نبرد حلب در طول پنج سال جنگ سوريه فراز و نشيب زيادي به خود ديده است كه آخرين مورد آن رسيدن نيروهاي مقاومت به شهركهاي راهبردي نبل و الزهرا در اواسط بهمن ماه بود كه در نتيجه آن مهمترين مسير كمكرساني از مرز تركيه به گروههاي مسلح فعال در شهر حلب و اطراف غربي آن قطع شد. پس از اين پيشروي بزرگ كه نقطه عطفي در جنگ سوريه محسوب ميشود روسيه و امريكا بر سربرقراري آتشبس يا ترك مخاصمه به توافق رسيدند كه مورد موافقت متحدان دو طرف قرار گرفت.
در حالي كه انتظار ميرفت برقراري آتشبس فرصتي براي مذاكرات سياسي فراهم آورد و به مخالفان «انگيزهاي» بدهد كه به صورت فعال در اين مذاكرات شركت كنند اما پس از گذشت تقريباً دو ماه از اين آتشبس نه تنها مذاكرات سياسي به نتيجهاي نرسيده است بلكه گروههاي تروريستي اقدامات خود در بخشهايي از سوريه بهويژه در استان حلب را تشديد كرده و حملاتي عليه نيروهاي مقاومت و همچنين غيرنظاميان انجام ميدهند، از جمله حملات آنها به شهرك تل العيس واقع در جنوب غربي استان حلب بود كه بر اثر آن عدهاي از نيروهاي مقاومت به شهادت رسيدند. باوجود حملات مكرر گروههاي تروريستي كه به صورت جدي آتشبس را نقض ميكردند محور مقاومت به همراه روسها از خود خويشتنداري نشان داد تا همچنان به مذاكراتي كه در ژنو در جريان بود فرصت بدهد. با شكست مذاكرات، گزارشهاي منتشر شده حاكي از آن است كه مقاومت با استقرار نيروها و تجهيزات به صورت جدي درصدد از سرگيري نبرد حلب است و همزمان روسها تلاش دارند در سطح ديپلماتيك زمينههاي از سرگيري نبرد حلب را فراهم كنند تا غرب و بعضي كشورهاي منطقهاي كمترين منطق و توجيه را براي مخالفت با عمليات نيروهاي متحد عليه تروريستها در حلب داشته باشند.
زمينهسازي سياسي نبرد حلبسرگئي لاوروف وزير خارجه روسيه روز دوشنبه گفت كه امريكا از عمل به تعهدات خود براي مشخص شدن و جدا كردن آنچه «شورشيان ميانهرو» ميخواند از گروه تروريستي جبهه النصره در حلب خودداري ميكند. وزير خارجه روسيه خاطر نشان كرد كه مسكو در حال جمعآوري اطلاعاتي از همكاري بين جبهه النصره با ساير گروههايي است كه اعلام كردهاند به توافق آتشبس پايبند هستند و اين اطلاعات تحويل شوراي امنيت خواهد شد تا ليست سازمانهاي تروريستي اصلاح شود. بر اساس توافق امريكا و روسيه و همچنين قطعنامههاي شوراي امنيت سازمان ملل گروههاي جبهه النصره و داعش و همچنين ساير گروههايي كه با اين دو گروه همكاري ميكنند تروريست محسوب ميشوند و هدف قرار دادن آنها بلامانع است.
روز چهارشنبه روسيه به صورت رسمي از شوراي امنيت درخواست كرد اسم گروههاي «جيش الاسلام» و «احرار الشام» را در ليست سازمانهاي تروريستي قرار دهد. جيش الاسلام عمدتاً در منطقه غوطه شرقي واقع در حومه دمشق فعال است اما احرار الشام بيشتر در استانهاي شمالي بهويژه ادلب و حلب مستقر است و اتحاد نزديكي با جبهه النصره در قالب ائتلاف «جيش الفتح» ايجاد كردهاند.
علاوه بر اقدامات ديپلماتيك روسيه مقامات امريكايي اوايل هفته جاري اظهاراتي را مطرح كردند كه به صورت خواسته يا ناخواسته به عمليات آتي ارتش سوريه و متحدانش عليه تروريستها مشروعيت ميدهد. استيو وارن سخنگوي عمليات نظامي امريكا در عراق با اشاره به آماده شدن دولت سوريه و متحدانش براي از سرگيري نبرد حلب، خاطر نشان كرد: «گفته ميشود كه در درجه اول النصره است كه كنترل حلب را به دست دارد و البته، النصره شامل توافق ترك مخاصمه نميشود.» در همين حال، جان كري وزير خارجه امريكا با اشاره به اينكه جدا كردن جبهه النصره از ساير گروههاي شورش خيلي سخت است، به نيويورك تايمز گفت كه روسيه ممكن است به خاطر حضور جبهه النصره در حلب حملات خود را عليه اين شهر آغاز كند.
اين اظهارات مقامات امريكايي براي تحليلگران مخالف دولت سوريه خوشايند نبود. «كايل اورتن» تحليلگر مسائل سوريه در انديشكده «جامعه هنري جكسون» با انتقاد از اظهارات استيو وارن در صفحه توئيتر خود نوشت: «سخنگوي نظامي امريكا به صورت ضمني گفت كه از حملات هوايي روسيه در حلب حمايت ميكند.» وبسايت اينترنتي «بيزنس اسنايدر» با اشاره به اظهارات استيو وارن در تيتر خود نوشت: « وزارت دفاع [امريكا] يك گاف بزرگ داد كه ميتواند به اسد و پوتين در سوريه كمك كند.» با اذعان امريكا به حضور النصره در سوريه، واشنگتن و متحدانش به سختي ميتوانند حملات آتي ارتش سوريه و متحدانش را عليه تروريستها در حلب به چالش بكشند. زماني كه نيروهاي مقاومت با حمايت جنگندههاي روسيه از اواسط سال گذشته (1394) حملات خود را عليه گروههاي مسلح در سوريه آغاز كردند، مقامات و رسانههاي غربي و عربي با جنجال زياد ميگفتند كه روسيه و دولت سوريه به جاي هدف قرار دادن داعش، «شورشيان ميانهرو» را هدف قرار ميدهند.
نشانههاي ميداني رسانههاي غربي طي چند روز گذشته از تحركات گسترده نيروهاي دولتي سوريه و متحدانش در اطراف حلب خبر دادهاند كه براي از سرگيري عمليات عليه گروههاي مسلح در اين شهر آماده ميشوند. پايگاه اينترنتي وال استريت ژورنال اوايل هفته به نقل از مقامات امريكايي نوشت: «يگانهاي توپخانه نيروهاي نظامي روسيه حاضر در سوريه به شمال اين كشور انتقال يافتهاند؛ اقدامي كه نشان از مهيا شدن ارتش روسيه و سوريه براي نبردي تمامعيار عليه گروههاي مسلح مخالف دولت «بشار اسد» رئيس جمهور سوريه دارد.» براساس اين گزارش، «استقرار مجدد نيروهاي روسيه در سوريه با آمدن نيروهاي ارتش ايران به اين كشور همراه شده است.»
چارلز ليستر كارشناس گروههاي مسلح در سوريه كه به داشتن روابط نزديك با فرماندهان بعضي از اين گروهها از جمله احرار الشام و جيش الاسلام معروف است در وب سايت «مؤسسه خاورميانه (The Middle East Institute) نوشت: «تمامي چشمها بايد هم اكنون متوجه حلب باشد؛ جايي كه نيروهاي طرفدار رژيم احتمالاً تهاجمي مهم را به زودي آغاز خواهند كرد. طي چند روز گذشته استقرار مجددي از نيروها صورت گرفته است همزمان كه نيروهايي از ارتش سوريه، حزبالله و چندين گروه شبهنظامي شيعه از جبهه پالميرا به اطراف حلب منتقل شدهاند. توپخانه روسي دوباره در دامنههاي اين شهر مستقر شده است و نيروهاي تازه نفس ايراني به چندين خط مقدم حلب رسيدهاند... ما شاهد آماده شدن نهايي براي محاصره پايدار اين شهر هستيم.»
يك منبع آگاه نيز در گفتوگو با «جوان» ضمن تأييد قطعي بودن عمليات حلب، خاطر نشان كرد كه زمان شروع اين عمليات مشخص نيست و بستگي به شرايط روز دارد. در همين حال، رسانههاي سوري روز چهارشنبه (هشتم) از حملات هوايي جنگندههاي روسي عليه مواضع تروريستها در برخي مناطق استان حلب خبر دادند كه نشان ميدهد شروع گسترده عمليات حلب خيلي نزديك است.
استراتژي نبرد حلبدرباره استراتژي نيروهاي ارتش سوريه و متحدانش براي از سرگيري عمليات حلب منابع نزديك به محور مقاومت سكوت كردهاند و از اظهار نظر در اين مورد خودداري ميكنند اما مراكز تحقيقاتي غرب از هم اكنون به گمانهزني استراتژي نيروهاي متحد در حلب پرداختهاند. فابريك بالانج كارشناس جغرافياي سياسي سوريه در يك انديشكده نزديك به محافل صهيونيستي معروف به «مؤسسه واشنگتن براي مطالعات خاور نزديك» نوشته است: «امروز، استراتژي رژيم اسد در حلب ظاهراً متمركز بر ايجاد كمربند دو لايه در اطراف اين شهر است تا مناطق شرقي تحت كنترل شورشيان كرد و عرب ايزوله شود. اين مناطق به پايگاه مخالفان در استان ادلب و جاده كاستلو، مسير كمكرساني غربي از تركيه وصل ميشوند.» بالانج در ادامه خاطر نشان ميكند كه عمليات ارتش سوريه و متحدانش «بايد محاصره تمامي نيروهاي شورشي در اطراف حلب را كامل كند. نهايتاً در نبود يك توافق سياسي، ارتش احتمالاً تلاش خواهد كرد كه تمامي استان ادلب را به روشي مشابه ايزوله كند.» ارتش سوريه در طول چند سال گذشته به خوبي استراتژي در محاصره قرار دادن مناطق تحت كنترل تروريستها و سرانجام مجبور كردن آنها به تسليم را به كار گرفته است.
