باعث شده تا گرایش ها به سمت و سوی خرید محصولات مشابه رود.