استعداد چيست؟ استعداد در معناي لغوي خود به معناي ذوق، قريحه، قابليت، گنجايش، ظرفيت و به خصوص نعمت خدادادي و درونداشته است. تكتك انسانهايي كه در اين كره خاكي زندگي ميكنند، استعداد و توانمنديهاي منحصر به فرد خود را دارند. شايد به اين دليل باشد كه ذرهاي از وجود لايتناهي خدا در وجود هر يك از ما نهفته است. دانشمندان علم ژنتيك، ثابت كردهاند كه بسياري از موارد ميتوانند وراثتي باشند؛ از استعداد چاقي در خانواده گرفته تا حتي استعدادهاي انجام كارهاي هنري مانند طراحي و نقاشي، نويسندگي و حتي هوش موسيقايي. بحث مورد نظر در اينجا، پرداختن به استعدادهاي دروني كودكان است و كارهايي كه بهتر است انجام شود تا در آينده همين كودك، محصولي تحسينبرانگيز و منحصر به فرد تحويل جامعه بدهد تا خود و ديگران از آن سود ببرند. از نكات مهم در رابطه با اين استعدادها اين است كه آنها بايد كشف و سپس پرورش داده شوند تا به شكوفايي برسند. از طرفي، متوجه شدن اينكه كودك در چه زمينه يا زمينههايي استعداد دارد، در چه سن و چه دورهاي نشان دادن استعداد به اوج خود ميرسد و اينكه از چه طرقي ميتوان اين هديه دروني را شكوفا كرد نيز مسئلهايست در خور تأمل.
دوران كودكي، كشف استعدادها توسط والدينتقريباً ميتوان گفت كه اين دوره، مهمترين دوره زندگي براي يافتن استعدادهاي كودك است. به طور معمول كودكان اين توانايي را دارند كه از 2 تا 3 سالگي مداد به دست گرفته و نقشي، هر چند ناخوانا و نامعمول روي ورق بكشند. اگر او از اين كار لذت ببرد و بيشتر و بيشتر خواستار مداد دست گرفتن و به قولي خطخطي كردن روي كاغذ باشد، ميتوان گفت كه انجام اين كار برايش جذاب است و به احتمال زياد، مستعد به بدل شدن به يك نقاش است. كما اينكه نقاشان بزرگي همانند پيكاسو را ميتوان مثال زد كه از سنين بسيار پايين، نقاشيهاي فوقالعادهاي خلق ميكرد. پس اگر تا به حال به اين موضوع دقت نكرده بوديد كه فرزندتان عاشق نقاشي است يا نه، حالا زمان آن است كه دوباره نگاهي بيندازيد. اگر ميدانيد كه كودكتان به نقاشي عشق ميورزد و استعداد دارد، بهترين كار ثبتنام او در دورههاي آموزش طراحي و نقاشي است. او را نزد يك استاد ببريد و كارهايش را نشان دهيد و از نظر ايشان هم آگاه شويد.
اگر گاهي ميبينيد كودكتان همزمان با شنيدن موسيقي آن را زمزمه ميكند يا سعي ميكند ريتم و نُتهاي آن را بازخواني يا با اصواتي اجرايش كند، احتمالاً كودك شما از هوش موسيقايي بالايي برخوردار است. اگر هم يكي از والدين اهل موسيقي باشند، احتمال اين هست كه او به طور ناخودآگاه جذب موسيقي شود، اما همانطور كه پيشتر هم اشاره كردم، به ارث بردن هنرها هم گاه ميتواند اتفاق بيفتد. مهمترين كاري كه بايد انجام دهيد، نامنويسي فرزندتان در مجتمعهاي آموزش موسيقي مخصوص كودكان است يا اگر هم مايل بوديد، گرفتن استاد و داشتن كلاسهاي خصوصي نيز پيشنهاد ميشود. در اين ميان چند نكته وجود دارد كه بهتر است به شما يادآور شوم: اول، اگر ميبينيد فرزندتان علاقه و استعدادي در موسيقي ندارد، او را مجبور نكنيد تا كاري را انجام دهد كه تمايلي به آن ندارد. چون يكي از فرزندان اقوامتان موسيقي از دوران كودكي آغاز كرده، دليلي ندارد كه فرزند شما هم استعداد يا علاقه به آن كار داشته باشد. دوم، بگذاريد تا كودكتان، خودش، موسيقي مورد علاقهاش را انتخاب كند و با عشق، آنچه را كه دوست دارد بنوازد. تحت فشار گذاشتن كودك نهايتاً باعث ميشود تا او كم كم و به مرور كاري را كه دوست ندارد، كنار بگذارد.
پس از آغاز مدرسه و هنگامي كه كودكتان خواندن و نوشتن را كاملاً فراميگيرد، حدوداً از 8 سالگي به بعد ممكن است شاهد كتابخواني فراوان او و سپس، نوشتن داستانهايي هرچند كوتاه و مختصر باشيد. اگر اين كارها را مكرراً انجام دهد، به احتمال قوي شما در آينده با يك نويسنده، فيلمنامهنويس يا نمايشنامهنويس سر و كار خواهيد داشت. اگر چيزي مينويسد، نوشتههايش را جدي بگيريد و تشويقش كنيد و برايش كتابهايي در رابطه با فن نويسندگي بخريد يا در دورههاي نويسندگي ثبتنامش كنيد.
ممكن است كودكتان با ديدن ستارگان و عكس كهكشانها، سيارات و ستارهها در مجلات يا كتب، سر ذوق بيايد. پيگيري كنيد و اگر متوجه شديد كه علاقهاش جدي است، او را به نمايشگاهها، موزهها و رصدخانهها ببريد و در دورههاي نجوم مخصوص كودكان ثبتنامش كنيد.
در همان سن و سال ممكن است فرزندتان از طريق ديدن مسابقات ورزشي در شبكههاي تلويزيوني و غيره. ابراز علاقه به ورزش خاصي كند. تعلل نكنيد و او را در رشته ورزشي مورد علاقهاش ثبتنام كنيد.
كشف استعدادها توسط نوجوانتقريباً ميتوان گفت كه از 13 تا 19 سالگي، دوران نوجواني است. تمام اتفاقهايي كه در قسمت قبل به آن اشاره شد، ميتواند در اين دوره نيز بيفتد. گاهي اين خود فرزند است كه در اين دوره زماني استعداد خود را كشف ميكند، با والدينش صحبت ميكند و كارهاي لازم را انجام ميدهد تا به اوج و شكوفايي برسد. گاهي او شك دارد كه آيا اصلاً استعداد به خصوصي دارد يا خير؟ يا گاهي هم به چند چيز علاقه دارد و نميداند كه كدام يك را انتخاب كند؟ در اينجاست كه كمك والدين به شدت حياتي ميباشد. شايد راجع به اينكه مثلاً به چه نوع هنری بيشتر علاقه و در آن استعداد دارد، گمراه و نامطمئن بوده و كمي زمان برده تا به نتيجه برسد اما باز هم دير نيست چراكه خودش عاقلانه فكر كرده و به اين نتيجه رسيده كه كدام برايش بهتر است؟ شايد تا به حال از روي استعداد، نقاشيهاي زيبايي ميكشيده اما حالا تصميم گرفته تا آثارش را منظمتر كند و بيشتر سر و سامان دهد. شايد تصور ميكرد كه نقاش خوبي است اما حالا به اين نتيجه رسيده كه بيشتر به طراحي لباس يا طراحي شخصيت براي انيميشن و بازيهاي كامپيوتري علاقه بيشتري دارد و استعدادش را هم دارد. به طور كل ميتوان گفت كه در اين دوران، تصميمات فرزندان تخصصيتر ميشود و تنها چيزي كه آنها بدان نياز دارند، حمايت والدين است.
تا حد توان از فرزند خود حمايت كنيمفرزندان براي رسيدن به رشد، شكوفايي و نشان دادن اينكه هديههاي درونيشان چقدر با ارزش است، نياز به حمايتهاي مكرر و مداوم والدين خود دارند. براي تهيه وسايل نقاشي، گذاشتن فرزندان در دورهها و كلاسهاي متفاوت، از طراحي و نقاشي و مجسمهسازي گرفته تا نويسندگي، نجوم و حتي شايد بازيگري نياز مبرم به حمايت مالي تا حد توان است. شايد امروزه اين هزينهها براي والدين سنگين تمام شوند اما اگر واقعاً بدانيد كه اين كارها و هزينهها چقدر براي آينده فرزندتان، خودتان و حتي جامعه مفيد خواهد بود، به طور قطع، لحظهاي را هدر نخواهيد داد.
