ميليونها انسان در شبانه روز اسير روزمرگيهاي خود هستند. انسان امروزي تفكر و نگاهش محصور زرق و برق دنياي عصر جديد شده است. سبك زندگي خيلي از آدمهاي اطراف ما به شدت تحت تأثير مصرفگرايي قرار گرفته به گونهاي كه شاهد يك سونامي مصرفگرايي در جامعه هستيم. چنان با حرص و ولع خريد ميكنيم گويي قرار است دنيا با قحطي و نيستي روبهرو شود. بعضي وقتها از اين همه تحرك و جنب و جوش براي پول خرج كردن براي محصولاتي كه هيچ نيازي نداريم تعجب ميكنيم اما كافي است كمي تأمل كنيم. ميبينيم ناخواسته خودمان نيز بخشي از اين گروه عظيم آدمها هستيم؛ آدمهایي كه براي هيچ در ميدان مسابقه مصرفگرايي قرار گرفتهاند.
خريد، درمان افسردگي نيستبد نيست هر از گاهي رفتارها و عملكرد خود را تجزيه و تحليل كنيم؛ نتايج جالبي به دست خواهيم آورد كه براي خودمان هم شگفتآور است. يكي – دو ماه گذشته با يكسري مشكلات دست و پنجه نرم ميكردم و به شدت ذهنم درگير آنها بود تا حدي كه حوصله هيچ كسي را نداشتم حتي اطرافيان نزديكم را، حوصله و دل و دماغ اداره و پيادهروي هم نداشتم و سعي ميكردم چهارديواري تنهايي خود را حفظ كنم و سطح ارتباطات شخصيام را تا حد ممكن به صفر رسانده بودم اما جالب است بدانيد من كه كوچكترين خريد خود را به تنهايي انجام نميدهم در اين مدت بيشترين خريد را از مراكز تجاري داشتم.
به عبارتي مشكلات روحي من باعث شده بود من تمايل بيشتري به خريد داشته باشم. بسياري از افراد جامعه هنگامي كه دچار افسردگي يا مشكلات روحي و رواني ميشوند و آسيبهايي از اين ناحيه دريافت ميكنند سعي ميكنند با خريدهايي كه كاملاً غیرضروری است از مشكلات خود حتي براي چند دقيقه هم كه شده فرار كنند، در حالي كه اين راه درستي نيست.
جالب است بدانيد وقتي شما از چيزي خوشتان ميآيد و آن را خريداري ميكنيد عملاً اين پيغام را به مغزتان صادر ميكنيد كه من ميتوانم و از اين توانستن لذت ميبريد و مغز مادهاي شبيه مورفين (سروتونين، نورآدرنالين و دوپامين) توليد ميكند كه باعث شادي و انرژي بيشتر و كاهش درد ميشود و اگر شما هم جاي مغز بوديد مطمئناً دوباره اين نتايج را ميخواستيد و همين دوباره شما را به سمت خريد ميكشاند. اما بايد بدانيم اين لذتجويي گذرا است و بعد از چند دقيقه نه تنها دوباره به مشكلات خود رجوع ميكنيد بلكه از خريدي هم كه انجام دادهايد متأسف خواهيد شد و افسردگي شما چندين برابر خواهد شد. بنابراين لازم است مشكلات روحي خود را از راه اصولي و درست آن حل كنيم نه خريد و مصرفگرايي بيشتر و غير ضروري كه فقط خود را در ورطه مصرفگرايي محض اسير ميكنيم.
اعتياد به خريد را درمان كنيم
شايد براي شما هم پيش آمده باشد كه برخي لباسهايتان را حتي براي يكبار هم استفاده نكرديد و همچنان در قفسهها و كمدتان خاك ميخورد و نهايتاً ميپوسد و اگر خيلي هنر به خرج دهيد آن را به فرد نيازمندي ميبخشيد كه تجربه نشان داده است بيشتر مواقع آنها راهي زبالهدان ميشوند ولي همچنان خريد ميكنيد كه در اين موقع بايد گفت كه فرد معتاد به خريد شده است.
بد نيست بدانيد يكي از مشخصههاي اصلي افراد معتاد به خريد، داشتن كمدها و قفسههاي مملو از لباس و وسايل غيرضروري است كه اكثر آنها بيش از يك بار هم مورد استفاده قرار نگرفتهاند. اكثر اين افراد نميدانند مبتلا به يك اختلال رواني هستند و اغلب با بيان جملاتي نظير «من آدم تنوعطلبي هستم» يا «من چيزهايي ميخرم كه نياز داشته باشم» خودشان را گول ميزنند و نميخواهند قبول كنند كه اعتياد به خريد دارند و بايد اختلالات روحي و رواني خود را درمان كنند. معتاد به خريد تا آنجا كه پول همراه داشته باشد خريد ميكند و به عبارتي چوب حراج به داشتههاي خود ميزند بدون اينكه به موارد استفاده آن توجه داشته باشد يا نيازي به خريدهایي كه انجام ميدهد داشته باشد. يكي از خصوصيات بارز اين افراد اين است كه بدون توجه به قيمت اجناسي كه ميبينند فقط خريد ميكنند.
در اصطلاحات روانپزشكي اختلالي با عنوان اعتياد به خريد وجود ندارد اما از آنجا كه اين اختلال منجر به خريدهاي افراطي ميشود ميتوان آن را در دسته اختلالهاي اضطرابي و كنترل تكانه قرار داد.
بسياري از روانشناسان معتقدند اعتياد به خريد مانند اعتياد به مواد مخدر است و هيجان و شعف قبل از خريد و نشاط هنگام خريد درست مانند مصرف مواد مخدر است. تعداد دفعات و مبالغ هزينه شده در هر خريد بايد بيشتر شود تا احساس نشاط در فرد پايدار بماند.
بنابراين تا تمام پولهايتان را براي اعتياد خود خرج نكردهايد به فكر چاره باشيد. اگر احساس ميكنيد كه عادت خرج كردنتان از كنترل خارج شده است و شما نميتوانيد به تنهايي با آن مبارزه كنيد، بدون اتلاف وقت به دنبال كمكهاي روانشناسان و مشاوران باشيد.
نگاه دقيق و مدبرانه به خريد و مديريت كيف پول از اصول سبك درست زندگي است كه بايد همه در زندگي خود داشته باشند و ربطي به ميزان درآمد افراد هم ندارد. فراموش نكنيم رعايت اعتدال و ميانهروي از بنياديترين اصول اسلام است. اسلام، مسلمانان را از هر گونه افراط و تفريط بر حذر ميدارد؛ اين اصل در بحث مصرف نيز پا برجاست و اسلام انسانها را به اعتدال در مصرف دعوت كرده است. بنابراين لازم است احوال خود را همواره مورد ارزيابي قرار دهيم و به رفتارهاي خود حساس باشيم. سعي نكنيم مشكلات خود را با راهكارهايي مانند مصرف خودسرانه و خريدهاي غير ضروري پوشش دهيم. اصلاح رفتارهاي مصرف از واجبات زندگي سالم و بيدغدغه است كه نه تنها آرامش را براي فرد به ارمغان ميآورد بلكه نويدبخش شرايط اقتصادي و مديريت درست درآمد خواهد بود.
