در ده هاي گذشته ايران، از جمله
کشورهاي ثابت صادر کننده محصول کتيرا بوده اما در دهه هاي اخير با نابودي مراتع
گون، محصول توليدي از پس تامين نياز داخلي هم بر نمي آيد. در حالي که احياي اين محصول
ارزشمند مي تواند سبب رونق صنایع مختلفی از جمله نساجی، دارویی، غذایی و چسب سازی شود.
ضمن اينکه اين گياه در بسياري از کشورهاي دنيا توانسته درتجارت جهاني گياهان دارويي
سهم قابل توجهي را به خود اختصاص بدهد و ايران با داشتن تنوع اقليمي و تنوع گياهي مطلوب
در اين حوزه مهجور مانده است. در حالي تا چند دهه گذشته هم پاي زعفران و زيره در بازار
چين خود نمايي مي کرد و کيفيت صمغ کتيراي ايراني در بين چشم بادامي ها اين محصول را
به خانه ها و صنايع انها وارد کرده بود. لازم
به ذکر است که در حال حاضر عليرغم تمام مشکلات، با توجه به تنوع محصول و قیمت کتیرای
ایران، قیمت هر کیلو از انواع این محصول در بازار جهانی از ˈکتیرای مفتولی درجه یکˈ
17 دلار تا ˈکتیرای بی مواد نمره 26 به میزان
چهار دلار در نوسان است. اين محصول در سالهاي اخير توانسته در صنايع ارايشي از جمله
ساخت لوسيون ها و کرم هاي دست جا باز کند و از نظر سود دهي و ارزش افزوده با صنايعي
چون کاغذسازي، کفاشي و تولدي دندان مصنوعي رقابت کند. متاسفانه شواهد موجود نشان مي
دهد با وجود افزايش روز بروز بازار مصرف اين محصول و صرفه اقتصادي توليد آن در کشورهاي
مختلف، در ايران که از سبقه طولاني تر در توليد مصغ کتيرا برخوردار است نه تنها برنامه
اي براي افزايش پرورش گياه گون و توليد صمغ کيترا وجود ندارد بلکه حفاظت از همين منابع
موجود هم به فراموشي سپرده شده است.
خشکسالي، بي توجهي به نحوه برداشت صحيح کتيرا از مراتع گون، بي توجهي به
فرآوري و صنايع تبديلي اين محصول در کنارعدم استفاده بهينه از پتانسيل ها و ظرفيت هاي
موجود سبب شده استانهايي که در چند سال اخير در پرورش گون و توليد کتيرا حرفي براي
گفتن داشته باشند به کشت جايگزين روي بياورند. شهرستان شهرضا در استان اصفهان از جمله
مناطقي است که امسال به دليل عدم بهره برداري صحيح از گون ها و بروز خشکسالي نتوانست
مجوز برداشت کتيرا را به دست بياورد. اين در حالي است که گزارشات اداره منابع طبیعی
و آبخیزداری شهرضا هم از اثرات به شدت مخرب خشکسالي و کمبود بارش در سال زراعي گذشته
و پيش بيني کاهش مدوام برداشت کتيرا در اين شهر خبر مي دهد.
از طرفي وضعيت گون هاي مولد کتيراي خرمني که در استانهاي شمالي کشور به
خصوص در استان گيلان و حوزه رودبار در مرز بين اين استان با استان زنجان در سطح گسترده
اي رويش داشته اند هم نامناسب گزارش شده است. اين شرايط نامساعد در نخستين رويشگاه
گون زرد در استان کرمانشاه هم مشاهده مي شود.
در کنار اين اخبار، خبر سوختن بيش از 2هکتار از گون زارهای منطقه تنگ صیاد
چهارمحال و بختیاری در آتش اهمال و بي نظارتي طي هفته گذشته، بي توجهي به حفظ و نگه
داري اين منابع ارزشمند را بيش از پيش آشکار مي سازد.
عوامل نابودگر پيش پاي اولين صادرکننده
در استان اصفهان حدود یک میلیون هکتاررویشگاه گون وجود دارد که هر سال
ميزان قابل توجهي از کتيراي برداشت شده از گون هاي اين استان به کشورهايي چون آلمان،
انگلستان و امارات متحده عربی صادر مي شود. با اين حال اين استان هم از گزند عوامل نابود کننده گون هم بي نصيب نمانده
و برخی آمارها از کاهش تولید و صادرات این فراورده گیاهی در سال هاي گذشته خبر می دهند.
بر اساس این آمارها میزان تولید کتیرا در استان اصفهان در سال 92 بیش از 150تن و صادرات
آن 140 تن بوده که این رقم در سال 93 ، بترتیب به 120 و 100 تن کاهش یافته است. براوردهاي
اخير کارشناسان اين استان هم نشان داده اين ارقام در سال 95 و همزمان با برداشت کتيرا
در سه ماهه دو سال به حد چشمگيري کاهش خواهد
داشت.
سال گذشته با وجود تمام مشکلات و بي توجهي به مراتع گون ، 100 تن کتیرا به ارزش شش میلیون دلار از استان اصفهان
به کشورهای اروپایی و آسیایی صادر شد. اما با نزديک شدن فصل برداشت بيم ان مي رود که
ميزان صادارت اين محصول از اصفهان حتي به ميزان يک دوم مقدار صدار شده سال گشذته هم
نرسد.
اگرچه مسئولان امرعلت کاهش برداشت کتيرا از مراتع گون استان را خشکسالي
های پی در پی و نوسانات قیمت بازار می دانند اما عوامل ديگري چون عدم نظارت مسئولان
بر برداشت غير مجاز و قطع گياه گون هم در کاهش ميزان برداشت کتيرا و در پي ان تنزل
ميزان سود حاصل از صادرات اين ماده بي تاثير نيست. با وجود اينکه بررسي ها نشان داده تولید این محصول یکی از راهکارهای بهره وری مناسب
از منابع طبیعی است و ترویج آن به حفظ پوشش گیاهی و درآمدزایی ساکنان مناطق کوهستانی
کمک خواهد کرد .
اما خود ساکنان مناطق کوهستاني و کوهپايه ها با کندن اين گياه با ارزش
و مصرف ان به عنوان سوخت گرمايشي ريشه به تيشه اين محصول زده اند.
سلامممننم از سایت خوب شما سندباد 
