قطب گل محمدي كشور نرا دريابيم

گلاب کاشان، نيازمند صنعتي شدن

قرار گرفتن شهرستان كاشان دردو اقليم آب و هوايي گرم وخشك و سرد و كوهستاني موجب شده تا اين منطقه به يكي ازقطب هاي مهم توليد انواع گياهان دارويي ودركنار آن به يكي از مهمترين توليد كنندگان عرقيات گياهي تبديل شود.درحالي كه اين موضوع مي تواندكاشان را به يكي از مناطق ثروتمند تبديل كند اما مشكلاتي از قبيل خشکسالی‌های پیاپی، کاهش بارندگی، تبخیر زیاد، افزایش دما به همراه دمای گرم موسمی، آزادسازی قیمت نهاده‌ها از جمله سوخت و بی‌توجهی به کشت مکانیزه موجب شده تا اين صنعت مهم نتواند سود واقعي را براي مردم منطقه به ارمغان بياورد.

در سالهاي اخير عدم وجود زیرساخت‌ها از جمله افزایش هزینه‌ها ، بی‌توجهی به کاربردی کردن دستاوردهای تحقیقاتی ، عدم تثبیت قیمت محصولات کشاورزی، افزایش بهره‌های بانکی، نبود دانش کافی و فقر نیروی جوان باعث شده تا صنعت گياهان دارويي و عرق گيري نتواند به جايگاه واقعي خود برسد.

هرساله از سوي باغداران كاشاني ۲ هزار و ۱۰۰ هکتاراز زمين هاي قابل كشت، زیرکشت گل محمدی مي رود و به‌طور میانگین از هر هکتار از این باغات چهار هزار کیلوگرم گل و سالانه بیش از شش هزار و ۲۰۰ تن گل محمدی برداشت می‌شود، كه اين موضوع علاوه بر ايجاد اشتغال براي ۱۳ هزار و ۵۰۰ خانوار، موجب كسب درآمدي بالغ بر ۵۶۰ میلیارد ریال مي شود .

بر اساس آمارها ۲۰ کارخانه صنعتی و نیمه صنعتی هم در کاشان، در زمینه فرآوری گل محمدی فعالیت می‌کنند. بیش از ۹۵۰ واحد گلاب‌گیری سنتی نیز در زمینه تولید گلاب در مناطق قمصر، جوشقان و کامو، برزک و نیاسر کاشان فعالیت دارند كه اين موضوع موجب شده تا از لحاظ اقتصادي، اين فرآيند براي مردم منطقه ازاهميت ويژه اي برخوردار باشد.

مشكل برند نبودن گلاب كاشان

درحالي كه در چند دهه اخير روش هاي سنتي توليد به لحاظ اقتصادي نبودن جاي خود رابه روش هاي سنتي داده است اما هنوز افرادي وجود دارند كه به سراغ گلاب هاي توليدي به روش سنتي مي روند واين موضوع موجب شده تا برخي افراد سودجو از اين موضوع سوءاستفاده كرده واعتبار گلاب توليدي كاشان را به زير سوال ببرند.

متاسفانه با وجود اينكه برخی واحدهای گلاب‌گیری سنتی از طرف اداره بازرگانی و دیگر دستگاه‌ها هرچند يكبار تحت نظارت وكنترل دقيق قرار مي گيرند اما به‌سبب گستردگی برخي از اين واحدها با بكارگيري روش هاي متقلبانه به توليد گلاب تقلبي اقدام كرده وموجب بي اعتبار شدن اين صنعت مي شوند.

برخي از كارشناسان معتقدند، خشکسالی‌های پیاپی، کاهش بارندگی، تبخیر زیاد، افزایش دما به همراه دمای گرم موسمی دست‌به‌دست هم داده تا تحمل آزادسازی قیمت سوخت و نبود وسایل مورد نیاز برای کشت مکانیزه سخت‌تر باشد و هزینه تولید گل محمدی هر روز بالاتر برود.

ازطرفي نبود زیرساخت‌ها و افزایش هزینه‌های اجرا، بی‌توجهی به کاربردی کردن دستاوردهای تحقیقاتی در بخش کشاورزی، عدم تثبیت قیمت محصولات کشاورزی، افزایش بهره‌های بانکی، نبود دانش کافی و فقر نیروی جوان در بخش کشاورزی از دیگر عوامل افزایش هزینه تولید گل محمدی در کاشان بوده كه تمامي اين مشكلات باعث شده تا برخي از افراد سودجو با ورود به اين صنعت وبكار گيري روش هاي متقلبانه با بالاترين ميزان سود رسيده ودر دراز مدت اعتبار اين صنعت بزرگ را با مشكل مواجه كنند.

درحالي كه گلاب كاشان درجهان شناخته شده اما نبود برند در اين صنعت باعث بروز مشكلات بسياري در موقع صادرات شده است.

علي حسيني از كارشناسان اين صنعت با تاييد اين موضوع مي گويد: با وجود وسعت اين صنعت وفعاليت كارگاه هاي بزرگ توليد گلاب، تنها يك برند موفق شده تا محصولات خودرا در جهان به فروش برساند.

وي با اشاره به ارزش برند براي يك محصول مي افزايد: تعیین نام و نشان تجاری برای محصول به آن هویت می‌بخشد و تولیدکننده را وادار به حفظ این هویت می‌کند اما به دلیل نبود دانش کافی، ارزش‌گذاری، بازاریابی و فرآوری گلاب کاشان نه‌تنها از نام و نشان تجاری بی‌بهره است بلکه به‌دلیل نبود پایگاه علمی توانمند و آگاه برای پشتیبانی علمی مناسب از مراحل تولید و فرآوری با مشکلات فراوانی هم دست و پنجه نرم می‌کند. متاسفانه کاشان با داشتن توان بالقوه در صنعت گلاب‌گیری به‌دلیل عدم به‌کارگیری دانش و فن‌آوری، پیشرفتی در این زمینه نداشته و این محصول مهم و استرات‍ژیک از بازارهای جهانی هم بهره کافی را نبرده است.

نبود قيمت تضميني وعدم بكار گيري روش هاي نوين !

يكي از مشكلاتي كه باغداران گل محمدي در كاشان از آن رنج مي برند مشخص نبودن قيمت تضميني براي خريد اين محصول است.

حسين مقامي از باغداران قديمي گل محمدي در نياسر در اين خصوص مي گويد: به‌طور طبیعی، گل محمدی بر روی شاخه ۱۷ روز عمر می‌کند و کل زمان برداشت این محصول کمتر از ۵۰ روز است.

وي مي افزايد : اگر در اين دوره زماني حوادث طبیعی مانند بارش باران و توفان و... روي بدهد ، گل هاي محمدي چار آسیب شده و قابلیت تولید گلاب خودرا از دست مي دهد. به همين دليل باغبان بايد محصول خودرا به هر قيمتي شده بفروشد تا دچار ضرر نشود.اين درحالي است که

توليد كنندگان ما هنوز از تعين قيمت تضميني براي فروش محصول توليدي خود توسط مسئولان بي بهره اند كه نياز است دراين خصوص چاره انديشي شود.

اين باغدار ادامه مي دهد :جدا از مسئله نامناسب بودن زمان چیدن گل ، نحوه حمل گل از باغ گل تا محل تهیه گلاب و همچنین استفاده از انواع گل محمدی اعم از بی‌کیفیت و با کیفیت در یک دیگ تولید گلاب بر میزان کیفیت گلاب تولید شده تاثیر گذاشته و نتیجه زحمات گلاب‌گیران را به خطر می‌اندازد . البته در صورت تعيين نرخ مناسب وباصرفه جلوي اين معضل نيز كه به شدت بركيفيت گلاب توليدي تاثير مي گذارد گرفته خواهدشد.

درحالي كه اين صنعت براي رقابت در بازارهاي داخلي وخارجي نياز به يك پژوهشگاه دارد اما اين موضوع از سوي مسئولان مغفول مانده است.

عباسعلی منصوری‌آرانی، نماینده مردم کاشان و آران بیدگل در مجلس دراين خصوص مي گويد: بارها و بارها از راه‌اندازی پژوهشکده‌های علمی صحبت به میان آمده اما تمامی برنامه‌های فرهنگی بی‌نتیجه و ناتمام مانده است.

وي مي افزايد: چند سال پيش پژوهشکده‌ای تحت نظر دانشگاه تهران به تولید اسانس گل‌محمدی اقدام کرد اما به‌دلیل نبود شرایط لازم و کافی صادرات این محصول متوقف و زمینه سود آوری آن بسیار کمتر شد.