نمايشگاه كتاب تهران عمدتاً بازديدكننده داشت تا خريدار

جذب جمعيت ميليوني با افت فروش ميلياردي!

نمايشگاه كتاب گرچه استقبال جالبي را امسال از جهت وفور بازديدكننده به خود ديد كه اين نيز غنيمتي‌ است، ولي ميزان فروش آن نتوانست مثل سال‌هاي قبل ركورد بزند.

تنها انتظاري كه شايد قبل از دوره بيست‌ونهم نمايشگاه كتاب و تا همين چند روز پيش نمي‌رفت، استقبال بالاي مردم به‌خاطر دوري راه شهرآفتاب و غيره بود، اما خوشبختانه خلافش ثابت شد. حاصل فروش را نيز رشد 15درصدي نسبت به سال قبل اعلام كرده‌اند كه براي اين دوره خوب، اما در قياس با جمعيت بازديدكننده و حتي فروش چندسال پيش، مساعد نيست.  از اين بابت كه رقم خريد مردمي گويا حوالي «78 تا 110 ميليارد تومان» بوده است. درحالي كه ساليان قبل حتي فروشي بيش از 175 ميليارد را نيز ديده‌ايم مثل سال 90. پس شايد نشود خيلي به اين آمار دلخوش كرد، خصوصاً اينكه هرسال شاهد رشد قيمت كتاب در بازار نشر هستيم.  پس گويا چندان آماري دلچسب از فروش نمايشگاه به‌دست نيامده مؤكد اينكه وزير ارشاد نيز به تازگي خبر از كاهش تيراژ كتاب در اين دو سال اخير داده است. با اين حال هدف، نقد مدير يا مسئولي نيست، بلكه صرفاً تعجب از شواهد امر است كه مي‌گويد بازديد حتي روزانه نيم‌ميليون نفر از نمايشگاه را نبايد مساوي با فروش دانست.  با اين افت در خريد كتاب، شايد بايد زنگ خطر بلندتر به صدا درآيد كه در اين پنج سال گذشته چرا به نيمه رسيده‌ايم. گرچه اين نيز ربط مستقيمي به ميزان و سرانه مطالعه ندارد، چون راه دسترسي به كتاب فراوان است! با اين حال شايد اين ركود جدا از سيستم بد توزيع نشر، متوجه بي‌تجربگي شهرآفتاب هم باشد كه شيك و تميز است، اما گويا براي خانواده‌ها همچنان ناشناخته مانده است. البته از جهت كاركرد؛ اينكه مردم صرفاً اين رويداد را به چشم نمايشگاه و حواشي خوش‌سيمايش ديدند تا عمدتاً فروشگاه.  منظور از حواشي، نكات بدي نيست، بلكه اتفاقاً منظور سفرهاي دسته‌جمعي كتابگردي هست كه خانواده‌ها براي ساعتي كه شده، دورهم خوش بودند. كتاب نيز خريدند اما نه مثل قبل‌ترها. تناقض بين ميزان بازديدكننده كه شايد تا حدود 25 درصد پيشرفت داشته، برعكس درآمدزايي ا‌ست. در واقع به رقم‌هايي رسيديم كه ميلياردي بودند، اما نه همسان با رشد بازديدكنندگان! پس خيلي نبايد بازار نشر را با اعداد و رقم و اسم ميلياردي گول زد. از طرفي نبايد مشكلات را نيز گردن جابه‌جايي‌ها دانست، چون بعيد است كسي از شهر آفتاب و انتقال رويداد فرهنگي آن هم به اين عظمت به جنوبي‌ترين جاي تهران مخالفت كند.  كمي در سطح بالا بايد قضيه را واكاوي كرد؛ كمي مديريت را قلقلك داد كه چرا بازار نشر حتي با امكاناتي مثل شهرآفتاب، گيشه‌اش ركود و عقبگرد دارد.