تخفيف مجازات گاهي به صورت پايين آمدن از حداقل مجازات قانوني است و گاهي به صورت تبديل مجازات، مثلاً قاضي ميتواند با مشخص كردن شرايط تخفيف، مجازات حبس را تبديل به جزاي نقدي يا مجازات بازدارنده مناسب به حال متهم كند.
كوشش متهم براي كم كردن آثار جرم و جبران ضرر ناشي از آن، حكايت از پشيماني او دارد و از طرفي آسيبهاي وارد شده به طرف مقابل را به حداقل ميرساند و در تسكين دردهاي او مؤثر است. به همين خاطر دادگاه ميتواند براي چنين فردي تخفيف مجازات را در نظر بگيرد.
در صورتي كه دادگاه بخواهد مجازات متهمي را تخفيف دهد، مكلف است دلايل تخفيف را صريحاً در حكم قيد كند و در غير اين صورت حكم صادر بياعتبار بوده و نقض ميشود. همچنين اين كار تخلف انتظامي محسوب و باعث محكوميت انتظامي قاضي صادر كننده حكم ميشود.