حادثه تلخي که بهار 77 در يکي از روستاهاي استان چهامحال و بختياري رخ
داد و تمام مردم اين استان را داغدار کرد. اين واقعه حزن انگيز به سادگي نشان داد انسان
خاکی در برابر طبیعت همچنان ضعیف بوده و بيش از آن چيزي که تصور ميکند بايد براي
وقايع طبيعي آمادگي داشته باشد. مردم روستاي لبد كوهرنگ در همان سال 77 به تاريخ
پيوستند و تنها نامي از آنها باقي ماند که متوليان راس امور نه تنها در استان
چهارمحال و بختياري، بلکه در سراسر اين گيتي به فکر جلوگيري از تکرار چنين حوادث
تلخي باشند.
از آن رخداد بيش از 18 سال ميگذرد و اکنون نه تنها ديگر روستاهاي
استان چهارمحال و بختياري بلکه مناطقي ديگر از کشور نيز هر روزه درگير درصدي بسيار
خفيفتر از رانش زمين يا زمينلغزش هستند.
رانش زمین ممکن است به علت زلزله، فعالیت آتشفشانی، تغییرات آبهای زیرزمینی،
به هم خوردن یا تغییر شیب زمین رخ دهد که فعاليتهاي مخرب انسانها هم بر اين مشکل
ميافزايد. فعاليتهاي غيراصولي انساني مانند تخریب پوشش گیاهی به منظور تبدیل ساحه
سبز دامنهها به زمین زراعتی، شهرک سازی و همچنان سرک سازی غیر اصولی و ایجاد تاسیسات
ارتباطی نقش مهمی در ایجاد و افزايش لغزشها دارد.
رحيمآباد بايد به سرعت انتقال يابد
چندين سال قبل از واقعه 77 متوليان متوجه اين شده بودند که ساکنان روستای
لبد کوهرنگ در معرض خطر قرار دارند. به همين منظور نيز شهرکي را در سال 71 براي
اسکان و جابهجايي اهالي روستا درنظر گرفتند که با مخالفت مردم مواجه شد و پس از 6
سال آن واقعه تلخ رخ داد. متاسفانه خطر بلاياي طبيعي هنوز در کمين روستاهاي استان
چهارمحال و بختياري قرار دارد، به طوري که 35
روستای چهارمحال و بختیاری اکنون در معرض خطر حوادث طبیعی مانند رانش زمین،
سیل و زلزله قرار دارد. اين استان تاکنون بیشترین میزان تلفات را به دلیل رانش زمین
داشته و 57 نفر در استان به دلیل رانش جان خود را از دست دادهاند. از مجموع روستاهای
در معرض خطر حوادث طبیعی در چهارمحال و بختیاری، 25 روستا 20 خانوار و بقیه بالای
20 خانوار جمعیت دارد.
روستاي رحیم آباد استان چهارمحال و بختياري نيز از جمله روستاهايي است
که همچون مردم روستاي لبد کوهرنگ در معرض خطر رانش زمين قرار داشته و متوليان براي
جابهجايي اين روستا بايد هرچه سريعتر اقدام کنند. البته شرايط اوليه جابهجايي
اين روستا به منطقه حفاظت شده هلن انجام شده است. به گفته مدیرکل دفتر مدیریت بحران
استانداری چهارمحال و بختیاری با دارا بودن بیش از 40 خانوار ساکن، جزو روستاهای در
معرض خطر رانش زمین در چهارمحال و بختیاری قرار دارد، از اين رو جابجایی این روستا
در دستور کار مسوولان دفتر مدیریت بحران استانداری چهارمحال و بختیاری و بنیاد مسکن
انقلاب اسلامی این استان قرار گرفته است. اکنون نيز آغاز عملیات اجرایی جابجایی روستای
رحیم آباد، در انتظار کسب مجوز شورایعالی حفاظت محیط زیست است.
ستار فرهادي با اشاره به اينکه به محض صدور مجوز قانونی لازم از سوی شورایعالی
حفاظت محیط زیست، عملیات اجرایی جابجایی روستای رحیم آباد آغاز میشود، ميافزايد:
بر اثر بارندگیهای اخیر خسارات فراوانی به روستای رحیم آباد وارد شد و در حال حاضر
تمامی منازل مسکونی روستای رحیم آباد تخریبی و غیرقابل سکونت است. علاوه بر کسب
مجوز انتقال روستاييان به منطقه در نظر گرفته شده، برای جابجایی اين روستا دست کم
50 میلیارد ریال اعتبار نیاز است.
فرماندار شهرستان کوهرنگ نيز با اشاره به اينکه روستاي دره شیخ عالی
يکي ديگر از روستاهايي است که در معرض خطر رانش زمين قرار دارد، ميگويد: در اين
روستا اکنون 20 خانوار زندگی میکنند و خوشبختانه تاکنون رانش زمین در این روستا خسارت
جاني در برنداشته است، البته اين موضوع دليل نميشود که براي جابهجايي فوري اين
روستا هنوز زمان داريم.
مرتضی زمانپور با اشاره به اينکه در حال حاضر پنج خانوار این روستا در
معرض خطر قرار دارند، ميافزايد:اقدامات اولیه برای اسکان اضطراری اهالی این روستا
انجام شده و اکنون دو مکان برای جابجایی خانوارهای این روستا پیش بینی شده است.
روستای کشکک نيازمند اقدامات فوري مسئولان
مشکل رانش زمين و به مرز هشدار رسيدن اين معضل تنها مختص به استان
چهارمحال و بختياري نيست، در هرکجاي اين کره خاکي که عوامل انساني چهره طبيعي زمين
را برهم بزند، بايد در انتظار وقوع چنين رخدادهايي نيز باشيم. در نقطهاي ديگر از
کشور، در روستای کشکک استان گلستان نيز رانشهاي پياپي زمين منجر به نگراني اهالي
اين منطقه شده است. به طوري که دانشآموزان از نشستن در کلاسهاي درس وحشت دارند.
با توجه به تصاويري که از مدرسه روستاي کشکک در شبکههاي اجتماعي منتشر شده ، به
وضوح ميتوان ترکهاي نه چندان کوچکي که در سراشيبياي که در کنار مدرسه ايجاد شده
را ديد. طی بارندگیهای اخیر در روستای کشکک، جاده و زمینهای زیر مدرسه دچار رانش
شده و کاملا از بین رفته است. مدرسه شهید دیالمه روستای کشکک از توابع بخش مرکزی شهرستان
رامیان دارای 150 دانش آموز است که در خطر تخريب قرار دارد و نيازمند اقدامات
ضربتي متوليان است، البته تاکنون هيچ کدام از متوليان استان گلستان واکنشي نسبت به
اين مشکل از خود نشان ندادهاند.
مطالعات محققان در مناطق مختلف جهان نشاندهنده اين موضوع است که هر
کجا که قطع درختان و بوتهها انجام شده و پوشش گياهي از بينرفته باشد، تعداد لغزشها
نيز به همان ميزان افزايش يابد. همچنين بر اساس يافتههاي دانشمندان، نابودی و فساد
تدریجی سیستمهای تداخلی ریشه درختان و بوتهها پس از قطع، عامل وقوع رانش بوده
است. نقش پوشش گیاهی در جلوگیری از حرکت زمین کاملا آشکار است. یکی از عوامل مهم و
موثر در حرکت های تودهای زمين یا رانش آن، وجود رطوبت اضافي در خاکهایي است که پوشش
گياهي از آنها حذف شده است.
کاشت نهال نباتات جزوه بهترين گزينهها براي جلوگيري از رانش و لغزش
زمين است، چرا که با انجام عمل تبخیر و تعرق، منجر به استحکام بيشتر خاک ميشود. اين
گروه از درختان با مصرف بالای آب و تعرق زیاد در عمل زهکشی خاک را انجام می دهند و
از سنگين شدن بيش از حد خاک جلوگيري ميکند، ریشه درختان از طریق جذب بخشی از آب زیر
زمینی و خشک کردن خاک نقش عمده ای در پایداری دامنهها دارند.
از اين رو براي جلوگيري از رانش زمين متوليان به منظور افزايش پايداري
خاک مناطق مختلف کشور و جلوگيري از تکرار واقعه سال 77 ،علاوه بر همکاري گرفتن از کارشناسان
مجرب، بايد در جهت افزايش پوشش گياهي اقدام کنند. رشد پوشش گیاهی در دامنهها سبب افزایش
پایداری خاک ميشود. همچنين کاشت نهالهاي نباتات به اين دليل که ریشه آنها با فرو
رفتن در خاکهای حساس مانند ستون عمل ميکند، ميتواند با ایجاد شبکه متراکم ریشهای
از بهم پاشیدن خاکهاي ناپایدار جلوگیری کنند تا دامنه و شيبهايي که در کنار
آنها مناطق مسکوني ايجاد شده است همچون رخداد 18 سال پيش بر سر مردم آوار نشود.
با سلام؛
