نظر روحانيت را با امر مراجع به گوش مردم رساندم

آیت‌الله واعظ طبسی در بازجویی: در منزل آيت‌الله قمي بحث درباره مزاياي حكومت‌هاي روحاني و انبياء بود در قبال حكومت‌هاي مادي، به همين مناسبت گفتم يك اصل مسلم اين است كه انبياء نيروهاي معنوي را تعديل نموده و بر احساسات خود مسلط هستند، روي اين حساب در تمام شرايط يكسان گام برمي‌دارند و اما گفتاري كه موجب به هم زدن نظم منطقه يا تحريك مردم باشد اظهار نكرده‌ام

شاهد توحیدی

آنچه پيش روي داريد دو بازجويي از عالم مجاهد مرحوم آيت‌الله حاج شيخ عباس واعظ طبسي است كه در اربعين آن فقيد سعيد به شما تقديم مي‌گردد. ويژگي شاخص پاسخ‌هاي آن مرحوم در اين دو جلسه، صراحت او در پافشاري بر آرمان و عقيده است كه در آن دوران امري بس دشوار مي‌نمود. اميد آنكه تاريخ پژوهان را به كار‌ آيد.

بازجويي اول:

تاريخ: 1343/2/5

آيا متعهد و ملتزم مي‌شويد آنچه از شما سؤال مي‌شود از روي كمال حقيقت جواب دهيد؟

آري زيرا راستي و صداقت برنامه اوليه اسلام است. واعظ طبسي

هويت كامل خود را بيان كنيد.

اسم عباس، شهرت واعظ طبسي، نام پدر غلامرضا، داراي شناسنامه شماره 459 صادره از مشهد متولد سال 1314 در مشهد، محل سكونت مشهد خيابان خواجه ربيع. شغل مبلغ مذهبي و محصل و مدرس علوم دينيه. داراي يك زن و يك فرزند. واعظ طبسي

آيا تا كنون تحت تعقيب مقامات انتظامي قرار گرفته‌ايد؟

بلي، تاكنون سه الي چهار مرتبه به وسيله سازمان امنيت بازداشت شده‌ام. واعظ طبسي

علت بازداشت و مدت زنداني و سرانجام كار خود را بيان كنيد.

در تمام بازجويي‌ها برخلاف انتظار مي‌گويند متهم هستيد به اقدام عليه امنيت داخله مملكت و تا كنون تقريباً 53 روز بازداشت بوده‌ام. واعظ طبسي

در بالا سؤال گرديده سرانجام كار خودتان چه شده، اينك پاسخ دهيد؟

و بالاخره پس از خاتمه مدت بازداشتي با قيد كفيل آزاد شده و تبرئه گرديده‌ام. واعظ طبسي

آيا شما را در دادگاه تبرئه نموده يا خودتان اينطور استنباط نموده‌ايد كه تبرئه هستيد؟

خوشبختانه دادگاهي براي بنده تشكيل نشده ولي اظهارات آقايان در گذشته حاكي از تبرئه بوده است. واعظ طبسي

در احزاب، جمعيت‌ها و دستجات و سازمان‌هاي سياسي يا مشابه آن، شركت، عضويت يا فعاليت داشته‌ايد؟

ابداً تاكنون هيچگونه رابطه مستقيم و غيرمستقيم با هيچ‌يك از احزاب و دستجات سياسي نداشته و ندارم. واعظ طبسي

در بالا سؤال شده شركت، عضويت يا فعاليت به نفع يكي از احزاب يا دستجات سياسي داشته‌ايد يا خير، جنابعالي نسبت به عضويت آن پاسخ داده‌ايد، نسبت به دو سؤال آن نيز جواب دهيد؟

عرض كرده‌ام كوچك‌ترين ارتباط و شركت و عضويت نداشته و ابداً به نفع احزاب سياسي فعاليتي نكرده‌ام. واعظ طبسي

آيا اقوام يا بستگان شما در گذشته به علت فعاليت‌هاي سياسي تحت تعقيب مقامات انتظامي قرار گرفته‌اند؟

ابداً. واعظ طبسي

شما داراي چند برادر و خواهر هستيد، شغل هر يك را بيان كنيد.

دو برادر و يك خواهر دارم. يك برادرم دانشجوي سال ششم رياضي است و برادر ارشدم روحاني و مشغول تجارت است. واعظ طبسي

خواهر شما همسر اختيار نموده، در صورتي كه ازدواج كرده، مشخصات همسر را با ذكر شغل و محل سكونت بيان كنيد.

آري همسر مشاراليه دبير رشته رياضي و محل سكونتشان مشهد خيابان ابومسلم است. واعظ طبسي

سؤال گرديده مشخصات كامل شوهر همشيره خودتان را بيان كنيد، لطفاً با توجه به سؤال پاسخ دهيد.

اسم علي‌اصغر شهرت اژدري سن در حدود 30 سال. واعظ طبسي

مشخصات كامل دو برادر خود را بيان كنيد.

برادر كوچكم به نام احمد و شهرت شرفيان (با مشاراليه برادر امي هستيم). برادر بزرگم حسين واعظ طبسي. واعظ طبسي

در برگ اول بازجويي سؤال شده بود كه تاكنون تحت تعقيب مقامات انتظامي قرار گرفته‌ايد كه پاسخ آن بلي بود، اينك بفرماييد در چه تاريخ‌هايي جنابعالي بازداشت گرديده‌ايد.

تقريباً از رمضان سال 1382، 38 روز. قبل از محرم، دو روز و قبل از رمضان سال 1342، 13 روز در مشهد بازداشت بودم. واعظ طبسي

درست فكر نماييد ديگر دستگير يا بازداشت نشده‌ايد؟

جز مراحل گذشته كه ذكر شد و اين روزها كه در حال بازداشت به سر مي‌برم، فعلاً به ياد ندارم. واعظ طبسي

در قسمت تاريخ دستگيري نوشته‌اي قبل از محرم دو روز، پاسخ دهيد منظور از دو روز چيست.

دو روز بازداشت بوده‌ام. واعظ طبسي

در چه تاريخ‌هايي بازداشت شده‌ايد اين دو روز را و در چه محلي؟

در مشهد در بازداشتگاه ارتش قبل از محرم سال 1338. واعظ طبسي

51 روز ديگر بازداشتي را در كجا به سر برديد؟

23 روز در مشهد در سازمان و بازداشتگاه ارتش و 27 روز ديگر را در طهران در قزل‌قلعه بوده‌ام. واعظ طبسي

علت اينكه شما را در چند مرتبه‌اي كه قبلاً توضيح داده‌ايد بازداشت نموده‌ايد [اند] مشروحاً بيان كنيد؟

قبلاً عرض كردم در تمام اين مراحل اظهار داشته‌اند بنده عليه امنيت داخله مملكت اقدام كرده‌ام و گاهي هم گفته شده كه نسبت به مقام سلطنت اهانت شده ولي خوشبختانه صرفاً ادعا بوده و كوچك‌ترين مدركي كه شاهد آن مدعا باشد در دست نبوده است. واعظ طبسي

بازداشت فعلي شما چه بوده، لطفاً تاريخ روز بازداشت و محل آن را بيان كنيد.

در روز جمعه 43/1/28 در قم بنده را گرفته و به طهران اعزام داشته‌اند، پس از يك شب توقف در سازمان امنيت روز شنبه 43/1/29 به زندان قزل‌قلعه منتقل نمودند. واعظ طبسي

آيا علت دستگيري خودتان را مي‌دانيد؟

اصلاً توجه ندارم جز اينكه دو مرتبه اظهار شده عليه امنيت داخله مملكت اقدام كرده‌ايد. واعظ طبسي

آيا واقعاً همينطور است، شما بر عليه امنيت كشور قيام كرده‌ايد؟

ابداً جداً تكذيب كرده و تكذيب مي‌نمايم. واعظ طبسي

در صورتي كه شما را به همين جرم دستگير و به‌ طوري كه سوابق امر نشان مي‌دهد شما متهميد كه بر عليه امنيت داخلي كشور اقدام كرده‌ايد، چه مي‌گوييد؟

خوب است مواردي را كه نظم مملكت در اثر گفتار بنده بهم خورده بيان فرماييد. واعظ طبسي

به طوري كه مأمورين انتظامي گزارش نموده‌اند، شما در بالا [ي] منبر مطالبي گفته‌ايد كه مردم را تحريك به آشوب نموده‌ايد، چه مي‌گوييد؟

الان مي‌دانم تقريباً در دو هفته قبل در مشهد سرمقاله روزنامه اطلاعات مبني بر موافقت روحانيت با تصويب‌نامه‌هاي دولت به دستور آيت‌الله خميني و آيت‌الله ميلاني و آيت‌الله قمي [را] تكذيب كرده‌ام. واعظ طبسي

چه كسي به شما گفته بود مفاد روزنامه اطلاعات را در بالاي منبر تكذيب نماييد؟

آيت‌الله قمي و آيت‌الله ميلاني فرمودند سرمقاله روزنامه را در منبر تكذيب نماييد. واعظ طبسي

مگر شما كراراً در مراجع ذيصلاح انتظامي تعهد كتبي نسپرده بوديد كه مطالبي كه با مصالح عمومي مغايرت دارد، نگوييد، پس چرا بالا[ي] منبر گفته‌ايد كه من با لوايح ششگانه كه مورد تأييد تمام مردم كشور مي‌باشد، مخالفم و ضمن اداي جملات زننده و ناروا، گفته‌اي تا پاي جان در جلوگيري از اين لوايح ايستادگي خواهم نمود، چه مي‌گويي؟

مخالف بودن من با لوايح ششگانه و اظهار مخالفت برخلاف مصالح مملكت نبوده و لذا دولت و شخص شاهنشاه فرمودند مخالف و موافق حق اظهار نظر دارند. بنده بنا به امر مراجع، نظر علما و روحانيت [را] به گوش مردم رسانيدم و اما اينكه گفته‌ام تا پاي جان در جلوگيري از اين لوايح ايستادگي خواهم كرد، ابداً چنين مطلبي را نگفته و جداً تكذيب مي‌كنم. واعظ طبسي

به گوش مردم از طرف علما چي رسانده‌اي، چرا سؤال را درست نمي‌خواني و بعد پاسخ دهي؟

در منبر گفته‌ام علماء و مراجع تقليد با لوايح ششگانه مخالفند. واعظ طبسي

شما هم در بالاي منبر مخالفت خود را با لوايح ششگانه بيان كرديد.

در منبر خودم اظهار نظر نكردم ولي معلوم است كه نظر من، نظر مراجع تقليد است. واعظ طبسي

در پاسخ دادن توجه داشته باشيد دو مطلب بايد كاملاً روشن و بي‌پرده باشد، منظور از نظر من، نظر مراجع تقليد است، چيست؟

نظر به اينكه مراجع تقليد مخالفند، بنده هم مخالفم ولي علت مخالفت شخصي خودم را در منبر مطرح نكرده‌ام. واعظ طبسي

نظر شما در مورد لوايح ششگانه شاهنشاه كه در منابر مي‌فرماييد مراجع تقليد گفته‌اند بگو كه علماء با اين امر حياتي مخالفند، چيست؟

بنده مخالفم. واعظ طبسي

چرا بالاي منبر گفته‌اي با اينكه به من گفته‌اند مردم را تحريك نكن، مع‌ الوصف من حرفم را مي‌زنم و با لحن زننده‌اي به دولت حمله و مردم را تهييج كرده‌اي، مشروحاً جواب بده.

به خداوند اين گزارش برخلاف است و چنين مطلبي را نگفته‌ام. واعظ طبسي

قبلاً سؤال شد كه شما كراراً تعهد سپرده‌ايد كه مطالبي بالاي منبر نزني كه نظم مملكت را به هم بزند، پس چرا از تعهد خود عدول كرديد.

عرض كردم تعهد سپرده‌ام برخلاف مصالح عمومي و نظم كشور صحبت نكنم و نكرده‌ام و ضمناً عرض شد اگر با لوايح ششگانه مخالفت كرده‌ام برخلاف نظم مملكت نبوده زيرا در كشور دموكراسي و مشروطه بايد افكار آزاد باشد. واعظ طبسي

منظور از اينكه شما بالاي منبر مخالفت خود را با لوايح ششگانه در حضور جمعيتي ابراز مي‌كنيد چيست؟ آيا به نظر شما اين به هم زدن نظم كشور نيست؟

چون مردم زياد سؤال مي‌كردند نظر علماء نسبت به لوايح چيست، لذا بنده در منبر مخالفت علماء [را] به منظور اطلاع مردم اعلام كردم. واعظ طبسي

آيا در مورد مطالب روزنامه اطلاعات هم مردم سؤال نمودند؟

آري مكرر از من و آيت‌الله قمي و ميلاني سؤال مي‌كردند كه آيا اين موضوع صحيح است يا نه، در اينجا بود كه دستور فرمودند تكذيب نماييد. واعظ طبسي

اظهارات خود را به چه نحو گواهي مي‌نماييد؟

امضاء مي‌نمايم. واعظ طبسي

جلسه اول بازجويي در ساعت 9:45 روز 43/2/5 شروع و در ساعت 18 خاتمه يافت. توضيح اينكه از ساعت 12 الي 16 جلسه بازجويي به منظور استراحت متهم تعطيل بود. ازغندي 43/2/5

بازجويي دوم:

تاريخ: 1343/2/9

با استحضار از هويت شما آيا متعهد به راستگويي مي‌شويد؟

آري.

شما روز 43/1/17 در مشهد به منبر رفته‌ايد يا خير؟

اين روز معين را نمي‌دانم ولي اجمالاً به ياد دارم كه در همان روزها دو منبر رفته‌ام. واعظ طبسي

ذكر بفرماييد در چه محلي به منبر رفته‌ايد؟

در منزل آيت‌الله قمي. واعظ طبسي

آيا شما بالاي منبر در منزل قمي در روز 43/1/17 مطالبي گفته‌ايد كه باعث تحريك شدن مردم و به هم زدن نظم منطقه باشد.

در منزل آيت‌الله قمي بحث درباره مزاياي حكومت‌هاي روحاني و انبياء بود در قبال حكومت‌هاي مادي، به همين مناسبت گفتم يك اصل مسلم اين است كه انبياء نيروهاي معنوي را تعديل نموده و بر احساسات خود مسلط هستند، روي اين حساب در تمام شرايط يكسان گام برمي‌دارند و اما گفتاري كه موجب به هم زدن نظم منطقه يا تحريك مردم باشد اظهار نكرده‌ام. واعظ طبسي

به طوري كه گزارش مأمورين انتظامي حاكي است شما در روز 43/1/17 در منزل آيت‌الله قمي گفته‌ايد «وضع روحانيت را ببينيد، استقبال از كسان ديگر را هم مشاهده نماييد و با يكديگر مقايسه كنيد. » اولاً بفرماييد چنين سخني را گفتيد، ثانياً مقصود از «كسان ديگر» چه اشخاص يا كسي مي‌باشد، توضيح دهيد.

اسمي از كسان ديگر نبرده‌ام. بنده گفته‌ام نمي‌دانم مخبران جرايد در مجلس هستند تا ناظر و شاهد اينهمه ابراز احساسات و استقبال گرم باشند يا نه. واعظ طبسي

به طوري كه سوابق نشان مي‌دهد جنابعالي در تاريخ 43/1/20 در منزل آيت‌الله قمي مطالبي گفته‌ايد كه توهين به مقامات عاليه كشور بوده، در اين مورد چه مي‌گوييد؟

تكذيب مي‌كنم و تحقيقاً برخلاف عرض كرده‌اند. واعظ طبسي

بنده با اينكه مطالبي را كه در منابر گفته‌ايد براي شما مي‌خوانم يا مي‌نويسم تكذيب مي‌فرماييد. مگر شما در همان تاريخ نگفته‌ايد «سعادتمند آنهايي هستند [كه] در اين راه عالي با سعادت كشته شدند و مظلوم واقع شدند كه در مدرسه فيضيه در حادثه جانگداز پيش آمده و فعلاً موسي و ابراهيم از دستگاه نمرود و فرعون و فرعونيان هراس [و] واهمه ننموده و دستگاه. . . [ناخوانا] آنها را برهم زده و مبارزه و بي‌خود كردند» بفرماييد مقصود از اداي اين كلمات چه بوده است؟

من براي شهداي مدرسه فيضيه دعا كرده‌ام و به روان پاكشان درود فرستاده‌ام ولي بقيه اظهارات كه در سؤال فوق مطرح شده [را] تكذيب مي‌كنم و در صورتي كه خلاف آنچه را تكذيب مي‌كنم ثابت شد حاضرم به اشد مجازات تعقيب شوم. واعظ طبسي

به اين ترتيب شما هر مطالب تحريك‌آميز و توهين كه به مقامات عاليه گفته‌ايد من مي‌نويسم جنابعالي تكذيب مي‌فرماييد آيا فكر نمي‌نموديد كه اين مطالب را روزي عيناً در پرونده شما منعكس نمايند كه حالا تكذيب مي‌فرماييد، چرا اصلاً از اول گفته‌ايد؟

بنده نه اين است كه انتقاد نكرده‌ام، ولي عرض مي‌كنم انتقادم در حد قانون و از جنبه تحريك و اهانت كاملاً جدا بوده است. باز هم عرض مي‌كنم اگر ثابت شد كذب اين اظهارات، حاضرم به اشد مجازات تعقيب شوم. واعظ طبسي

به عرضتان برسانم كه از برگ اول پرونده شما تماماً حاكي از توهين به مقامات عاليه و تحريك مردم بوده كه در اين مورد هم كراراً شما احضار يا بازداشت شده‌ايد و در همين زمينه نيز بارها تعهد سپرده‌ايد بدين ترتيب فكر مي‌نماييد دستگاه‌هاي انتظامي با شما خصومتي دارند؟

من نمي‌توانم عرض كنم با من خصومت دارند ولي چون تا به حال چند بار بازداشت شده‌ام و گاهي هم انتقاد مي‌كنم روي اين حساب برخلاف واقع گزارشاتي تهيه نموده و عرض مي‌كنند. واعظ طبسي

انتقادهاي شما در چه مورد مي‌باشد. لطفاً مشروحاً توضيح دهيد.

به طور كلي به فيلم‌هاي فريبنده و وضع ناراحت‌كننده دختران يا در مورد روزنامه‌ها و جرايدي كه نسبت به روحانيت اهانت كرده‌اند يا مثلاً حق مشروع و قانوني روحانيت را از دولت مطالبه كردن (كه سابقاً عرض شد) در اين موارد بحث كرده‌ام. واعظ طبسي

آيا در مورد لوايح ششگانه نيز انتقاداتي تاكنون نموده‌ايد؟

بنده عرض كردم روحانيت مخالف است. واعظ طبسي

لطفاً نظر خودتان را هم بگوييد.

بنده نيز مخالفم. واعظ طبسي

آيا شما به قم مسافرت نموده‌ايد كه نموده‌ايد تاريخ و روز و علت مسافرت خود را بيان نماييد؟

بنده چند مرتبه به قم مسافرت كرده‌ام، مسافرت اخير تقريباً دو هفته قبل روز پنج‌شنبه 43/1/27 بوده است. واعظ طبسي

علت مسافرت اخير خود را بيان كنيد؟

آيت‌الله قمي به من و چند نفر از رفقا مأموريت دادند كه به منظور عرض سلام و استفسار حال خدمت آيت‌الله خميني شرفياب شويم. واعظ طبسي

اسامي اشخاصي [را] كه در اين سفر همراه بودند، ذكر نماييد؟

آقايان مدرس نجف‌آبادي، محامي و مجتهدي. واعظ طبسي

در قم آيا به منبر رفته‌ايد؟

در حضور آيت‌الله خميني تقريباً يك ربع ايستاده صحبت كردم. واعظ طبسي

مطالبي كه در حضور مشاراليه گفته‌ايد بيان نماييد؟

در آن روز علت مسافرت به قم كه عرض ارادت بوده مطرح نموده و عرض كردم وحدت و هماهنگي بين طبقات مختلف روحانيت برقرار است. واعظ طبسي

مگر در سابق وحدت و هماهنگي بين طبقات مختلف برقرار نبوده است؟

خود ايشان فرموده بودند بعضي گمان مي‌كنند كه بين طبقات مختلف روحانيت اختلاف است و من حاضرم دست مراجع را ببوسم كه من به معظم‌له عرض كردم [اين] حرفا توهم است، آقايان روحانيون مشهد اظهار مي‌دارند ما با شما در راه هدف مقدس كه دين و قرآن است همگام هستيم. واعظ طبسي