آغاز سال نو هميشه برابر با آغاز برگ تازهاي از دفتر زندگي بهخصوص براي ما ايرانيها بوده است و همين عامل باعث شده ابتداي سال جديد براي خيليها با هدفگذاريها و تصميمات جديد شروع شود. شايد براي شما هم پيش آمده باشد كه جملاتي مانند: «تصميم گرفتم در سال جديد آدم ديگري باشم يا اينكه ميخواهم شاد زندگي كنم و آرامش داشته باشم يا تصميم دارم سال جديد ورزش كنم و به خودم بيشتر توجه داشته باشم و...» را در ايام عيد و ديد و بازديدها شنيده باشيد و معمولاً هم هر سال همين جملات را حالا با كمي تغييرات از همين افراد ميشنويم. اينكه ابتداي سال همه به فكر هستند كه تحول دروني و بيروني داشته باشند فيالنفسه موضوع منفي يا بدي نيست كه بخواهيم نسبت به آن عكسالعملي داشته باشيم و آن را مورد تجزيه و تحليل قرار دهيم و اصلاً در اين نوشته بنا نداريم به تحليل آمال و آرزوها يا اهداف و برنامههاي افراد بپردازيم. اما حقيقت اين است كه بسياري از اين اهداف يا با زندگي واقعي افراد در تناقض است يا در همان سطح حرف باقي ميماند و بعد از تعطيلات عيد به فراموشي سپرده ميشود و به خواب زمستاني ميرود تا سال آينده و همان حال و هواي سال جديد كه بيدار ميشود.
اسير عادت، مقاوم در برابر تغييرافراد در ايام عيد بر اساس نوعي جوگيري و انگيزههاي زودگذر براي خود تصميماتي ميگيرند و اهدافي را تعريف ميكنند كه به مرحله اجرا و عمل نميرسند و در همان حد حرف ساقط ميشوند. اما اينكه چرا تصميمات ما اجرايي نميشوند و به فراموشي سپرده ميشوند قابل بررسي است. متأسفانه در اكثر موارد افراد بهدليل اينكه اسير عادت هستند نميتوانند تغييراتي در زندگي خود ايجاد كنند و برنامهريزيها و اهداف خود را نميتوانند اجرايي كنند. بايد بدانيم شرط موفقيت تغيير تفكرات پوسيده و افكاري است كه بنيان آنها بر اساس يكسري كليشهها و الگوهاي فكري غيرمنطقي بنا نهاده شده است. زماني كه ما توانايي تغيير نداشته باشيم به ناچار هدفهايي را كه ميخواهيم انجام دهيم به شكست منجر خواهد شد و اين موضوع در سالهاي متمادي تكرار و تكرار ميشود و ما هيچ موفقيتي را تجربه نخواهيم كرد و همچنان اسير عادات روزانه و افكار و كارهاي روزمره خواهيم بود.
البته بايد بدانيم تغييرات صددرصدي خود محكوم به شكست است، بنابراين به جاي هدفگذاريهاي متعدد بايد به يك هدف اكتفا كنيم كه آن هدف نيز در راستاي توانمندي و شخصيت ما جايي داشته باشد. شاهد بودم فردي در همين ايام عيد براي خود تعيين كرده بود كه تا پايان سال يكي از مردان پولدار ايران باشد و اين در حالي بود كه اين شخص با 34 سن هنوز بيكار بود و حاضر نبود به خيلي از كارها نيز تن بدهد و حالا اينكه چطور ميخواهد پولدار شود خود جاي سؤال دارد.
ولي دانستن اينكه چرا ميخواهيم تغيير كنيم نيز بسيار مهم است. برخي افراد تحت شرايط خاص خواهان تغيير در يك رفتار و عملكرد خود هستند اما جايگزيني براي آن ندارند. صرفاً تغيير به هر قيمتي هم درست نيست بلكه بايد با شناخت نقاط قوت و ضعف خودمان، خود را براي تغيير آماده كنيم، آن هم تغيير مرحله به مرحله و قدم به قدم، نه اينكه خانه را از بنيان خراب كنيم.
هدفگذاريهاي جديد به قيمت جانيادم نميرود سالهاي نه چندان دوري كه در ايام عيد يكي از بستگان براي خود برنامهاي چيده بود كه بيني خود را عمل كند. ارديبهشت بود كه پس از تأمين هزينههاي گزاف اين عمل خانواده و آشنايان همه سياهپوش شدند. بايد توجه كنيم هر تغيير و هر برنامهاي هم صرفاً به خاطر آنكه ما ميخواهيم آن هم بر اساس غرور و خودخواهي و نه منطق و عقل، درست و اصولي نيست. چه بسيار افرادي هستند كه با برنامهريزي و هدفگذاريهاي نادرست و بر اساس تفكرات غلط، خود و شخصيت خود را نابود ميكنند.
البته به نظر من اجباري براي تعيين هدف و تغيير در سال جديد وجود ندارد چه بسيار برنامههايي كه هر كدام از ما از سالهاي قبل تلنبار شده در زندگي خود داريم، رسيدگي و سامان دادن آنها خود بهترين تصميم و نشانهگذاري است. چرا براي خود اهدافي جديد تعريف ميكنيم در حالي كه بسيار كارهاي عقبمانده داريم؟
خيلي از ما نقطه ضعفهايي داريم ولي هيچ اقدامي براي برطرف كردن آنها نميكنيم و حتي به روي خودمان نميآوريم كه «من بايد اين مشكل رفتاري يا شخصيتي خود را حل كنم» و بدون توجه به شخصيت و رفتار خودمان از اهداف عاليه و دست نيافتني سخن ميگوييم ولي عجب كه اندر خم يك كوچه هنوز گرفتاريم.
بنابراين با توجه به اينكه ايام عيد و چند روزي بعد از آن در خيالات واهي سپري كردن و غرق در رؤياها بودن خيلي خوش و خوب است حتي غوطهور شدن در برنامهها و اهداف دست نيافتني زيبا و دلنشين است ولي لازم و ضروري است با چشمان باز و خارج از تعصبات كوركورانه و افكار پوسيده و خرافي درست برنامهريزي كنيم. يك توجه خاص به حسادتها داشته باشيم كه از اطرافيانمان ممكن است ما را تهديد كند و پيشنهاد ميكنم حسادت از طرف هر كسي باشد را جدي بگيريم و آن فرد را از زندگيمان كنار بگذاريم. يك برنامه خوب يا يك هدف خوب زماني درست اجرايي ميشود كه اولاً شرايطش را فراهم كرده و مسائل مربوط به عادات و تغيير رفتار را در نظر گرفته باشيم و در مرحله بعد حواشي را كنترل كنيم.
توجه به حسادتها و سنگاندازها از همان حواشيها هستند كه ما را به حاشيه ميبرد، تمركز ما را به هم ميريزد و ما را از رسيدن به اهدافمان دور ميسازد. فراموش نكنيم هيچ سالي به خودي خود خوب يا بد نيست. بدين ترتيب شايد بهترين آرزوي من براي شما در آغاز سال نو اين باشد كه سال پيشرو را براي خودتان و اطرافيانتان تبديل به سالي خوب و همراه با پيشرفت كنيد. ببخشيد برنامهها و روياهايتان را خراب كردم! نيتم خير بود.
